“Bermeoko 1912koa ez zen enbata izan, ziklogenesia baizik” »

Itsasoan behar egiteaz gain, pasio ere badu Isabel Letek habitat hori (Bilbo, 1959). Udako hilabeteetan, bizilekua du, gainera. Belaontzia hartu, eta Donostian, irla ondoan, utziko dioten buia bati lotuta igaroko ditu ekainetik irailaren bukaera artek…

Auzo Factory inauguratu dute, ekonomia sustatzeko »

BILBO. Ibon Areso Bilboko alkateak Auzo Factory zentroa inauguratu du, Matiko auzoan. Hutsik zegoen zazpi solairuko udalaren eraikin batean ipini dute. Auzoko ekonomia eta merkataritza sustatzea da egitasmo berriaren asmoa. Enpresa eta sormen fabrika …

Mungiako aurrekontua, milioi eurotan. »

Otsailean onartu zuen Mungiako Udalak aurrekontua. 15,7 milioi euro izango ditu. Izaskun Uriagereka alkatearen esanetan, lehentasuna “gizarte zerbitzuei eustea eta kalitatea bermatzea” izan da. Inbertsio handirik ez da egingo.

GAZTEAK MARTXAN JARTZEKO EGUNA »

Ei, gazte! Mugi gerria, irauli herria! lelopean, Gazte Eguna antolatu du biharko Zamudioko Inisitue gazte taldeak. 10:45ean suziria jaurtita, umeentzako jolas eta tailerren tarteari ekingo diote. Horren osterako, gazteentzat kirol jinkana bat prestatu…

Balmasedako aurrekontua, milioi eurotan. »

%4 egin dute gora Balmasedako diru sarrerek. Hala, 7,4 milioi ditu udalak. Alvaro Parro alkatearen esanetan, enplegua eta ekonomia dira bere gobernuaren lehentasunak. 500.000 euroko plan bana onartu da arlo bakoitzerako.

Sestao erdiguneko berdegune bakarra salgai dago »

Hilerriko zelaia izenez ezagutzen dutena babesteko asmoz, Sestaoko hainbat herritar aldarrikapen horren inguruan batu dira azken hilabeteetan. Izan ere, udalak bi hektareako berdegunea enpresa bati saldu gura dio, horrek merkataritza gune berri bat eraiki dezan. Modu horretan, Ezkerraldeko herri horretan gehien erabiltzen den gune naturala desagertu eta kontsumorako beste gune berri bat eraikiko da Sestaon.

Bi hektarea dituen Hilerriko zelaia Sestaoko gerriko berdearen zati garrantzitsuenetariko bat da. Franco hil osteko lehen udal gobernuak sortu zituen Sestaoko gune berde berriak, eta geroztik sestaoarrek gehien erabiltzen dituzten aisialdirako espazioak bihurtu dira. Gainera, Hilerriko zelaiak badu are garrantzitsuagoa egiten duen berezitasun bat: beste eremu naturalekin alderatuz, maldan ez dagoen bakarra da. Beste bietan, Markonzagan eta Las Camporrasen, aldapek ia erabili ezin egiten dituzte, batez ere pertsona helduenentzat. Hain zuzen sastaoarren %30 dira adinekoak. “Salduz gero, pertsona nagusiak soilik espaloietatik eta errepide ertzetik paseatzera behartuta egongo dira”, azaldu du Sestao Activo plataformako kide Iñaki Dominguezek.

Hala ere, utzikeria aspalditik datorrela gogorarazi du, eta horren ardura udalari egotzi dio. “Azken urteetan aparkaleku gisa erabilia izan da, hirian aparkatzeko dagoen arazoari aurre egiteko. Eremua lursail txikiak erosiz eraldatu zen, eta azken urteetan eraldaketa hori txarrerako izan da”. Hala adierazi du Dominguezek bere kolektiboaren iritzia.

Horren adibide da, haren ustez, duela urte batzuk makina hondeatzaileek lurra altxatu eta harriak bota izatea, batez ere behin-behineko adabakia izango zela ziurtatu zietenean. “Harriz estaltzea erabaki zuten. Orduan, bizilagunoi inguru hori erabiltzeko geneukan aukera kendu ziguten”. Orain, enpresa pribatu bati saldu nahi diotela ohartarazi du: “Lekuak erabilera urria daukala argudiatu dute”.

