Pilota kontuak »

Igor Elordui Etxebarria

Duela egun batzuk honela jarri zion izenburua kazetari batek euskal pilotari buruzko albiste labur bati Euskal Herriko egunkari batean —gazteleratik euskarara itzuli behar izan dut, baina zentzua igual-igual atzematen zaio—: “Gizonentzako pilotak Tolosako aukeraketan”. Eta modu honetara jarraitzen zuen laburrak: “Tolosako Beotibarren Irribarria-Rezusta eta Victor-Albisuren artean jokatuko den biharko partida, eskuz binakako txapelketaren final laurdenetako seigarren jardunaldiari hasiera emango diona, gizonen pilotekin jokatuko da, botere handidunak [botere idatzi zuen kazetariak eta hala jaso dut nik, euskaraz bestela idatziko genukeen arren]”.

Kazetaria, noski, ez da ari testosteronadun pilota batzuei buruz edo barrabilak zintzilik dituzten pilota batzuei buruz, baizik eta 106 gramoko pilotez, pisutsuak eta gogorrak, ironia fin erabiliz Mikel Garcia Idiakezek Argia-ko blogean argitu zuen bezala. Txiste erraza da, bai, baina pilotak behar dira gero gaur egun horrelako izenburua eta horrelako artikulua idazteko!

Irudi batek mila hitzek baino gehiago balio duela esan ohi denez, kazetariari —eta kazetariak bezala “pentsatzen” dutenei, zeren, egon badaude— gomendatuko nieke, ika-mika semantikoetan sartu barik, bideo pare bat ikustea. Hain zuzen ere, etzi hasiko den emakumeen eskuz binakako txapelketa (Emakume Master Cup) baten harira egindako bi bideo labur dira. Batean, ederra benetan bideoa, gainera, emakumeak ikusten dira pilotan, pilota jotzen indarrez eta abilidadez; pilotari astintzeko horixe behar baita: indarra eta abilidadea, ez gizontasuna. Bestean, parte hartuko duen pilotarietako baten testigantza jasotzen da, Patri Espinarrena. Patrik dioenez, 8 urterekin hasi zen pilotan, baina urte hartan bertan utzi egin behar izan zuen, irakasleak, eskola zaharrekoa dio berak, profesionalen pilotekin eta tako barik jokatzen behartzen baitzuen.

Alabaina, ostera ere hasi zen, eta jarraitu, geroago, 17 urtera arte. Edade horrekin, baina, heldu zen momentu bat mutilekin eta pilotekin ezin eta atzera ere utzi egin behar izan zuena. Orain, baina, berriro dauka aukera pilotan aritzeko, besteak beste, mentalitate eta aurreiritzi batzuk baino errazagoa delako pilotak aldatzea. Horrela, delako Emakume Master Cup txapelketa 71-75 gramoko pilotekin jokatuko da, beren-beregi Otero pilotagileak egindakoak.

Ez dira kotoizko pilota arrosak. Nahiko nuke jakin zenbat gizon izango ginatekeen nahiko gizon, emakumeen pilota horiek laugarren koadrotik atzera botatzeko.

Pilota horiekin arituko dira txapelketan hirurogeita hamazazpi pilotari, Euskal Herrikoak —Hegoaldekoak eta Iparraldekoak— eta baita kanpokoak ere (Errioxakoak, Aragoikoak, Bartzelonakoak, Valentziakoak…). Zenbat arduratu(ko) ote dira kazetari hura eta beste hedabide batzuetako kazetariak horren berri izan eta emateaz?

Konfesategia »

Nerea Ibarzabal

Ez dakit baden gaitz txarragorik, heste-zizare —bizio— mingarriagorik, soka lodiagorik lepoaren bueltan erruduntasuna baino. Gauza jakina dela esango duzue, baina, aizue, benetan uste dut hala dela. Begi zuloetako poltsetan sartzen zaizkigu erruduntasun gramoak eta gramoak bizitzan zehar —solidoa da, ala likidoa?— eta pilatuz doaz, loa ukatzeko goizaldeko ordutan. Eta damua hain exijitua den garaiotan, argitu behar da erruduntasunak ez duela errurik zertan izan, ezta erruak erruduntasunik ere, badaezpada.

