JAIETAKO SUZIRIA BOTATZEKO TRABAK »

Txori Barrote konpartsako Jone Artola aukeratu zuten Aste Nagusiko txupinera gisa. Hala ere, Carlos Urkijok, Espainiako Gobernuak Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan duen ordezkariak, izendapenaren aurka egin zuen, eta Bilboko epaitegi batek arrazoia eman …

“Azken postuan gauden arren, asko falta da eta salba gaitezke” »

Ainara Ramasco (Galdakao, 1989) “momentu zoriontsuan” dago. Zazpi urte zituenetik dabil Galdakaoko Ibaizabal Saskibaloi Taldean, bere betiko taldean. Azken urtean “zerua ukitzeko” aukera izan du. Ibaizabal taldeak emakumezkoen saskibaloiko Espainiako …

San Mamesko sarbidea ireki eta Sabino Aranakoa zarratu du aurten Bilbok »

Joan den uztailaren 5ean hasi zituzten Bilbon Sabino Aranako zubibidea eraisteko lanak. Zenbait hilabete lehenago, hiribururako sarbide horren ordez San Mamesko berria erabiltzen hasiak ziren gidariak. Maiatzaren 18az geroztik, hain justu, hainbat alternatiba dituzte Bilboko hegoaldeko sarbide hori aukeratzen dutenek. Zabalbururako, Juan Garai kaleko sarrera zabalik dago; Barakaldo aldetik datozenentzat eta Indautxu aldera joan gura dutenek, berriz, San Mamesko sarbidea erabiltzen dute harrezkero. Lehen egunean arazoren batzuk izan ziren, baina gerora normaltasuna izan da nagusi.

“Pozik” daude Basurtuko bizilagunak Sabino Aranako sarbidea itxita dagoenetik. Oraindik, hala ere, hiriburua A-8arekin lotzen duten taulak kentzea falta dela ekarri du gogora Javier Muñozek, Basurtuko auzokideen elkarteko presidenteak. “Pena” agertu du, hala ere, lanak lehenago hasi ez zituztelako.

Izan ere, Muñozek gogora ekarri duenez, hainbat eta hainbat urtetan Basurtu auzoko bizilagunek zarata izugarria pairatu behar izan dute: “Ia 80 dezibelera artekoa egunez, eta 75ekoa gauez”. “Asko kostatu da” gaur egungo egoerara iristea. “Erakundeek kontuan izan beharko luketen zerbait da hori. Hogei urtetik gorako denbora gehiegizkoa da. Gainera, bateko zein besteko gobernuetan egon diren alderdi politikoek hauteskunde kanpaina bat hurbiltzen zen bakoitzean hitzematen ziguten konponbidea”.

Basurtuko bizilagunekiko “zorra” ere kitatu gabe dagoela ekarri du gogora Muñozek. Nafarroako Unibertsitatearen eskutik zarataren eragina neurtzeko azterketa bat eskatu zuen elkarteak. Azaroaren 29an EAEko Auzitegi Nagusiak zer ebazpen eman zuen jakiteko zain daude orain. “Esan digute hilabete inguru beharko dutela publiko egiteko”.

Auzorako proiektu eske

Gaur egun Bilboko Udalarekin eztabaidatzen ari dira zubibidea kenduta “hutsik” geratuko den eremuan zer egin. “Etorbide zabal bat egitea gurako genuke guk. Eta Masustegi etorbidearen ondoan, parke handi bat. Basurtun ez daukagu horrelakorik. Izan ere, hemen hirian sartzen ez zen guztia jarri dute: ospitalea, Erruki Etxea, Foru Ogasuna, EITB…”. Muñozen esanetan, “zerbitzu eta atseden guneak” falta dituzte. Bestalde, aitortu du sarbide berriekin beste auzo batzuetan kexu direla, ibilgailuen joan-etorria igo delako. Muñozek, baina, zirkulazioa “orekatuagoa” eta “banatuagoa” ikusten du horrela.