Bizilagunei “susmagarria” iruditzen zaie hiriguneko espazio natural lau bakarra saldu nahi izatea, batez ere udalak industria eta zerbitzuetarako egokitutako beste 190.000 metro libre dituenean. Gainera, merkataritza gune berri bat eraikitzeak sarbide berriak beharko lituzkeela ohartarazi du. Sarbide horiek Markonzagako parkea erdibitzea “eta dagoeneko txikia den Las Camporraseko eremua are gehiago txikitzea” eragingo luke”.

Balizko hiru erosle

Horrengatik guztiagatik, auzokideek eskatu dute balizko merkataritza gune berri baten beharra izanez gero, propio helburu horretarako libre dauden 190.000 metro koadroak saldu daitezela. Horrez gain, orain arteko berdegunea atondu eta jesarlekuak, iturriak, bolatokia eta petankan jolasteko gunea mantendu eta hobetu ditzala eskatu diote bizilagunek udalari.

Merkataritza gunearen hipotesiak indarra hartu du, gainera. Dagoeneko hiru enpresak eskaera egin dute bertan beren zentroak zabaltzeko. Horien artean dago Mercadona. Laster, gainera, Valentziako supermerkatu kateak Bizkaian 40 behargineko lehen supermerkatua zabalduko du Basauriko Urbi auzoan.

EAJ, PSE-EE eta PPren babesarekin eta Bilduren aurkako bozekin onartu zuen udalak eremu hori lehiaketan jartzea. Irailean jarriko da martxan, eta irabazten duenak 4.000 metro karratu izango ditu merkataritza gunea eraikitzeko. Ordainetan, beste 7.000 metroetan pasealekuak, gune berdeak, kirol instalazioak zein doako aparkalekuak eraiki beharko ditu. Mercadonak baieztatu du lehiaketara aurkeztuko dela, baina beste bi enpresek asmo berbera dutela jakinarazi diote udalari dagoeneko.

“Ez bada gaixotzen eta ez bada apurtzen, sareak asko irauten du” »

Portuko zirrikituak ondo ezagutzen ditu Jose Burgoa Zubikaraik (Ondarroa, 1957). Saregileen elkarteko kidea da, eta arrasteko sareak konpontzen ditu egunik egun. Hori du ofizio gazte-gaztetatik. 15 urtegaz hasi zen lanbidea ikasten, “ordainsaria Santanderren” utzita, dio, irribarrez, esamolde bitxi hori erabilita. “Ez zen ezer kobratzen lehen urtebetean edo bi urtean”. Bera ere horrela egon zen: “Ikasi arte ez zegoen ezer; bi urtean egon nintzen kobratu barik”. Patrikarako zerbait ematen zioten noizean behin, “amari ez emana” esanda. Tartean-tartean, deskargaren bat jausten zen, eta hari zegokion ordainsaria.

Lau hamarkada pasatxotan, enpresa asko aldatu ditu, portua bera ere asko aldatu den isla: “Desagertu egin dira enpresa asko, eta lekuz aldatzen joan gara”. Lagun Talde enpresarako lan egiten du orain. Jose Ramon Artetxe eta Joseba Goikoetxea ditu lankide. Hango bi txalupentzat prestatzen dituzte sareak: Kirrixki eta Marmares. Eskozian egiten du arrantzaldia Marmares-ek, eta Irlanda inguruan Kirrixki-k. Oilarrak, zapoak, zuriak —legatza eta legazkumeak— harrapatzen dituzte batez ere. Hemen bezala, sei eguneko marea egiten dute han arrantzaleek, eta bi hilabete edo bi hilabete eta erdi egoten dira Ondarroara bueltatu barik. “Urrian etortzen dira, eta otsail-martxoan joaten dira berriro”.

