Mendialdea, plastikoak itota »

Milaka plastikoek janda agertu zen Bilboko Arraiz mendialdeko gune bat urtarrilaren erdialdean: zabor poltsek lurra zeharo estalita eta zuhaitzetako adarrak erabat itota. Artigas zabortegitik ihes egindakoak ziren plastikoak. Haize bolada handiak izan…

Inoizko Korrikarik handiena izan da »

Inoizko Korrikarik handiena izan da”. Hala laburbildu zuen Asier Amondo Korrikako arduradunak euskararen aldeko 19. martxa, hura bukatu eta hurrengo egunean. Pozik azaldu ziren antolatzaileak euskaldunen eta euskal herritarren parte hartzearekin. Urepelen (Nafarroa Beherea) martxoaren 19an abiatu zen, eta 11 egun geroago iritsi zen Bilbora, 2.500 kilometroko ibilbidea egin eta gero.

Bizkaiko hiriburuan bertan egin zuen bukaera ekitaldia; jendez gainezka zegoen Bilbo. Irribarreak eta malkoak; biak tartekatzen ziren bildutakoen artean. Leloari dagokionez, argia: Euskahaldun. Lorea Agirre Jakin aldizkariko zuzendariak irakurri zuen milaka euskaltzaleren aurrean, eskuz esku, Euskal Herriko iparraldetik hegoaldera eta ekialdetik mendebaldera ibilitako lekukoak gordetako mezua. Hala, Korrikaren leloari erabateko zentzua eman zion: “Nor gara? Bagara nor. Ez gara menpeko perpausa. Menpeko izateari utzi, eta ahalduntzea da kontua”.

Bilbora iritsi orduko bide luzea egina zuen Korrikak Bizkaian, eskualdez eskualde: denera, 458 kilometro. Martxoaren 23an sartu zen lehenengoz herrialdean. Gipuzkoa Elgetatik utzita, Elorrion egin zioten lehen harrera bizkaitarrek. Lau ordu eskaseko ibilaldia egin ostean, Ermutik atera zen Gipuzkoarantz, berriz ere. Gau horretan bertan, Lea-Artibain jaso zuten lekukoa; ondarroarrek eskuz esku ibili zuten, eta, eskualdean itzulia egin ostean, goizaldean Busturialdera iritsi zen. Ibarrangeluko euskaltzaleak zituen zain Korrikak, gau ilunean euskararen alde azaltzeko prest. Forutik 06:00etan igaro zen. Hango barnetegian zeuden dozena bat ikasle lapurtar zalapartan esnatu ziren, lasterketan irtetzeko gogoz. Hamar kilometro egin zituzten, eta Mundakaraino iritsi.

Kostaldera helduta, Bermeon Sollubetik gora egin zuten Mungiara arteko ibilbidea. Lehenago, Larraurin, txokolate beroa zuten zain korrikalariek.

Une hunkigarriak

Uribe Kostakoek Urdulizen zuten lehen geralekua. Bereziki jendetsuak izan ziren Plentziako eta Getxoko kilometroak. Algortan, furgonetara igo, eta bertsorik bota zuenik ere izan zen, ALBE bertso eskolari zegokion txandan.

Korrikak berezko duen emozioak gainditzen dituzten hainbat pasarte izan zituen. Besteak beste, Itzulbatzetan, AEKn urte luzez aritutako Lurdes Goikoetxea eta Korrikaren sustatzaile izandako Joseba Kanpo omendu zituzten. Haien seme-alabek azaldu zuten zendutako biek sortu zuten lekukoa zerabiltela eskuz esku. 1.267. kilometroa zen.

Milaka lagunen artean horrenbeste kilometro egin ostean, bitxikerientzako tarterik ere izaten da. Erandiotik Barakaldora bitartean, esaterako, traineruan egin zuen ibilbidea lekukoak, arraunlarien esku. Ezkondu aurreko agur festa korrika ospatzeko ere erosi zuten kilometro bat, baita ezkondu behar zuen bikote batek ere 19. Korrika hartan. Ohikoak dira horrelako bitxikeriak, AEKren arabera.

Meatzaldea eta Enkarterri igaro ostean, asteazken goizaldean atera zen Gordexolatik Arabara bidean. Urduñan sartu-irten bat egin zuen, baina larunbatera arte ez zen berriz itzuli Bizkaira. Arratia, Hego Uribe, Zornotza eta Txorierri pasatuta iritsi zen Bilbora, goizean goiz.