Nolakoak dira gure erruduntasunak, gure emozio anulatzaile eta anikilatzaileenak? Gureak al dira benetan, edo gure gurasoenak, edo aitona-amonenak? Erruduntasun heredatuak agian, edo erlijioren batek lepora botatakoak, akaso?

Gutxitan aitortuak, maiz mututuak, besterik gabe, kode penalik ez dutelako urratzen —edo, hain zuzen, urratzen dutelako—; konponketarik ez dutelako, barkatu eskatuta ezer ezingo litzatekeelako aldatu, —edo hain zuzen, dena hankaz gora jarriko litzatekeelako— edo, tamalez, jada ez dagoelako nori eskatu barkatzeko. Momentu horretan gure erruduntasunaren berunezko trajea janztea besterik ez zaigu geratzen, pinu negarrez egina dagoela dirudiena aldi berean, itsaskorra delako, eta garbiezina. Horregatik gure hitzak ez ditu inoiz haizeak eramango.

Eta gehiegizkoa dirudi gaitz okerrena dela esateak, baina erruduntasunarekin bizitzen ikastea hiltzen hastea dela esango nuke. Nago ez ote den benetako gaitz bihurtzen, nolabait kanporatu ezean, airean filtratu ezean. Konfesatokiak gutxitu direnetik, geroz eta pertsona gehiago joaten dira medikuaren kontsultara, hitz egitera askotan, eta beraien erruduntasun kisteak edo esanezinen ultzerak sendatzeko eskatzera gehienetan.

Zer iruditzen, psikologoa ordaindu ezin dugunontzat, eta medikuei lana arintze aldera, konfesategi zibil eta sozial bat sortuko bagenu? Aldamenekoari edo aireari esan nahi diogun hori esateko leku goxo bat, geure buruaren barkamena ziurtatuta daukaguna. Erruduntasunen jatorria aztertzeko tailerrak eskainiko genituzke, apurka dogmak deseraikitzen ikasteko, jolas lasaiak, bazkari begetarianoak… Erruduntasuna baretzen duten edo hanka sartzeen gorazarre diren kantu eta liburuz osatutako biblioteka erraldoi bat ere sor genezake! Imajinatu gure hanka sartzeak poetikoak irudituko zaizkigun nekazaritza turismo bat, erruduntasuna disekzionatzeko barnetegi bat, lo lasai egingo duguna beti.

Duintasunaren transkripzioa »

Igor Elordui Etxebarria
Euskadi Irratiko Faktoria saioa. 2016. urteko abenduaren 28a.- Datozen minutuetan laguntza eskaera baten bozgorailu izango gara. Larraitz Chamorro alegiarraren historia jasoko dugu. Zalantzarik gabe, Igotz Alkorta, historia os…

Ego »

Nerea Ibarzabal

Gaur zuri idazten dizut, zuri bezain niri, niri bezain guri. Ager zaitez gure aurrean eta esan nolako usaina dugun barrutik, oh, gure ego. Eta ausartzen bazara, esan ez dugula egiten dugun ia guztia eta egiten ez dugun ia guztia zugatik egiten edo egin gabe uzten. Esan iezaguzu non zauden, gure izen-abizenen zein letratan ezkutatzen zaren,eta zergatik ezin zaitugun izendatu.

Egoista edo egozentriko deituko gaituzten beldurrez mozorrotzen dugu gure egoa, baina hor zaude, ezta? Nik ikusten zaitut. Irabazten dugunetan —bizitzako edozein zentzutan- puzten sumatzen dugun hori zara, ez? Umiltasunetan eta esker onetan busti behar izaten zaitugu apur bat txiki zaitezen. Eta galtzen dugunetan —bizitzako edozein zentzutan- “ondo zaude?”, galderari erantzuten diona ere zeu zara, ezta? Galdetzen duenak ere tentuz botatzen du galdera, zu ez zauritzeko. Badaki zuk erantzungo duzula.