Arrantzaldia ondo egiteko, ezinbestekoa da itsasontziko elementu guztiek ondo funtzionatzea. Sareak ezinbestekoak dira. Azken egunetan, Frantziako kostara joateko sareak prestatzen dabil Burgoa. Sare klasikoak ari da konpontzen. “Ni hasi nintzenetik hona ez dira ia aldatu; orain, luzeagoak dira”. 80 metroko sarea ari da josten orratzagaz. Itsasoan hondoratu eta hondoan dagoen arraina jasotzen joaten da sarea. Irlandan erabiltzen dituzten sareak berdinak dira. Aldatzen den gauza bakarra tamaina da: haiek 120 metro luze inguru dira.

Trendunak, babesteko

Hodi antzerakoak dira sareak. Estutzen joaten dira, eta puntan zaku bat edukitzen dute, arraina bertan harrapatuta gera dadin. Frantziako kostan, esate baterako, leiho bat erabiltzen da sarean, “korala” deitutakoa: sare horiek tarte handiagoak dituzte. “Hodian sartzen den arrainak araudiak ezarritakoa baino neurri txikiagoa badu, ihes egiten du, bere lekua bilatzen du alde egiteko”.

Eskozian sare txikiagoak erabiltzen dituzte, baina “trendunak”. Gomazko diskoak dira trenak. Sarea saltoka joaten da itsaso azpian haiei esker, eta leku gaitzetan sartzeko erraztasun handiagoa izaten du. “Sareak zikina edo koxka bat topatzen badu, apurtu egiten da, eta horrek babestu egiten du”. Gainera, era horretako sareek altuera handiagoa hartzen dute, hiru metro eta erdiraino. Era horretan, arrain zuri gehiago har ditzakete.

Sareek, zer esanik ez, arrain tona asko jaso ditzakete. “Behin baino gehiagotan gertatu izan da arraina txalupara igo ezin izatea, atzean etortzen den zakua ezin igota egotea”, gogoratu du. Zailtasunak zailtasun, orain lehen baino errazagoa da azken igoaldia egitea. Lehorrean modura, itsasoan ere erraztu egin da lana, eta, orain, ontzien atzeko aldetik sartzen dute arraina. “Lehengo txalupek hegaletik egiten zuten lana. Aurreko makila oker-oker egin, ontziak ia irauli eta aurreko makila apurtzea gertatu izan da noiz edo noiz”.

Uretako ateak

Sarea uretara bota eta martxan joaten dira arrasteko ontziak. Hiru bat orduan edukitzen dute normalean sarea botata, aurretik zehaztuta daukaten bideari segika. “Normalean, egunean lauzpabost botaldi egiten dira”. Sareek behar besteko zabalera izan dezaten, “uretako ateak” erabiltzen dituzte: txalupa aurretik joaten da, eta ezker-eskuma, ateak, sarea zabalik mantentzeko.

Marearen arabera, sareak gutxiago ala gehiago konpondu behar izaten dira. Batzuetan nahikoa izaten da konpontzea; hondatuago daudenean, oihalak —sare zati berriak— gehitu behar izaten dizkiete, txaplatak balira bezala.

Baina sare bakoitzaren iraupena neurtzerik ez dago. Pertsonen modukoak dira, Burgoaren iritziz. “Ez bada gaixotzen, eta ez bada apurtzen, asko irauten du”. Sarritan, burloia —sarea hondoan mantentzeko soka lodia— ugerrak jaten du, eta, txalupak tenk egiten duenean, apurtu egiten da. Soka osoa aldatzea izaten da ohikoena. “Hurrengo marean egoera berean zaude bestela”.

Hurrengoak ez, aurrekoak gogoratuta, asko aldatu da euren lana, onera aldatu ere. Aterpe barik lan egiten zuten lehen. “Euripean egoten ginen, zizko arropekin, tingloi gainean eta”. Kanpoan konpontzen zituzten sareak, haize boladak, euria edo eguzkia egin. “Orduan txarto pasatzen zen. Lan gutxi egiten zen, eskuak izoztuta edukitzen genituen eta”. Dioenez, ezin da esan bere ofizioa orain “pagotxa” denik, baina lehengo aldean asko hobetu dira baldintzak: “Lana ez da hain fisikoa, eta lonja ondo prestatuta daukagu, mekanizatuta”.