ESPRESIO ANITZ, ‘HERRITMO’-N »

Hainbat arte espresio lantzen dituen ikuskizuna taularatuko dute datorren asteko zapatuan, Gernika-Lumoko Jai Alai pilotalekuan, Oreka TX musika taldeak, Kukai dantza konpainiak eta Kalakan hirukoteak. Herritmo izeneko ikuskizunean, dantza, musika, k…

Laugarren boterea »

Azaro amaierako EITBko administrazio kontseiluan gai bat jarri zuten mahai gainean PP eta PSEko ordezkariek. Aurreko egunen batean, ETAko preso ohi bat elkarrizketatu zuten Radio Euskadin, eta horrek talde armatuaren historia eta helburu politikoak lo…

Bikoiztu, eta markak hautsi »

Enpleguarentzat urte gogorra izan da 2013a. Krisi ekonomikoa hasi zenetik, urterik urtera gero eta bizkaitar gehiagok eman behar izan dute izena enplegu bulegoan. 2007ko azaroko datuak eta aurtengo hil berekoak alderatuz gero, hau ikus daiteke: krisia hasi zenetik bikoiztu baino gehiago egin da langabe kopurua. Eta aurten marka sinboliko bat ere hautsi da. Lehenengoz, 100.000 langaberen langa gainditu zuen Bizkaiak. Martxoan izan zen. Hain zuzen ere, 100.399 gizon-emakume zeuden beharrik barik Espainiako Enplegu eta Gizarte Segurantza Ministerioak emandako datuen arabera. Gerora, gorabeherak izan ditu, eta beste bi alditan igaro du muga hori: maiatzean eta urrian. Azarokoak dira azken zenbaketak. Horien arabera, 97.798 langabe daude herrialde historikoan; iazko hil berean baino 1.814 gehiago.

Bizkaiko Enplegu Behatokiko zuzendaria da Sara de la Rica EHU Euskal Herriko Unibertsitateko Ekonomia katedraduna. “Egia da ekonomiaren atzeraldiak hondoa jo duela. Adierazle makroekonomikoek eta lan merkatuari dagozkionek argi erakusten dute langabe kopurua gutxitzen hasi dela”, bota du albiste baikorra. Baina bilakaera hori ondo ulertu beharra dagoela dio. Hona bere oharra: “Langabeen zenbatekoa gutxitzea oso albiste ona da. Baina baliteke enplegua sortzearekin loturarik ez izatea”. Hau da, gazteak prestakuntza mundura itzuli izanak eta hainbat langabe atzerrira lan bila joateak zer esan handia izan dutela ohartarazi du. “Itxaropena galdu duten langabe askok ere beharra bilatzeari utzi diote”. Horregatik, langabeziak duen bilakaerari ez ezik, Gizarte Segurantzako afiliatzeei ere erreparatu behar zaiela dio De la Ricak: “Horri esker jakingo dugu enpleguaren bilakaera garbia”. Galdutako eta sortutako enpleguaren arteko aldea da enplegu garbia.

Azaroko afiliatze datuak txarrak izan dira, oro har, Hego Euskal Herrian. Hala ere, Bizkaiak datu positiboa izan du: urrian baino 696 afiliatu gehiago daude. Dena den, iazko hil berean baino 10.460 gutxiago ziren. De la Ricaren esanetan, azaroan beti izan ohi da enplegu galera. “Urtaroari lotutako faktore hori kenduko bagenu, ordea, enplegu garbia sortu dela ohartuko ginateke. Aurtengoan iazko azaroan baino enplegu gutxiago galdu dela ikusten da datuetan, eta horrek pentsarazten digu enplegu garbiaren galera bukatzen hasi dela”.

