“Gaitzagoa da hosto-zabalek su hartzea, baina artadi hektareak ere erre ziren” »

I. Maruri Bilbao

Juan Mari Atutxa (Lemoa, 1941) Bizkaiko Diputazioko Nekazaritza diputatua izan den 1987tik 1991ra. Itzaltze lanen arduradun politikoa izan zen, eta sutez sute ibili zen astebetez. “Gogoan dut goizetan departamentura joaten nintzela, Madariaga etorbidera, Deustura. Bazkaldu eta gero, mendira joaten ginen, goizaldera arte, Bizkai osotik. Banekien nik neuk gauza handirik ez nuela egingo, baina lagundu behintzat, eta antolatzen ibili”.

Zelan gogoratzen duzu duela 30 urteko abendu hura?

Ikaragarria izan zen. Orain lasai gogoratzen dut, baina sasoi hartan kezka handia izan nuen. Datuak zehatz ez ditut gogoratzen, baina nik buruan daukat Bizkaiko baso landatuen %20tik gora erre zela astebetean. Orduan egin genituen ikerketei esker dakigu ia bederatziehun sute izan zirela. Batzuk berezkoak izan ziren, eguraldiak suteei laguntzen zielako. Leia eta elurra egon ostean, hotzak erreta, eta, ondoren, hego haizea. Beste batzuk ez ziren berez piztuak izan. Beldurgarria izan zen hura.

Zer egin zenuten egoera larriari aurre egiteko?

Neurri zorrotz eta gogorra hartu genuen. Suteetan, 20.000 hektareatik gora izango ziren erretakoak Bizkaian. Eta zerratokiek eta paper fabrikek ez zuten gura erretako arbolak aprobetxatzea; arazoak sortzen zizkielako zerratokietan egurra ebakitzerakoan, eta papera egiterakoan erreak ematen duen tinduagatik. Dekretuz debekatu genuen, gutxienez urtebeterako, pinu berdea moztea. Kexa itzelak jaso genituen, eta batzuk oso arrazoizkoak ziren. Pentsatu baserritar batek tratua egina zuela pinua botatzeko, edo konpromisoa hartuta seme edo alaba batentzat pisua erosteko, edo ezkontza bateko gastuak… Basoa horrelako gastuetarako erabili da eta.

Orduan guk laguntza batzuk onartu genituen maileguak eskatzeko, baserritarrei egoera errazteko. Zerrategiek eta paper fabrikek ez zuten beste biderik baso erreetako pinuak hartzea baino. Bestela mendian geratzea eta usteltzen hastea arriskutsua zen, ondorio kaltegarriak ekarri zitzakeelako: onddoak eta bestelako izurrite larriak eragin zitzakeen.

Esan duzu sute batzuk nahita piztuak izan zirela.

Gogoratzen dut Karrantzara joan ginen egunetako batean hamazortzi sute topatu genituela. Oso indartsuak ziren. Seguruenik, nahita piztuak gehienak, bazka larreak lortzeko. Ereñoko San Migelen ere ibili ginen goizaldez, baserriei eta laguntzen. Bizkai osoan 18-19 baserri erre ziren.

Zer ikasi zuen Bizkaiko Diputazioak sute haietan?

Mendiak garbi edukitzea beharrezkoa dela. Suebakiak edukitzea beharrezkoa dela. Baina kasu hartan egoera meteorologiko berezia izan genuen. Gehiago ez da errepikatu, zorionez. Eta ordura arte ere jendeak ez zuen horrelakorik ezagutu. Astebeteko suteak ez dira normalak. Foru aldundiak lan ona egiten du prebentziorako. Baina egia da artzainak gutxitu egin direla, ganadua gutxitu dela, eta horrek dakarrena da sasitzeak ugaritu egin direla, suteak zabaltzeko arriskua handituz. Mendiek garbi eta iristeko moduan egon behar dute, suhiltzaileek erraz eduki dezaten zelan joan.

Pinua hain zabal egoteak zer ikusirik izango zuen, zure ustez?

Ez dago zalantzarik. Pinuak askoz errazago hartzen du su, erretxina duelako. Pagoak, haritzak eta hosto-zabalek su hartzea askoz gaitzagoa da. Baina ezin da ahaztu Ereñoko San Migel inguruan artadi hektareak erre zirela. Ez zen pinua bakarrik erre. Hor gero berpiztu egin da artea. Foru aldunditik kontratatutako beharginek ipurditik moztu zuten, eta berriz erne zuen, eta gaur egun eder-eder dago, berde-berde.

Basoen kudeaketa, garretan »

Bizkaiak basoen %20 galdu zuen 1989ko abenduko suteetan. Klimak hauspotu zuen sua, baina pinu sailak hain ugariak izateak ere lagundu zion. Gaur egun, eukaliptoa da arrisku faktorea. - Irakurri gehiago...

Posible DA! »

Maite Berriozabal Berrizbeitia

Telecincon ikusten genuen Heidi. Gaztelaniaz aritzen zen, baina euskalduna zela uste nuen. Edo hobe esanda, ez nuen uste Heidi euskalduna ez zen beste ezer izan zitekeenik. Baserria, txakurra, zuhaitzak eta mendiak zituen inguruan, eta guk ere bai. Antzeko zerbait gertatzen zitzaidan panpinekin ere. Etxeko panpina iledun zein ilebakoak ere euskaldunak ziren. Berdin zuen paparrean love idatzia izan edota amamak Kanarietatik ekarria izan. Beti ziren euskaldunak. Guk euskaraz jolasten genuen beraiekin eta elkar ulertzen genuen.

“Segurtasuna ezin da izan luxu bat” »

Peru Azpillaga Diez
“Ez dagokigu guri ebaztea errepideetako segurtasuna ona edo eskasa den, baina N-634 bi erreiko errepidetik egunero 24.000 ibilgailu igarotzen badira eta AP-8ko sei erreiko autobidetik 31.000, begi bistakoa da errepide nazionalak behar lukeen baino askoz trafiko handiagoa duela┬╗, salatu du Juan Mari Legorburu AP-8 Peajerik Ez plataformako kideak.

Bilbo Zaharreko, San Frantziskoko eta Zabalako kulturak, agerian »

Peru Azpillaga Diez
Gau Irekia jaialdiak mota guztietako kultur jarduerak bilduko ditu bihar San Frantzisko, Bilbo Zaharra eta Zabala auzoetako hirurogei gunetan. Jaialdiak Bilboko Auzo Garaietako aberastasun kulturala du oinarri, eta mota guztietako proposamenez osatutako egitarau bat atondu du.

Gabon girora salto egiteko prest »

Natalia Salazar Orbe

Enbor handi bat erretzen zuten antzina neguko solstizioan, baserrietako sutondoetan, berriro jaio behar zuen eguzkiari omen egiteko. Tximiniako gar haiek led argiei utzi diete lekua herrietako kaleetan: milioi bat argi baino gehiago jarri dituzte Bilbon Gabonei harrera egiteko. Abenduaren hasieraz geroztik argiztatzen dituzte hiriko txokoak. Gabon garaiko jaiegunetarako eta oporraldirako, gainera, jarduera ugari eskainiko dituzte #BilbaoGabonak programaren barruan.

Komunitatearekin bat eginez »

Ane Maruri Aransolo

Hezkuntza zentroko hormak eraitsi eta herrira eta herritarrengana gerturatu nahi dituzte Natxituko (Ea) Haizeder eskolako irakasle eta ikasleek. Inguruko ekoizleekin harremanetan jarriz eta euren produktuak landuz, eskola azokak egiten hasi dira, eta aurrerantzean ere jarraitzeko asmoa dute.

Gaur hasiko da paleta larruzko II. Bizkaia Torneoa, Larrabetzun »

Peru Azpillaga Diez
Joan den urteko estreinaldiaren ostean, gaur abiatuko da Andrazkoen Paleta Larruzko II. Bizkaia Torneoa. 19:30etan izango da estreinaldia, Larrabetzun jokatuko diren lehenbiziko bi partidekin.

“Frikiak ez, adituak gara” »

June Prieto
Gabonak gertu daude, eta opariak erosteko estutasuna ere nabari da jende askorengan. Garai honetan “derrigorrezkoa dirudien kontsumismo eredua” aldatzeko, Mungiako Bitxikiak elkarteak bigarren eskuko azoka bat antolatzen du urtero.

“Bizitzeko eredu jasangarriagoak daudela erakutsi nahi dugu” »

Arratian sortu berri den taldeak kontzientziak astindu nahi ditu ingurumenaren alde. Babestu beharreko ondarea dela diote. - Irakurri gehiago...