Zeu zara ahots altuan aipatu ezin den arrazoia, gehienetan pisutsuena, gure marko teorikoa hankaz gora jarriko duena. Gustuko dudan pertsona beste batekin enrollatu da, esango diogu lagunari, eta premisa horretatik abiatuko dugu terapia, baina berez gu baino ederragoa dagoen norbaitekin enrollatu izanak eman digu minik handiena, eta hori ezin da hain argi adierazi —bai autoestima baxuarekin argumentatzen bada, ez ego altuarekin-.

Puzten zara, umetan bezala, lehen agurtzen ez zintuzten pertsona guay-ek agurtzea lortzen duzunean. Txikitzen zara, lehenengo pertsona plurala erabilita iritzi zutabeetan. Ezin dizugu gehiegi hazten utzi, baina ezta guztiz desagertzen ere; elikadura orekatu bat eskaini behar zaizu, baina nola? Sare sozialetako like puntualekin aski? Loreak, txaloak, lagun kopurua, erreprodukzioak? Zertarako balio dizute, kritika bat edo egia bat entzunda amiltzen bazara, piztia zauritu, sumindu eta iheskor hori.

Jakin nahiko nuke noiz bistaratzen zaren guztiz, ego, eta zein forma hartzen duzun. Kotxe barruetan garrasika lehertzen denaren itxura hartzen dizut, eta dena ondo egiten dakien haurrarena, matrail-hezurrak estututa eta begiak sutan, behatza altxatu eta okerreko erantzuna eman duelako. Buztandun piztia gisa ere irudikatzen zaitut, baina buztan motzekoa —buztana mozteak animaliei oreka galarazten die-. Txakur harro eta lodi bat izan zintezke, bull dog bat edo.

Zahartzaroan begi hobez ikusia dago egoa askatzea, disimulatu beharrik gabe benetan geure burua iruditzen zaigula interesgarriena. Eta iruditzen zait hildakoan ere ez dugula egorik galduko, sumatu egingo dugula zer esaten den gutaz, zenbat omenaldi egiten dizkiguten; eta zenbait hildako beraien nitxoetan kabitu ezinik egongo dira, albokoen kritika artean. Eta beharbada beraien egoa elikatzen jarraitzen dugulako diogu bizirik daudela oraindik. Behean ego, eta goian (b)ego.

Eguberri kanta »

Igor Elordui Etxebarria

Egutegian iltzatu dut begirada. Inguratu naute hango zenbaki eta hizkiek, eta lausotu da guztia.

Bat-batean, urtarrilaren 9ko euskal presoen aldeko milaka manifestarietako bat naiz. Jendea desagertu denean poliziek atxilo eraman naute, eta sartu naute ziegan. Dena beltz. Belztasuna joan denean Larrabetzuko Urkulu mendian agertu naiz urtarrilaren 22an, 1937an faxistek tiro eman zidaten lekuan. Ramon Portilla Acedo naiz. Hamazazpi urte, Trapagaran. CNTko Celta batailoiko kidea.

Otsaila da, eta neska gazte bat naiz Agata Deuna ospatzen. Jakin dut bularrak moztu zizkioten neska bat izan zela Agata, eta harekin ezkondu gura zuen Quinciano gobernadoreak aginduta ebaki zizkiotela. Garrasi egiten dut lurrari ematen diodan makilakada bakoitzean: Titietaraino gaude!

Martxoa da, eta txoria naiz. Txantxangorria. Makilakadek esnatu naute, eta irten naiz habiatik. Baina, hegaz egitera baino gehiago, EAEko zenbait leihatilatan itsatsita bizitzera kondenatu naute. Horrela hauspotuko al da nire hegaldia?