Hala ere, aitortu du azkenaldiko albisteak ez direla onak izan. Motore lana egiten duten hainbat enpresa larri dabiltza. Fagor Etxetresnen kasua aipatu du: “Domino efektua nabaritzen da, eta uste dut itxiera horren ondorioak ez direla bukatu oraindik”. Txikiagoei tiraka egiteko besteko indarra duten halako beste enpresek susperraldia hasi arte eusteko gaitasuna izango duten esperantza badu.

Eustat Eusko Jaurlaritzaren estatistika institutuak emandako datuak aztertzen ditu Behatokiak. Hiruhilekoka erreparatzen diote enpleguari. “Azken lau hiruhilekoak aztertuz gero —iazko hirugarrenetik aurtengo hirugarrenera—, Bizkaian gora egin du lana duten biztanleen zenbatekoak: 468.000 ziren iazko irailean eta 478.000 dira aurtengoan. Baina populazio langabea ere hazi egin da, 77.000 gizon-emakumetik 90.000ra. Izan ere, batzuk biztanleria ez aktibo bihurtu dira, eta langabeen kolektiboan sartu dira”. Bereziki eraikuntza alorrean galdu dira lanpostuak; hurrengo dator industria sektorea, modu apalagoan bada ere. Zerbitzuetan mugikortasun handiagoa dagoela dio, bai enplegua sortzeko bai galtzeko. “Sektorerik dinamikoena da, baina behin-behineko enplegua sortzen du, epe laburreko kontratuekin”.

Datorren urterako itxaropentsu agertu da De la Rica. “2014an enplegua sortzen hasiko den zantzuak ageri dira. Eta ez dugu itxaron beharko urtea bukatu arte, gainera. Dena den, susperraldia motela izango da oso, eta hainbat kolektibok, tamalez, igarri ere ez dute egingo”. Goi mailako Lanbide Heziketa edo unibertsitate ikasketak dituzten 35 eta 44 urte arteko herritarrak dira lana errazen aurkitzen ari direnak une honetan. Txanponaren ifrentzuan daude 45 urtetik gorakoak eta heziketa maila txikia dutenak. Horiek zailtasun handiak izango dituztela dio. Edozelan ere, ezegonkortasun handiko egoera izaki, ez da iragarpen handirik egin gura izan. Baina aurreratu du 2007ko langabezia tasara itzultzeko “urte mordoa” beharko dela. Zenbat? Ez da ausartu zehaztera.

Sortzen ari den enplegu horri, ordea, egin dio kritikarik. “Prekarioa” dela dio. “Kontratu berrien %92 aldi baterakoak dira; horien artean hirutik bat lanaldi partzialekoak dira. Gainera, kontratuen iraupena oso laburra da”, egin du deskribapena. Hori horrela, lan prekarietateak epe ertain eta luzera sortuko dituen ondorioak aintzat hartzeko eskatu du, bai langileen artean baina baita enpresei eureri ere.

Askoren ustea ekarri du gogora: “Hobe lan kaskarra, baina behintzat lana izan”. De la Rica, baina, ez dator bat. “Baieztapen horrek ez du balio. Beste herrialde batzuetan, lan eskaria dagoenean, zergatik egiten dituzte kontratu mugagabeak? Horri erantzun behar zaio. Eredu horretara jo behar dugu, eta sistematikoki enplegu prekarioa sortzeari utzi”.

Edukiontzi marroia hedatzen ari da Bizkaian »

Landareetan jatorria duten hondakinak, animalietan dutenak —haragia, arrautzak eta horien oskolak, arraina, gazta, maskoten ileak…—, ogia, kafe hondarrak zein kortxozko tapoiak. Besteak beste, halakoak bota daitezke edukiontzi marroira, hondakin organikoak biltzen dituen edukiontzira. 2016an Bizkaian sortzen diren hondakin organikoen %4 konpost bihurtzea da asmoa. Iaz, Bizkaiak 5. edukiontziaren aldeko apustua egin zuen. Eta aurten eskualdez eskualde zabaltzen hasi dira.

Bizkaiko Foru Aldundiak eta Bilboko Udalak proba bat egin gura izan zuten, eta Deustua aukeratu zuten horretarako. Esperientziak utzitako emaitzarekin pozik, herrialde osora zabaltzea erabaki zen. Oraingoz, izena eman duten familiak ari dira erabiltzen.

Enkarterrira udaberrian iritsi zen. Maiatzean jarri zituzten edukiontziok Artzentales, Galdames, Gueñes, Gordexola, Karrantza, Lanestosa, Sopuerta, Turtzioz eta Zallan. Barakaldo eta Zierbenara, berriz, geroago iritsi da. Proba saio bat egin gura dute, bosgarren edukiontziak dituen emaitzak ikusi eta erabakiak hartzeko. 10.000 familiaren parte hartzea aurreikusi dute esperientzia horretarako. 50 edukiontzi jarriko dira Urban-Galindo eta San Bizenteko dorreen artean, Barakaldon, eta Abantoko Gallarta barrutian.

Dena den, Arratia izan da eskualdeko herri guzti-guztietan edukiontzi hori jarri duen lehenen mankomunitatea. Bi hilabeteko epean, 1.500 familiak baino gehiagok egin zuten bat egitasmoarekin. 10 litroko edukiera duen ontzia, 150 poltsa biodegradagarri eta edukiontziak zabaltzeko giltza bana banatu zuten sendi horien artean. Lehen hilabetean 11.000 kilo hondakin organiko jaso zituzten.

Durangaldean, oraingoz, Zornotzan eta Ermuan daukate edukiontzi marroia. Hona Zornotzako bilketa datuak: 300 familiak 500 kilo zabor organiko birziklatu zituen astebetean. Urri bukaeran ezarri zuten bosgarren edukiontzia Larrea landa auzoan eta ondoko zenbait kaletan. Arrakasta ikusita, beste auzo batzuetara ere hedatzen hasi dira proiektua. Ermuan, haratago joan dira eta edukiontzi hori erabiltzen duten familiak saritze aldera, zabor zergan %10eko murrizketa ezarriko dietela iragarri dute.

Basaurin Pozokoetxen ekin diote birziklatze metodo hori erabiltzeari. Urtebeteren buruan emaitzen ebaluazioa egingo dute, proiektua zabaltzen duten erabakitzeko. Horrez gain, 49 etxe eta baserritan autokonposta egiteko programa abiatu dute. Uribe Kostan herri guztietan ipiniko du mankomunitateak. Oraingoz, Berangon eta Urdulizen hasi dira. Urdulizen, hamar edukiontzi jarri dituzte.

Lekeition, txipa

Lekeition, pertsonalizatutako txartel elektroniko baten bidez zabalduko diren edukiontziak jarriko dituzte 2014an. Hondakin organikoz betetako plastikozko poltsa kodetuak jaurti ahal izango dituzte erabiltzaileek barrura, edukiontzion erabilera aztertu eta jarraipena egin ahal izateko. Birziklatze tasa gaur egungo %29tik %70era handitzea dute helburu. Ondarroan, atez ateko bilketaren sistema aztertzeko prozesua abiatu dute, herrian bideragarria izan litekeen ebazteko. Zaborren kudeaketa herritarrekin zehaztu nahi du udalak. Ostegunean batzarra egingo dute Kofradia Zaharrean, 19:00etan.

Iaz baino baliabide gutxiago baina arrakasta handiagoa izan du Durangoko Azokak »

135.000 bisitari —iaz baino 20.000 gehiago—, 238 stand —hamabost gutxiago—, eta 122 parte hartzaile —bost gutxiago—. Zenbaki horiek utzi ditu aurten Durangoko Azokak. Durangoko Euskal Liburu eta Disko Azoka zena Durangoko Azoka bihurtu da, eta dagoeneko 48. edizioa bete du urteroko kultur topaketak.