Milaka lagunen babesean egin zituen lekukoak azken kilometroak. Lekukoa Areatzako San Nikolas atarian jarri zuten oholtzara iritsi bitartean; hainbat eragileren eskuetatik igaro zen, eta, ondoren, Agirrek zabaldu zuen lekukoaren barruan zegoen mezua. Orduan Bilboko alkate zen Ibon Aresok udaletxe parean hartu zuen. Haren atzetik, besteak beste, Gure Esku Dago mugimenduak, Udalbiltzak, Etxerat elkarteak, BERRIAk, alderdi politikoek, Euskaltzaindiak, Ikastolen Elkarteak eta Kontseiluak eman zituzten azken pausoak.

Azkena, 2.501.ena, AEKri berari egokitu zitzaion. Oinez murgildu ziren jendetzaren artean, lekukoa oholtzara eraman zuten arte. Orduan hartu zuen hitza Lorea Agirrek. “Auzia ez da izan ala ez izan. Kontua ekitea da. Eta nor izatea, euskahaldunduz guztiok ahaldunduko gaituen herri bat sortzeko. Izatea ekitea da. Egiten duguna gara”.

Hamar urte igaro arte Korrika ez da berriz Bilbon bukatuko. Hala ere, bi urteren buruan itzuliko da Euskal Herrira, euskararen aldeko apustuari eusteko.

Zabalgarbik hamar urte bete ditu, eztabaidak itzali gabe »

Bilboko Zabalgarbi plantak hamar urte bete zituen uztailean. “Birziklatu ezin daitezkeen” hiri hondakinak erretzen dituen erraustegia da Zabalgarbi. Mundu osoan eredugarria batzuentzat, agortua dagoen eredua oinarri duena besteentzat. Martxan daraman …

Elkartasuna, zigortuta »

Kukutza III gaztetxearen hustuketak eta egun hartako atxiloketek soka luzea ekarri zuten. 2011ko irailean izandako gertakariekin lotutako epaiketetako bi 2015ean egin zituzten; bata, urtarrilean, eta, bestea, irailean.

Hustuketari lotutakoa izan zen lehenengoa. Kukutzaren alde agertu direnen artean, zapore gazi-gozoa utzi zuen. Epaitutako 23 gazteak absolbitu egin zituen epaileak, usurpazio deliturik ez zutela egin ebatzita. Are gehiago: epaiak nabarmendu egin zuen Kukutzan antolatzen zen “kultur jardunbidea”. Horrez gain, eraikinaren jabe Cabisa enpresari aurpegiratu zion ez zuela izan inolako asmorik hura saltzeko edo errentan jartzeko. Hala ere, gazteetako bati hiru urteko kartzela zigorra ezarri zion, “agintearen kontrako atentatua” egitea leporatuta.

Bestalde, eraisketa egunean istiluak eragitea egotzita epaitu zituztenen auzian, hemeretzi lagun epaitu zituzten, irailean. Denei zigor bera ezarri zieten: bederatzi hileko espetxealdia eta 84.000 euroko kalte-ordaina. Isuna denen artean ordaindu beharrekoa da. Urrian iritsi zen epaia.

Bi zigorrok kritikatu egin zituzten Kukutzaren aldekoek. Urtarrileko epaiketan ertzainen lekukotasunetan oinarritu zen epailea erabakia hartzeko orduan. Ertzainen arabera, gaztetxean zeudenek “denetarik” bota zieten , baina ezin izan zuten inor identifikatu. Hala ere, ustez betoizko mokor bat bota nahian zebilen gazte baten kontra gomazko pilota bat jaurti zuten. Atxilotuetako bat izan zen zauritu zuten gazte hura. Identifikatu egin zuten, eta salaketa jarri haren aurka. Gazte hura bera izan zen zigortu zutena.

Gazteek ertzainen bertsioa ukatu zuten epaiketan. Are gehiago, poliziaren aurrean jarrera pasiboari eutsi ziotela azaldu zuten. Defentsarako abokatuek ertzainen bertsioaren kontraesanak ere nabarmendu zituzten, eta prozedura akatsak salatu. Hain zuzen, atxilotu zutenean, gazteari ez zioten atentatua leporatu; auzibidea abian zegoela iritsi zen akusazio hori.