Poluzioa »

Hogei urte daramatza Fabiennek Los Angelesen; bizitza erdia, hain justu. Unibertsitate ikasketak amaituta, Geneva jaioterria atzean laga, eta musika munduan profesional bihurtzeko ametsaren arrastoei jarraituta ailegatu zen Kaliforniara. Eta, jakina den moduan, artista bizitzaren oparotasunari esker, bi urterik behin saiatzen zen Suitzara bueltatzen, familia besarkatu eta, atzera ere, ametsak zizelkatzera.

Horren tarte luzeetan, errazagoa da herriek, pertsonek eta hizkuntzek izaten dituzten aldaketak antzematea. Hori da, izatez, emigrantearen kondena: atzerritar marka ezin gainetik kentzea jasotzen zaituen herrialdean eta, jaioterriko egunerokotasunetik urrunduta, “ni ez naiz hemengoa” norbere buruari esaten hastea.

Horrelako zerbait gertatzen zaio Fabienneri. Sendia bisitatzera doanean telebista edo irratia piztu eta ezin duela ekidin “zer frantses mota da hau?” galdera. Antza, ingelesezko hitzak tartekatzeko joera egon da, azken bi hamarkadetan, hango parajeetan. Joera nabarigaitza bertan bizi denarentzat igual, baina oso deigarria tarteka doanarentzat.

Oslon ezagutu nuen Jürgen, duela urte batzuk. Danimarkarra bera, Norvegian ematen ditu lanean urtean hilabete batzuk, erizain moduan hobeto pagatzen dutelako hango ospitaleetan. Barre egiten zuen berak nola norvegiar batzuk “norvegiar garbia” erabiltzen saiatzen diren, daniar kutsu minimoa ere saihesten saiatuz. “Irrigarria da”, esaten zidan. Berak emandako adibideak geurera ekarrita, telefonoari urrutizkin deitzea edota mugikorrari sega potoa esatea bezalakoa zen kontua.

Bere horretan nahi du ama hizkuntza Fabiennek, eta Jürgenek, ordea, hizkuntzen arteko dantza ekiditea zentzugabetzat jotzen du. Ulergarria da etxea atzean utzi duenak oroimenean gordea duen irudia mantendu eta tentuz zaindu gura izatea. Giza kondizioa da hori.

Anekdota polita bizi izan nuen Boisen behin. Mende erdia Ameriketan zeraman artzain euskaldun baten etxeko sukaldeko paretan, Eusko Jaurlaritzaren egutegi berria eskegita ikusi nuen. Bilboko Guggenheim museoaren argazkia kendua zuen, baina, eta ordean, baserri irudi bat itsatsi zuela ohartu nintzen. Oso kontserbadorea da maitasuna, are gehiago oroitzapenetan baino bizi ez denean.

Euskalgintzan dihardugunontzat eztabaidagai ezaguna da hau: zenbateraino da onargarria euskara mailari jaramonik ez egitea horrek kalean euskara gehiago entzutea ekarriko badu ere? Askok ergatiboa zer den ere ez dakitela; lagunartean adarra jo beharrean elkarri ilea hartzen diotela; tabernan neska edo mutil ederra ezagutu ordez, ona dagoen baten telefonoa lortu dutela… Honetan, behintzat, ni ez naiz batere ekologista. Gora kutsadura! Bo, hobeto esanda, biba poluzioa!

Udal etxebizitza bat dago Bilbon, 88 herritarreko »

Alokairu sozialean etxebizitza bat dago 88 biztanleko, Bilbon. Hego Euskal Herriko hiriburuen artean proportzio handiena duena da. Adibidez, Donostia da zerrendan bigarrena, eta 188 herritarreko etxebizitza bat daukate. Ia 4.000 udal etxebizitza daude…

450.000 »

Adinekoentzako foru laguntzak, aurten. Foru aldundiak 450.000 euro onartu ditu erretiratuen etxe, klub eta elkarteentzako diru laguntza modura. 1.000 eta 4.000 euro artean jaso ditzake bakoitzak. Martxoaren 18tik, zabalik dago eskaera egiteko epea.