Marka horretara iristeko bidea ez zuen erraza izan. Hain zuzen, Nerea Mujika Gerediaga elkarteko lehendakariak azaldu duenez, “zaila izan da aurrekontua %10 murriztu beharra”. 60.000 euro gutxiago izan dituzte aurten. Erakunde publikoetatik jasotako diru laguntzek sufritu dute halako beherakada.

Hala ere, “zailtasunak zailtasun, herritarren babesa” dutelako lortu dutela dio. Mujikaren esanetan, “jendeak inoiz baino hobeto erantzun du”. Durangora ez direla soilik erakusmahaiak ikustera joan esan du, gainera. “Gehiago eskatzen dute”. Bisitariak “aktibo” joan zirela dio.

Landako guneko mugak ere gainditu ditu aurten azokak. Durango osora zabaltzeko hautua egin dute, Azoka Hiria izeneko egitasmoarekin: San Agustin kulturguneraino zabaldu dute, bidean Zugaza zinema aretotik igarota.

Eskozia eta Douglass

Aurten Eskozia izan da herrialde gonbidatua. Bestalde, William A. Douglass antropologo amerikarrak jaso zuen Argizaiola saria, euskal diasporari buruz egindako ikerketak direla eta.

“Ez dugu beldurrik antzinako artera hurbiltzeko; bai, ordea, gaur egungora gerturatzeko” »

Artea Durangaldean gaur katalogoa aurkeztu zuen atzo Mikel Onandia arte historialariak (Durango, 1983). Eskualdeko artistak ezagutzera ematea du helburu, besteak beste, lanak. 250 ale argitaratu dituzte. Salgai daude, 25 euroan, Durangoko Arte eta Historia Museoan eta herriko liburu dendetan.

Mapa topografiko gisa definitu duzu katalogoa. Zer aurki daiteke bertan?

Durangaldeko hainbat artista garaikideren hautaketa bat jaso dut. Mapa gisa aurkeztu dut Durangoko eta inguruko herrietako artistak aukeratu ditudalako. Horrez gain, sarrera historiko bat ere badauka lanak, testuingurua kokatzeko. XX. mendean Durangaldean egon den giro artistikoa azaltzen du.

Beharrizan bat ikusi duzu sortzaile belaunaldi berri baten ikerketa egiteko. Zer dela eta?

Gehienbat, bertako sortzaileak ez direlako nahi genukeen besteko agerikoak. Ezezagunak dira oro har. Giro artistikoa bultzatzeko beharrizana egon da; baita jendeari jakinarazteko artistak badaudela eta gauza interesgarriak egiten dituztela.

Oro har, jendeari kostatu egiten al zaio artera hurbiltzea? Obrak ez ulertzeak beldurrak edo konplexuak sortzen al dizkio ikusleari?

Bai, sarri ikusleok aurreiritziak edo beldurrak izaten ditugu. Ez dugu beldurrik antzinako artera hurbiltzeko; bai, ordea, gaur egungora gerturatzeko. Guztiok gara hurbiltzeko gai, eta esfortzu bat egin behar dugu. Era honetako ekimenak publikoaren eta sortzailearen artean zubi lana egiten saiatzen dira.

Ba al dago elkarlanik eskualdeko artisten artean?

Durangaldean, egia esan, giro artistiko askorik ez dago. Artistek modu indibidualean lan egiten dute. Batzuek elkar ezagutzen dute, baina giro falta hori adierazgarria da.

Zelan definituko zenuke eskualdeko produkzio artistikoaren egoera?

Askotarikoa, eklektikoa da. Ez dago horretaz bizi den sortzaile askorik. Badago, ordea, militantzia handia eta gauzak egiteko gogoa daukan jende asko. Gauza asko egiten dituen jendea da: pintura, eskultura, bideogintza, argazkigintza…

Eta, artisten mailari dagokionez, zer esango zenuke?