Kukutzarekiko elkartasun taldeak gertatutakoa salatu zuen. Bilboko Udala eta Cabisa enpresa egin zituen gaztetxean egiten zuten lana deuseztearen erantzule. Horrez gain, gogora ekarri zuen hustuketaren ingurumarian izandako “polizia okupazioa” ere: soilik lehen egunean ehundik gora lagun zauritu ziren “poliziaren indarkeriaren” ondorioz. Haien ustez, salaketa eta epaiketak “astakeria hori guztia estaltzeko” abiatu zituzten, “Kukutza barruan zein kanpoan elkartasuna adierazten zutenak kriminalizatuz”.

Iñaki Carro defentsarako abokatuak epaiaren kontrako helegitea aurkeztuko zutela iragarri zuen. Larritzat jo zuen gazte bat espetxera bidaltzea “inolako frogarik gabe eta Ertzaintzaren testigantzan oinarrituta”. Hala ere, epaiaren garrantzia nabarmendu zuen, usurpazio deliturik ez zela egon frogatu zuelako. Hori izan zen-eta Kukutza eraisteko erabili zuten argudioa.

Oinarri juridikorik gabe

Iraileko epaiketako epaiari buruz ere antzeko salaketak egin zituen abokatuak. Atxiloketak istilu nabarmenenak baino lehenago izan baziren ere, kalte guztiak ordaintzeko isuna ezarri zieten. “Oinarri juridikorik gabeko” epaiaren kontrako helegitea iragarri zuen. Denetariko akatsak salatu zituen. Haren esanetan, konpondu dituzten edukiontziak gau hartan hondatu zirenik ez zuten esan. Horrez gain, kalte-ordaina Bilboko Udalak eskatu bazuen ere, bertako abokatua ez zen agertu epaiketara. Fiskalak egin zuen eskaera, haren lekua hartuta. Helegiteen ebazpenen zain geratu ziren zigortutako gazte guztiak.

OihuK okupatu dute andreek: emakumeentzako gune feminista »

Kukutza gaztetxea itxi izanaren ondorenak oraindik iristen ari zirela, beste eraikin oso bat okupatu zuten Bilboko Errekalde auzoan bertan: OihuK. Hainbat fabrika biltzen zituen eta utzia zegoen ehunka metro eta bost solairuko eraikin batera sartu, et…

Antzerki eta dantzaren unibertsitatea »

Euskal dantza eta antzerkiak badu bere goi mailako eskola. Urteak eman ditu sektoreak Euskal Herrian gisa horretako zentro bat sortzeko eskaera egiten, eta Eszenikaren Aldeko Plataformaren klasiko bat izan da eskaria. Jadanik ez du gehiago horretan ar…

Aberastasun iturria agorrarazita »

Eezkerraldeak ezin du gehiago. Euskal Herrian egoera ekonomiko larriena duen eskualdea da. Biztanleen %21 lanik gabe daude. 25.000 pertsona inguru dira horiek. Horietatik, %61ek ez dute inolako diru laguntzarik jasotzen. Hala, langabeziak, prekarita…

Zalantzati daude bizkaitarrak »

Urrun daude Espainiako Kongresuaren eta senatuaren egoitzak. Bilbotik 400 kilometro ingurura. Baina han hartzen diren erabakiek Bizkaian eragina dutela eta, Madrilen ahalik eta eserleku gehien lortzeko lehian aritu dira alderdi politikoak azken hilabetean. Hautagaiek zalantzati dauden herritarrak konbentzitu ala mobilizatzeko azken eguna dute gaurkoa; Espainiako 350 diputatuetatik zortzi eta 261 senatarietatik lau aukeratuko dira Bizkaian igandean.

Alderdi guztiak bat datoz: ahalik eta ordezkaritza zabalena nahi dute Madrilen. Hori bai, nork bere helburuei eusteko. EAJ eta EH Bildu Euskal Herriaren interesak defendatzera doaz Espainiako Gorteetara. Ez dute Espainiako agintea helburu gisa, eta, nork bere aldetik, ahalik eta indar gehien eraman nahi dute. PP, PSE-EE, Podemos-Ahal Dugu eta Ciudadanosen helburua ordezkaritza lortzetik harago doa, ordea. Moncloan gobernatzea da lau alderdi horien xede nagusia, eta hori lortzera begira kokatu dute lehia azken asteetan.

2011ko Espainiako Gorteetarako hauteskundeetan hiru diputatu lortu zituzten jeltzaleek, bina koalizio abertzaleak eta sozialistek, eta ordezkari bakarra popularrek. Mapa politiko horri Podemos-Ahal Dugu gehitu behar zaio oraingoan. Lehen aldia du alderdiak Gorteetarako bozetako hautagai gisa, eta badirudi Bizkaiko ordezkari banaketan ere eragina izango duela hautagaitza berrienak. Maiatzeko foru hauteskundeetan, indartsu sartu zen Gernikako Juntetxera: sei eserleku lortu zituen Batzar Nagusietan. Eta ikusteko dago indar horri eutsiko dion igandean ere.

Zalantzati dago Bizkaia

Podemos Ahal Dugu-ren agerpen hori da, hain zuzen, azken asteetako zenbakien dantzan gehien azpimarratu den aldagaia. Aztiker taldeak Gara egunkariarentzat egindako ikerketaren arabera, Bizkaiko bigarren indarra izateko lehian alde estua dute Podemos Ahal Dugu-k eta EH Bilduk. Hamarren gutxigatik, aurre hartzen dio Eduardo Maurak Onintza Enbeitari. Aurreikuspen hori beteko balitz, Bizkaitik eserleku bi lortuko lituzke Podemos Ahal Dugu-k Madrilen, eta aulki bat galduko luke EH Bilduk.

Edonola ere, zalantzati daude bizkaitarrak, ikerketa taldearen arabera. Azaroaren bigarren hamabostaldian elkarrizketatu zituzten 600 herritarren artean, %48,6k soilik zekiten norentzat izango den botopapera. Beste era batean azalduta: Aztikerrek egindako elkarrizketen arabera, lurraldeko herritarren %51k ez dute argi zein alderdiri emango dioten botoa. Botopaperen arteko zalantzak bi multzotan banatzen dira. Bat: botoa EAJ ala Podemos Ahal Dugu-ri eman zalantzan daudenak; eta bi: EAJ ala EH Bilduren artean daudenak. Dudan dago biztanleriaren erdia. Eta ehuneko horren bozak asko alda dezake ordezkaritzaren balantza.

Paradoxikoa bada ere, Espainiako Gorteetako hauteskundeetan abstentzio kopuruak ez du gora egiten Bizkaian. Kontrara. 2012ko Eusko Jaurlaritzarako eta aurtengo maiatzeko foru eta udal bozetan baino abstentzio gutxiago izan zen 2011ko Espainiako Gorteetako hauteskundeetan, baita 2008ko bozetan ere. Espainiako Gobernua osatzeko azken hauteskunde bietan, antzeko kopurua mantendu du abstentzioak: %30 inguru.

Espainian ematen den bi alderdi nagusien arteko lehian dago gakoa. PPk eta PSOEk gobernuaren presidentetza hartzeko lehiak polarizatu egiten du herritarren boza. Eta eztabaida bien artean kokatzeak botoa beraien alde aktibatzea lortzen du. Hauteskundeen emaitzetan hala ageri da: Foru eta udal bozetan ala Eusko Legebiltzarra osatzeko hauteskundeetan baino emaitza hobeak lortzen dituzte bi alderdiek Espainiako Gorteetarakoetan. 2011ko bozetan 113.021 boto lortu zituen PPk, eta 136.426 PSE-EEk. Maiatzeko foru hauteskundeetan, ordea, 46.354 boto jaso zituzten popularrek, eta 70.361 sozialistek. Edonola ere, ikusteko izango da oraingoan nola banatuko diren alderdi espainiarrek jasotzen dituzten botoak, Podemosek eta Ciudadanosek kongresuan eragingo duten lautarako jokaleku berrian.

Boto abertzaleei dagokienez, ezker abertzalearen kasuan, ez du hauteskunde guztietan parte hartu, eta, Gorteetan ere, parte hartze mugatua izan du. Alderdi jeltzalea, aldiz, Espainiako Gobernuko erakundeetan izan da azken 37 urteetan, eta Madrilen eragin izan du hainbat gobernuren proiektuen bideragarritasuna bermatzeko. Edozein kasutan kosta egiten da, oro har, abertzaleak mugiaraztea eta han izan behar dela konbentzitzea.

EAJ
Autogobernuaren defentsa

Autogobernua, euskal herritarren ongizatea eta garapena. Hiru lan lerro horiek eramango ditu EAJk Madrilera. Aitor Esteban da Espainiako Kongresurako Bizkaiko zerrendaburu jeltzalea, eta Madrilen gobernatzea baino, Espainiako Gorteetara “Euskadiren interesen ahotsa eraman eta defentsa egitea” du helburu. Ildo horretan aukeratu dute hauteskunde kanpainarako leloa: Lehenik Euskadi. Jose Maria Cazalis du Estebanek alboan; hura da senaturako hautagai nagusia.

Jeltzaleen biltegi segurua da Bizkaia, eta indartuta atera zen alderdia maiatzeko bozetan. Kopuruari eustea zail izango duen arren, nahiko ziurra da igandean Bizkaian gehien bozkatua izango dela. Edonola ere, alderdia higa dezakete Podemos Ahal Dugu eta EH Bilduren hautagaitzek.

EH BILDU
Burujabetza helburu

Madrilera ez doaz ezer eskatzera, “Euskal Herriarentzat askatasuna eta demokrazia” aldarrikatzera baizik. Burujabetzaren aldeko mezua da koalizio abertzaleak Espainiako Gorteetara daramana, eta politikagintzako moldeak apurtzen jarraitu nahi du Onintza Enbeita EH Bilduko Kongresurako Bizkaiko zerrendaburuak. Erabakitzeko eskubidearen alde lan egin nahi dute Madrilen.

Ahoan legarrik gabe, garbi hitz egiten jarraitu nahi du azken lau urteetan Amaiurreko diputatua izan denak. Sona handia izan dute Enbeitaren hitzartzeek, horien artean, abortuaren legearen harira egindakoak. Irantzu Varela da Bizkaitik senatuko zerrendaburua. Feminismoa ardatz hartuta lan egingo dute hautagai biek, eta ildo horretan kokatu dute hauteskunde kanpaina bera ere. Aipatzekoa da EH Bildu dela Kongresurako zerrendaburu gisa emakume bat proposatzen duen alderdi bakarra.

EAJ eta Podemos Ahal Dugu-rekin du lehia nagusia Bizkaian koalizio abertzaleak. 2011ko Espainiako hauteskundeetan indartsu sartu zen, bi diputatu lortu baitzituen Amaiur koalizioak.

PSE-EE
Alternatiba “bakarra”

Mariano Rajoy eta Pedro Sanchezen arteko lehian kokatu dute eztabaida nagusia sozialistek. Gehiengoaren etorkizuna goiburupean, Espainian aldaketa berma dezakeen alderdi bakarra dela lau haizeetara zabaldu du hauteskunde kanpainan, eta mezu berean egin du indar Patxi Lopez PSE-EEk Kongresurako Bizkaian duen zerrendaburuak ere. Isabel Zelaa da sozialistek Senaturako proposatzen duten hautagaia. Espainian ez bezala, Bizkaian ez dute erronka erraza izango sozialistek.

Maiatzeko foru eta udal hauteskundeetan nabarmen egin zuten behera sozialistek. Podemos Ahal Dugu-ren agerpenak higatu egin du PSE-EE. Eta ikusteko dago beheranzko joera horri buelta emateko gai den ala ez.

PP
Boto kopurua igotzea xede

Bizkaitik Leopoldo Barreda da Kongresurako popularren zerrendaburua, eta Raquel Gonzalez Senaturakoa. Rajoyren politikan “eragiteko” duten gaitasuna azpimarratu dute bertoko popularrek hauteskunde kanpainan. Baina ez dute erraza izango igandean. Azken urteetan behera besterik ez du egin PPk Bizkaian. Maiatzeko foru eta udal bozetan jaso zuten azken kolpea: boto kopurua erdira jaitsi zuten popularrek. Eta Arantza Quirogaren dimisioak are gehiago higa dezake alderdia.

Ez dirudi PPren lehiakide zuzen direnek —Ciudadanosek eta UPDk— Bizkaian emaitza esanguratsurik lortuko dutenik.

PODEMOS AHAL DUGU
Krisia gainditu berri

Eduardo Maura da Kongresurako Bizkaiko zerrendaburua, eta Miren Gorrotxategik du senatari izateko hautagaien artean lehen postua. Ezker botoa bereganatzeko borrokan dago alderdi berriena.

Foru hauteskundeetan sei eserleku lortu zituen Gernikako Juntetxean Podemos Ahal Dugu-k. Baina Espainiako Kongresurako hauteskundeetako zerrenden osaerak desadostasunak eragin zituen alderdian. Ondorioz, dimisioa aurkeztu zuten azaroan Roberto Uriarte EAEko Ahal Dugu-ren idazkari nagusiak eta zuzendaritzako beste hemeretzi kidek. