Mundialaren harira (I) »

Igor Elordui Etxebarria

Lehen Mundu Gerran su-eten ez-ofizial bat egon zen 1914ko Gabonen ingurumarian. Gabon-egunean, Alemaniako Inperioko soldaduak eta soldadu ingelesak beraien lubakietatik irten ziren eta, lurrean botata zeuden alde bietako gorpuak ehortzi eta gero, elkarrekin Gabon-kantak abesten hasi ziren. Hurrengo egunean, Eguberri-egunean, opariak trukatu zituzten eta, diotenez, bi egun geroago, su-zelaia futbol-zelai bihurtu eta futbol-partida bat jokatu zuten. Gerra ez baina, gutun batzuetan jaso denaren arabera, alemanek irabazi omen zuten, hiru eta bi, norgehiagoka hura. Orduan ere bete zen, beraz, Gary Lineker futbolari ingelesak, hirurogeita hamar urte eta Mundu Gerra bat geroago, jaurti zuen sententzia: futbola da hamaika hamaikaren aurka aritzen diren eta beti alemaniarrek irabazten duten kirol bat. Zoritxarrez, su-eten inprobisatuaren ostean Gerrak lau urte gehiago jarraitu zuen.

Egunotan, ondo dakizuenez —”nola ez jakin”, auhen egingo zuen zuotako askok—, Errusiako Munduko Kopa jokatzen ari dira munduko 32 estatutako futbol-selekzioak. Hara begira dago munduaren zati handi bat, baina ez dago, inon, ezelango tregoarik: segitzen dute gerrek, atentatuek, liskarrek… jarraitzen du goseak, pobreziak, injustiziak… Oraindik ere itotzen dira itsasoan horietatik ihesi doazen pertsonak… Eta bien bitartean, futbol-txapelketarako atondutako zelai dotoreetako palkoetan, badakuskigu Putin, Merkel, Macron, Saudi Arabiako erregea…

Amorragarria da ikustea futbola, hein handi batean, zer bihurtu duten; hau da, negozioa, batez ere; eta, kasu honetan, geopolitika. Ez da oraingo kontua, ordea. Eduardo Galeanoren El Fútbol a sol y a sombra liburu guztiz gomendagarrian hainbat kontu ageri dira: Italiak 1934ko eta 1938ko Munduko Futbol Txapelketak aberriaren eta Mussoliniren izenean irabazi zituen, eta jokalariek Italia goratzen eta agur faxista egiten hasten eta amaitzen zituzten partidak. 1954ko Mundialean, Suitzan, finalean Hungariak Brasil hartu zuen mendean. Bada, Brasileko ordezkariek arbitroa —ingelesa bera— salatu zuten FIFAren aurrean, “Mendebaldeko zibilizazioaren aurka, kristautasunaren aurka, eta nazioarteko komunismoaren alde egin zuelako”. Zer esanik ez, Argentinan jokatu zen 1978ko Munduko Kopakoa. Videla diktadoreak Joao Havelange (orduko FIFAko presidentea) kondekoratu zuen. Eta Argentinak Kopa eskuratzen zuen aldi berean, atxilotuak torturatzen eta erailtzen ziharduten Armadaren Mekanika-Eskolan, Auschwitz argentinarrean.

Eta, hala eta guztiz ere, zera diot, hori guztia joko zoragarri baten ifrentzua dela. Kontraesanak kontraesan, futbolak bere baitan gordetzen du oraindik sortu zeneko bulkada, alegia, jokoa Ingalaterrako college-etatik irtenarazi eta langile-klaseak kirol hura beretzat hartzea eragin zuena. Bai eta Lehen Mundu Gerrako 1914ko su-etenean soldaduak baloia hartzera bultzatu zuena.

Errinozero zuria »

Nerea Ibarzabal

Garai batean, euskaraz hitz egiteaz lotsatuta, hala moduzko gazteleraz bizitzea erabaki eta euskara galdu zuen belaunaldi haren konplexu guztiak gure zainetako alegiazko Rh mutantean daramatzagu oraindik. Senti ditzaket.

Ametsak »

Igor Elordui Etxebarria

Ametsak dira, Euskaltzaindiaren Hiztegiaren arabera: lotan, irudimenak sortzen dituen gertaerak edo irudiak. Urte asko dira gauean, lotan, ditudan ametsak gogoratzen ez ditudala. Tarteka-marteka baten batekin akordatzen naiz; guztiz esnatu aurreko loaldiaren hondarretan egiten diren horietakoren batekin. Baina gomutan dauzkat, batez ere, umezaroko hiru, errepikariak zirelako eta bat-batean arnasestuka esnatzeraino estura eragiten zidatelako.

Entrenamendua »

Nerea Ibarzabal

Argi daukat noizbait umerik izatekotan aisialdirako zeregin serioak bilatu behar ditudala aurretik”. Hori edo antzerako zerbait —hitz zehatzak ez baititut oroitzen ajearen ondorioz, nire aisialdia oraindik serioa ez den seinale— esan zigun lagun batek Zegama-Aizkorri mendi-lasterketa ikustetik bueltan.

2.700 karaktere »

Igor Elordui Etxebarria
Zeri buruz idatzi erabakitzea izaten da hamabostean behineko kezkatako bat. Luze egiten dira 2.700 karaktere zeri buruz idatzi ez dakizunean. Ostera, sarritan, labur geratzen dira gauza bati buruz horrenbeste esateko daukazula i…

Kaka »

Nerea Ibarzabal

Mundua ezaugarri askoren arabera banatu daiteke bitan, baina oinarrizkoenari erreparatuko diot; nire ustez, multzo batean daude kaka edonon eta edonoiz egiteko gaitasuna dutenak, eta bestean, bakarrik, atea itxita eta denboraz egin behar dutenak, diskretuki.

Eurokorrika »

Igor Elordui Etxebarria
Oharkabean pasatu da, kasik. Iragan asteburuan, Bretainiako Quimper herrian (bretoieraz, Kemper), Hizkuntzen Aldeko Lasterketen Europako Sarea osatu da. Eurokorrika ipini diote izena.

Gogoangarria »

Nerea Ibarzabal
Urduri jartzen naute Black Mirror serieko kapituluek, berez etorkizun teknologiko hipotetiko batean kokatuta daudela suposatzen den arren, ezin dudalako ziur esan etorkizun hori hogei urte barrukoa ote den, edo pare bat hilabete barru e…

Zahar hitzak, zuhur hitzak »

Igor Elordui Etxebarria

Non erromeri, han Santa Mari. Bihar izango da Sopelako Esaera Zaharren Txapelketaren 25. urteurrena. Hogeita bost edizio, jada, 90eko hamarkadan Lauaxeta AEK euskaltegiko bi irakaslek sortu zutenetik. Hasierako asmoa euskaltegiko ikasleekin joko bat egitea bazen ere, gaur egun Sopela osora zabaltzen da: bertsoak, euskara, kalea, musika, bazkaria, sariak, jai-giro itzela eta, nola ez, atsotitzak. Ahal izatera, bihar Sopelara joateko gonbidapena egiten dizuet. Jakinek ez deko kalterik.

Karnizeria »

Nerea Ibarzabal
Teoriek eta diskurtsoek tarte bat behar dute poroetan barrena sartzeko. Bizitza oso bat batzuetan. Ez da aski larruazalean behin eta berriro zabaltzea, barrura sartzeko denbora bat eman ezean. Dena ulertu eta barneratu duzula uste duzun…