Interesgarria da. Hori publikoak epaitu beharko du, dena den. Liburuan saiatu naiz epaiketarik ez egiten. Nire hautaketa ahalik eta modurik objektiboenean egiten saiatu naiz, eta denetarik erakusten. Ez dut diziplina edo lengoaia zehatz baten aldeko apusturik egin nahi izan. Ahalik eta gauza zabalena erakusten saiatu naiz: Jende helduaren eta gaztearen lanak, emakumezkoenak eta gizonezkoenak…

Zelan egin duzu hautaketa?

Ahalik eta zabalena edo eklektikoena jasotzea izan dut irizpide. Ahalik eta diziplina gehienak sartzen saiatu naiz. Dagoena agerian utzi, mugarik gabe.

Eta katalogoa zelan antolatu duzu?

44 artistaren lanak jaso ditut, eta lau ataletan banatu: Figurazioa eta errealismoa; Horizonte abstraktuak; Lengoaia artistiko berriak —bideogintza, zinemagintza edota instalazioak egiten dituztenak, besteak beste— eta azkena, Errealitate fotografikoak —argazkilariak—.

Era askotako artistak eta diziplina ugari jaso dituzu. Non hasi eta bukatzen da artea?

Oso galdera zaila da. Definizio teoriko bat ematea oso zaila da. Saiatu naiz era horretako definiziorik ez ematen. Artea da guk artea deitzen diogun hori. Denboran eta historian aldatuz joan da: Antzinatean artea gauza bat zen; Erdi Aroan, beste bat; Barrokoan, beste bat; eta gaur egun, beste bat. Horrek ez du esan nahi definitu ezin dezakegunik. Hala ere, bakoitzak bere definizio propioa izan dezake. Gaur egun gizarteak zer onartzen du arte gisa? Adierazpen plastiko baten bitartez sentimenduak, ideia teorikoak edo kontzeptuak agerraraztea. Oso definizio orokorra da, dena den.

Artista etiketa ere oso konplexua da. Ni sortzaileei buruz hitz egiten saiatu naiz gehiago.

Zein desberdintasun antzematen dira hasi berriak diren artisten eta ospetsuen lanen artean?

Hasiberriak oraindik esperimentazio bidean eta euren lengoaia pertsonala aurkitu guran dabiltza. Horrek ez du esan nahi interesgarria ez denik; alderantziz. Esperimentazio hori oso erakargarria da.

Ospea dutenek badaukate esperientzia bat; egin dute bide hori, eta badaukate lengoaia pertsonala, identifikagarriagoa, zehaztuta. Alde horretatik, helduagoa izan daiteke euren lana.

Katalogoaren lehenengo atalean Durangaldeko giro artistikoaren historia laburra jaso duzu. Zer aurkituko du irakurleak?

Hor aipatzen ditut, esaterako, Dario de Regoyos —asturiarra izan arren, Durango inguruan ibili zen margotzen—, Zubiaurre anaiak —Madrilen bizi arren, bertakoak ziren eta sarri etortzen ziren hona; bertoko paisajeak eta jendea margotzen zituzten—… Euskal margolari asko bildu ditut, bertakoak izan ez arren etortzen zirenak margotzera.

Baita Gerediaga elkartea ere: 36ko gerraren ostean giro artistikoa sortu zen haren bitartez. Arte plastikoen aldeko apustua egin zuten hainbat erakusketa ekarriz. Leopoldo Zugazaren irudia ere badago. Durangarra zen, eta euskal arte abangoardiaren erakusketa asko ekarri zituen Ezkurdi aretora, 1970eko hamarkadan. Geroago, Durangoko Arte eta Historia museoa sortu zen, 1980ko hamarkadan.

Harremanik ikusi al duzu identifikatutako historiako pasarte horien eta artistok egindako lanen artean?