Sirena hotsa. Astra lantegitik dator. Apirilaren 26a da Gernikan. Ez, ez naiz ez txori ez gizaki. Memoria naiz. Laurogei urte geroago emakumea, kubatarra eta euskalduna naiz Otxandioko Andikona plazan. Panelean irakurri dut hemen ere bonbardatu zutela frankistek. Maiatza da, eta asteburuko barnetegira etorri naiz ikasleekin. Dendari kolonbiar bati esan behar izan diot, non eta Otxandion, ingeles perfektuan esan ere, bertoko hizkuntza, alegia, euskara, ikastea komeni zaiola.

Emakumea, kubatarra, euskalduna, errefuxiatua, etxegabea, gaztea, kazetaria… denak batera naiz, San Juan gauean sutara botatzen zerak: etxegabetze-aginduak, kazetariak jipoitzea ahalbidetzen duen legea, euskara tamalgarriz idatzitako afixak, emakumeak iraintzen dituzten iragarkiak, errefuxiatuei Europarako sarbidea ukatzen dien legedia eta hauteskunde inkestak.

Gero eta handiagoa egiten ari da sua. Dena hartu du, eta dena erre du. Bagdadeko sua da, Siriakoa… eguzki betaurrekoak jantzi ditut, eta igerilekuko uretan sartu naiz. Zer egin nezake, bada, nik? Ni neu prototipiko bat naiz uztaileko oporretan.

Ez naiz ni, beste behin. Ez naiz ni, eta ez naiz inor. Existitzen ez den hori naiz: Idoia Mendiaren ergatiboa, Iñigo Urkulluren barrea, Alfonso Alonsoren elkartasuna, Pili Zabalaren jarioa, Arnaldo Otegiren izena zerrendetan eta iraileko hauteskunde kanpainako promesak.

Izan naiz Eibarko jokalari birekin sexu-harremanean grabatu zuten neska urrian, lehenengo Korrikan parte hartu zuen euskaltzalea azaroan eta izan naiz Olentzero tripaundi, erretzaile, ardozale eta bakartia abenduan…

Esnatu naiz. Benetan esnatu. Mesanotxean Charles Dickensen Eguberri kanta eleberriaren ale bat dago zabalik, hitzaurrearen orrialdean: “Mamuen liburuxka honetan irakurleak euren buruekin, kidekoekin, Eguberriekin edo eta nirekin haserre ez daitezen, Ideia baten Mamua sortzen saiatu naiz”.

Urte zaharrak berri »

Nerea Ibarzabal

Egutegi zaharra argal-argal ageri da sukaldeko loza zuriaren gainean. Eguzkia distiratsu baina urrunegi, aire hotza sudur-zuloetan barrena; baserrietako ke usaina darie urte bukaerei, eta iazko urte bukaerako sentsazio bertsua oro har: urtearen errepasoa egin nahi eta ezer gutxirekin oroitzea, bizitza pertsonaleko gorabeherez aparte. Milaka albiste astebetez “bua, bua, bua, ze gogorra!” izandakoak, abendurako “a, egia, hau ere gertatu da aurten” bat bilakatzen dira. Azkenean aldaketak dira oroitzen ditugunak, egunerokotasuna baldintzatuko diguten aldaketak, eta horrelako errotiko bira gutxi eman dizkigu 2016ak —pertsona zuri okzidentaloi— gaur arte.

Dena izan da ia-ia, ui, kasik aldatu da, baina ez. Espainiako Gobernua, dena aldaketa eta berritasuna promesten zuena, dena erregimen zaharraren erorketa, laranja, more, arrosa gorri arantzatsu, bat-batean denak mutu eta lehengora. Aldaketari beldurra, zer oroitua izateari beldurra. Silvio Rodriguezek kontzertua eskaini zuen Donostian.

Arnaldo Otegi aske geratu zen, eta bakoitzak bere esperantza mota jarri zuen EAEko hauteskundeengan, baina ai, ui, EAJ-ren ohiko garaipen pisutsu hori beste behin. Aldaketari beldurra, historia eraikitzeari beldurra. Xabier Amurizak bertso-plazetatik erretiroa hartu du.

Gipuzkoa zutik jarri zen erraustegiaren aurka, eta proiektua geldiaraz zitekeela zirudien, baina aldundiak urte amaierarako hautatuak ditu hori eraikiko duten enpresak. Ia-ia. Eta Nafarroako polizia kopuru gehiegizkoari buruz hitz egiteko garaia gertu egon zitekeela zirudienean, edo gerturatzen behintzat, hainbat gazte atxilotu dituzte tabernako eztabaida bat zela medio. Kasik.

Renzik dimititu egin du Italiako Konstituzioan aldaketa bat proposatu eta ezetza jaso ondoren. Donald Trump da AEBetako presidente berria, eta askok pentsatuko du “begira zer dakarten aldaketek”. Eta agian arrazoi du, baina olatuak baino beldurgarriagoa ez ote da ur geldoa?

Gaurko egunera arte 96 feminizidio zenbatu dira Espainiako estatuan —gizonezkoek hildako emakumeak, eta ez soilik harreman sentimental frogagarri bat zutenak, genero-biolentziaren legeak jasotzen duen bezala—. Milaka hildako Egeo eta Mediterraneo itsasoetan, iaz bezala, aldaketarik ez, presentzia mediatiko urriagoa ez bada. Eta horiek ere ez dituzte olatuek hil, gure pasibotasunaren ur geldoek baizik.

Rita Barbera hil eta ezin, ba, patuak hori berdindu gabe utzi. Fidel Castro komandantea joan zen, beste ko-mangantearen atzetik. Ia-ia.

Uste dut urteek funtzio bat dutela: orria pasatu eta hutsetik hasten garen sentsazioa edukitzeko bitartekoa dira, zerbait aldatu dela pentsarazteko. Urteak 10.000 egunekoak balira, hilabeterik gabe, seguru antsietateak gehiago eginda aldaketak nahiko genituzkeela. Baina 365 egun jasan daitezke hiru aldiz jarraian.

Olentzeroren hiru lapurretak »

Igor Elordui Etxebarria

Durangoko Azokaren karietara Korrika-dendan txanda egiten ari ginela, Gabonetako zurrunbiloaz, opariez eta gastuez berbaz gabiltzala bota zidan: “Olentzero lapurtu digute! Hor duzu zeri buru idatzi”. Eskerrik asko, bada, Miren, zeri buruz idatzi eman didazulako, nahiz eta susmoa baino gehiago daukadan baten bati, biri edo hiruri ez zaien gustatuko esango dudana. Zeren eta, arrazoi duzu, Olentzero lapurtu digute, baina ez behin, hirutan baizik.

Hasieran, zuk esan zenidan bezala, kristautasunak lapurtu zigun (beste ospakizun gehienak bezala, portzierto). Olentzeroren antzinako jatorria paganoa da, neguko solstizioko ospakizunetako pertsonaia da, nahiz eta pertsonaia moduan kristautasunaren berri emaile edo mezulari izatera kondenatu duten. Barandiaranek Ataunen bildu zuen bertsio baten arabera, Kixmi —tximino esan gura ei zuen eta hala ipini zioten Jesukristori goitizena— jaio zela eta, jentilak, amildegi batetik behera euren buruak bota, eta hil egin ziren. Denak bat izan ezik. Bizirik geratu zen jentila haranera jaitsi omen zen Kixmi zelako haren jaiotza iragartzera. Horixe omen Olentzero.

Baina kontsumismo basatiak ere lapurtu digu Olentzero. Sekularizazioaren eraginez aspaldi galdu du kristau izaera —aukeran hobeto, kontsola gaitezen— eta Hiru Errege Magoekin eta Bizarzurirekin parekatu dugu. Haien izaera eta ezaugarriak aitortu dizkiogu eta gizarte kontsumista honen ikur bilakatu. Are gehiago, elkarren arteko lehian oparien txapelduna da egun —aukeran hobeto, kontsola gaitezen berriro—Euskal Herriko etxerik… gehienetan?. Gurean, gutxienez, Hiru Errege Magoak, beraien gamelu, zaldi, paje eta guzti; hiru izanagatik ere, turroia eta koñaka ederto hartu bai, baina galtzontzilo eta galtzerdietatik harago inoiz ez dira joaten.

Hirugarren lapurreta batek nauka asaldatuta aspaldian. Onkeriak (buenismoa, lizentzia hartu dut itzulpenarekin) lapurtu gura du Olentzero. Badakigu, kanta dakigularik, Olentzero mendian bizi dela eta ikazkina dela, pipa hortzetan duela, kapoiak erre dituela arrautzatxoekin meriendatzeko; buruhandia dela, ardozalea, tripaundia… Eta ostera, nonbait, zaldi hegalari magiko baten gainean dabil, ez du erretzen, mehetuta dago, laguntzaile andana dauka, Erdi Aroko arropa garbi dotorez janzten da eta ez da bakarrik bizi, ez horixe. Mari Domingirekin bizi da. Eta inor ez da konturatu, antza, Olentzerori mutilzahar, homosexual edota, beste barik, bakartia izateko eskubidea ukatu diogula. Eta emakume bat —Mari Domingi— gizonezkoaren itzalean bizi den bigarren mailako pertsonaia izatera behartzen ari garela. Besteak beste.

Nik, zer nahi duzue esatea, nahiago dut Olentzero jatun, edale, erretzaile, lohi, bakarti eta politikoki ez-zuzen hura. Gutarragoa deritzot.

Emaztea »

Nerea Ibarzabal

Azaroaren 25aren zapore lodia oraindik ahotik ezabatzeke, egutegiaren zerumugan ikus daiteke guganantz datorren abenduaren 6a, askok antsiaz borobildutako astea, oporren aurreko zubi preziatua bera. Espainiako Konstituzioaren jai zabal eta tolerantera deituak gara egun horretan, diktadura baten ahanztura eta inpunitatea ziurtatu zituen artikulu multzoa goraipatzeko, eta, guk nahi ez arren, egun horretan lanera ez joatea jairako gonbidapena onartzea da. Baina, uf, ez naiz gaur horretan sartuko.

Abenduaren 6a eta azaroaren 25a elkarrengandik hain gertu egoteak zer pentsatua eman dit, elkarketa txiki bat egiteko adina. Demagun Espainiak eta Euskal Herriak bikote harreman heterosexual bat osatzen dutela. Har itzazue bost segundo erabakitzeko nor litzatekeen senarra eta nor emaztea. Bai? Ados, bakoitzak bere aukera egin dezake, baina nik nahiko garbi ikusi dut nork ordezkatzen dituen autoritatea, indarra, azken hitza eta gizonezkoei eskatzen zaizkien beste hainbat ezaugarri.

Harreman behartu bat litzateke, nire ustez, bi hauena, ozpindua eta trapu zaharrez betea urteen joanean. Emaztea behin eta berriro saiatu izan da bere nahiak senarrari azaltzen, onean eta txarrean, baina horrek ez entzunarena egin izan du beti. Elkarrenganako gorrotoa areagotuz doan arren, senarrak ezin du onartu emazteari joaten uztea, nahiago du edozer, hura libre ikusi baino.

Eta edozer egin du: jipoitu, hil, kontrolatu, etxetik aldendu, torturatu, isilarazi, espetxeratu. Baina emaztea hor dago oraindik, senarrak jasan ezin duen bere hitz egiteko modu berezi horrekin. Bere ubeldurak erakutsi izan dizkio hainbat epaileri, baina denak senarraren lagunak dira, baita polizia ere. Nazioartera jo izan du, baina han dena doa hain astiro…

Eta dibortzioa borrokatzen du egunero, garrasi egiten dio belarrira. Baina senarrak beti berdina erantzuten dio: “Konstituzioan adostu zen ez zenuela inoiz batasun hau hautsiko”. Etxebizitza eskubidea eta adierazpen askatasuna ahazten ditu, baina batasun nazionalarena gogoan du madarikatuak, pentsatzen du berekiko emazteak. Beste emazte batzuei erreparatu die, dibortzio baketsuak izan dituztenei, edo ihesa prestatzen ari direnei, agian euren eskutik helduta alde egin dezakeelako berak ere. Nazkaz eta kolpeak jasotzeaz aspertuta dagoenaren begiz begiratzen dio senarrari, futbola ikusten sofan etzanda tripa bistan dagoen ergel horri, pijama hori-gorria soinean.

Tradiziorik lizunduenean sustraitutako estatu matxista batek ez gaitu inoiz askatuko, ez emakumeok, ez gure herria. Abenduaren 6a egun ona izan daiteke ihes egiteko.

Batzuk »

Igor Elordui Etxebarria

Elurra ari zuen 1980ko azaroaren 29ko larunbat gau hartan. Negu parteko larunbat gau arrunta, itxuraz. Baina, batere arrunta ez dena, gaueko hamarretan Euskal Herriko kanpai gehienek batera jo zuten, ozen. Zerbait iragartzen ari ziren. Zerbait handia. Oñatiko Unibertsitateko ateetatik abiatu zen Korrikari, lehen Korrikari, hasiera eman zion kanpai-hotsen durundiak. Irudika dezaket negu gorriko gau beltz batean Korrika argitu zeneko momentu hura: bihotz-taupaden din-dana, oihuen danbada, urratsen danga. Badoa.

Eta badator. Azaroan hasi zen eta abenduan amaitu zen lehen Korrika hura, hortaz, Oñatitik Bilbora. Datorren martitzenean beteko dira, bete ere, hogeita hamasei urte lehenengo Korrika hura abiatu zenetik. Harrezkero, udaberrian ospatzen da, baina lehenengo Korrikari egiten zaion keinu-lez edo, azaroan aurkezten du AEK-k bi urterik behin egiten den Korrikaren edizio bakoitza. Kontagailua hasi da martxan, eta 125 egun barru hasiko da hurrengoa, 20. Korrika. Martxoaren 30etik apirilaren 9ra egingo da, Otxandiotik Iruñera. Batzuk da leloa eta mezua laburbiltzen duen berba —Bat egitera. Zuk egitera. Euskaraz—, eta omenduak, hain zuzen ere, hain edizio-zenbaki borobilean, Korrikaren sortzaileak izango dira.

Batzuk dira jada, bai, euskahalduna, baina jalgi hadi berriz. Eman euskara elkarri, ez baikara esne-mamitan bizi. Maitatu, ikasi eta ari, euskalakari, euskara gosez gara eta. Ez da betelana, betegarri baizik, euskaraz bizi nahi dugunon herrira ongietorria egitea.

Oilarrak kukurruku egin orduko heldu hitzari, lekukoari, herriari… Afrikatik etorri zarela? Bada, zu ere bai! Eta lasai, ez dok hamairu, geroa lantzen segitzen dugu. Lan eta lan, harik eta mundu bat euskarara bildu arte, Big Beñat.

Zein ederra zu eta ni euskaraz, bion arteko perkusioan. Ez al da gozamena Euskal Herria Korrika ikustea? Jalgi hadi, beraz, diotsut, ostera ere, hirekin asko izan gaitezke eta! Aide, bada, lagun, denok maite dugu gure herria euskaraz. Zer den Korrika? Uso bat lasterkari, hori da Korrika, hori da euskaraz Euskal Herria. Ez da kopla hutsa, Korrika eta kitto eta Euskal Herriak AEK. Euskara neurea bezala zeurea da; egin korri, errepidea dago oskorri. Bertsotan esango dizut: herri bat hizkuntza bat. Edo, bestela esanda, euskaraz eta kitto!, korrika baino, hegan.

Eta ez ahaztu, arren, AEKelarrea, euskararen alternatiba herritarra. Hogei Korrikaren ostean, hasierara bueltatu gara: Esan bai euskarari.

“Bat Korrika, bi Korrika milaka korrikari, euskal herri guztietan denok bai euskarari”, dio lehenengo Korrikarako Xabier Amurizak egin zituen bertso musikatuen hasierak.

“Eguzkiak sor lezake, milaka argi suzi”, dio azkenak. Horixe egin zuten Korrikaren aitzindari haiek duela hogeita hamasei urteko azaroko gau ilun hartan: milaka argi suzi piztu.

Zuloak »

Nerea Ibarzabal

Haurra amaren sabelean dagoenean, zilborra irekita du, baina gainerako zulo denak itxita: begiak, belarriak, sudurzuloak, ahoa, uzkia, genitaletako zuloak. Jaiotzen denean, ostera, zulo horiek denak zabalduko zaizkio, eta zilborra itxi”. Craig Thompsonen Habibi komikia gainbegiratzen dabilela, gure amaren arreta deitu du esaldi horrek. Eta, egia esan, polita da pentsatzea nola une batean gure bizi iturri garrantzitsuena zena funtziorik gabeko orbain bilakatu den; nola zulo denak itxita geneuzkan garai hori gure bizitzetako baketsuena izan zen, eta orain zeinen jasangaitza egiten zaigun, adibidez, belarri bat taponatuta izatea; nola zabaldu behar izan garen mundura, gure jatorria, nitxo bat bailitzan, betirako zigilatuz.

Gure bizitzaren parte dira zuloak, eta hala ere, modu ilun batean deskribatzera ohituta gaude. Zulora erori, zuloan egon, zulotik atera behar. Inork ez du zuloan egon nahi, noizbait bizitzara zulo batetik salto egin genuen arren. Zulagarriak garenez, zuloan amaitu dezakegu labana txiki baten eraginez. Jaiotzean ireki zitzaizkigun zuloak itxiko lirateke berriro, zizareek zulatzen gaituzten bitartean.

Zulo sentsualak dauzkagu, eta baita zikintzat jotzen ditugunak —batzuetan zenbat eta zikinago, sentsualago—. Plazer iturri ere izan daitezke, beraz —ez derrigor norberaren zuloak, baita besteenak ere—. Zuloak betetzen ikuste hutsa izan daiteke gozagarri, edo husten ikustea —azaleko poroen kasuan—. Eta jaiotzatik ez dakarzkigun zuloak ere egiten dizkiogu geure buruari, eta metalezko barraz edo uztaiz betetzen, hauek ere onartuak edo ez-onartuak, sentsualak edo arruntak, zulatu duten zuloaren arabera —belarria edo zilborra—.

Bost minutuko gogoetan ohartu naiz zuloetan hasten eta amaitzen dela dena, dikotomia perfektua irudikatzen dutela, salbazioa eta hondamendia, eta zuloak ixtea bezain ona den gauza bakarra, zuloak zabaltzea dela. Eta Oteizarekin obsesionatu naizela dirudiela, baita ere. Agian gogoetak hamar minutu iraun izan balitu, pentsatuko nuke ez dela horrenbesterako.

Baina pentsa, zer da txalupan zulo bat itsaso erdian dagoen arrantzalearentzat, eta zer da zulo bera arrantzatu berri duen eta txalupan itotzen ari den arrainarentzat? Edo zer da zulo bat ezkutalekua behar duenarentzat, eta zer da zulo hori bertan gogoz kontra sartu dutenarentzat? Zer da norbait zulotik zelatatzea, eta zein emozio pizten du horrek gugan, eta zer da zulo batetik zu zelatatzen ari direla ohartzean sentitzen dena? Zulo baten erruz odol-hustea eta zulo bati esker odola sartu ahal izatea? Mundu erdia begi-zulo beteekin lotarako beldurrez bizitzea, eta zu lo?