Neurri batean, bai. Zaila da esaten, ordea. Gazteengan ez da askorik nabari. Horiek beste garai bateko semeak dira: Arte Fakultatean ibilitakoak, globalizazioan sartutako garaikoak… Helduagoak diren artistei dagokienez, bai: horietako asko joaten ziren Ezkurdi aretora erakusketak ikustera eta antolatzera. Artisten arteko giro hori, egun ez dagoena, lehenago bazegoen. Beraz, helduagoak direnak badira 1970 eta 1980ko hamarkadetako giro artistikoaren oinordekoak. Bakoitza bere eran.

Abenduan lan horrekin lotutako erakusketa bat jarriko duzue Durangoko Arte eta Historia Museoan. Zer aurkituko du bisitariak?

Abenduaren 5ean inauguratuko da. Liburuan agertzen diren artisten lan batzuen beste hautaketa txiki bat izango da. Osagarriak dira katalogoa eta erakusketa. Hamar edo hamabost artelan inguru egongo dira. Erakusketa denbora baterako izango den arren, artelanak zuzenean ikusteko modu bat da, aurrez aurre ikusi behar dira eta.

Behetik hasita, bidea zabaldu »

Kirol bat loratzen ari da Ezkerraldean: waterpoloa. Aspaldikoa da, 1948an sortu baitzuten Portugaleteko waterpolo taldea. Baina azken bi urteetan gorakada handia izan du. Portugaletez gain, Sestaon Club Deportivo Natacion Burbujas de Sestao taldea zegoen. Azken horrek herriko igeriketa taldearekin bat egin zuen duela bi urte, eta Club Natacion Waterpolo Sestao sortu zuten. Geroztik, gero eta jende gehiagok bat egin du talde berriarekin. Beheko ia maila guztietan taldeak dituzte sestaoarrek: txikiak, kimuak eta kadeteak. Nagusietan bi talde egin behar izan dituzte, 40 bat lagun baitira. Baina denboraldi honetako berrikuntza nagusia Ezkerraldeko lehen emakumezkoen waterpolo taldea da.

Apirilean hasi ziren kirol proiektu berrirako neskak biltzen, eta hamazazpi daude jada. Ezkerraldeko igerilekuak andrez betetzeko prest. Euskal Herriko lehenengo mailan jokatuko dute. Taldea berri-berria da, eta jokalariak inoiz ez dira waterpoloan ibili. Beñat Lopez (Bilbo, 1987) da euren entrenatzailea. Lehenago bazuten emakumeen talde bat, Bilboko Maristas eskolarekin erdi bana. Sestaoko behe mailetan ibilitako hiru neskek han jokatzen zuten. Izan ere, hamabost urtera arte neskek eta mutilek elkarrekin joka dezakete.

Baina Sestaon talde propio bat sortzeko beharra ikusi zuten. Aurreko apirilean eskuorriak banatzen hasi ziren eskualdeko herrietan, andreen talde bat osatu nahi zutela adieraziz. Paper horietan, lehen bilera egiteko eguna jarri zuten, eta zortzi neska bildu ziren. Haietako bat da Arrate Aldana (Barakaldo, 1990). “Kaletik nindoala eskuorri bat eman zidaten, Sestaon nesken waterpolo talde bat sortu nahi zutela esaten zuena”. Ez du inoiz izan loturarik waterpoloarekin, eta txikitan ikasi zuen igeri egiten. Aldana unibertsitate ikasketak egiten ari da, eta ordu asko pasatzen ditu jesarrita. “Kirola egitea ondo datorkit. Hasieran nire kabuz hasi nintzen, baina ez nuen erregulartasunik. Baina talde batean egonda, joateko ardura handiagoa da”, azaldu du Aldanak.

Lehenengo bileran, zortzi neska elkartu ziren. Lopezen hitzaldi txiki baten ostean, uretan sartu ziren, eta proba bat egin zuten. Neskak oso gustura atera ziren lehen saio hartatik, eta taldean sartzea erabaki zuten. Horretarako, gutxienez, hamahiru neska behar dira, eta jada zortzi zeuden. Horregatik, udan kanpaina txiki bat hasi zuten. Eskuorriak banatzen aritu ziren hainbat tokitan; herrietako jaietan, adibidez.

Lehenengo bileran agertutako neskak denboraldi bukaera arte entrenatu ziren. Aldanak dio bi hilabete horietan egindako ariketa asko nabaritu duela. “Kirol honek duen gogorrena behar den erresistentzia fisikoa da. Hala ere, entrenatuz gero, lortzen duzu. Aurreko denboraldian, entrenamenduak bukatu genituenean, neure buruarekin harritu egin nintzen”, gogoratu du. Taldean duten giro ona ere aipatu du: “Denak ezberdinak gara, bakoitza giro batekoa, baina oso ondo moldatzen gara. Pozik etortzen naiz entrenamenduetara”. Gogotsu dago Aldana, badakien arren aurtengo entrenamenduak iazkoak baino gogorragoak izango direla.

Maila guztietan gora

Entrenatzailea izateaz gain, Lopez jokalaria ere bada. Hamahiru urte darama kirol horretan; azken zortziak Sestaon. Duela bi urte mailaz jaitsi ziren, eta taldeko jokalari gehienek alde egin zuten. “Jaitsi ginenean, Eduardo Hurtado entrenatzaileak hartu zuen taldea, eta egin zuen lehen gauza Ezkerraldetik jende berria bilatzen hastea izan zen”, ekarri du gogora. Apurka-apurka jendea hurbilduz joan da, eta, azkenean, sekula baino jende gehiago erakartzea lortu dute.

Euren egoeraren jakitun, iazko denboraldia ikasketa prozesu bat bezala planteatu zuten: “Gehienak berriak ziren, beraz, patxadaz hartu genuen. Denboraldiko ia partida guztiak galdu genituen, hiru izan ezik”. Sestaoarrek denboraldi kaskarra egin zutela dirudien arren, eurek ez dute halakorik uste. Helburu nagusia lortu zuten: “Taldea osatu genuen, baina ez bakarrik jokalariak batu genituelako, baizik eta benetako talde bat ipini dugulako martxan. Oso giro ona dugu aldagelan”, nabarmendu du Lopezek.

Nagusien taldea ondo zihoan, baina gehiago nahi zuten. Ikasturtean zehar eskualdeko ikastetxetako soinketa irakasleekin hitz egin zuten. Waterpoloa zabaldu nahi zuten umeen artean, eta heziketa fisikoko klaseetara joan ziren ur kirol horri buruzko gorabeherak azaltzeko. “Emaitza ezin hobea izan da”. Denboraldi berrian, ia beheko maila guztietan dituzte taldeak. “Gazteetan baino ez zaigu falta taldea, adin tarte horretako lau bat jokalari ditugu. Oraingoz, nagusiekin batera jokatzen dute”.

Modak gainditu nahian

Lopezek azaldu duenez, gaur egun Sestaon gertatzen ari dena ikaragarrizko boom bat da. Waterpoloan daramatzan hamahiru urteetan beti aurpegi berak ikusi dituela dio: “Bost urtean behin waterpolo jokalari belaunaldi bat sortzen da. Baina sekula ez ditugu beheko mailak orain bezainbeste zaindu”.

Bide zuzenetik doazela uste du Lopezek. Harrobia landuz nolabaiteko jarraipena ziurtatzen baitute. Eta gero eta jende gehiago aritzen bada kirol horretan, gero eta ezagunagoa izango da. Emakume taldearekin pauso kualitatibo bat ere eman dutela uste du. Aurtengo denboraldian taldeak indartzea ezinbestekoa izango da etorkizunerako.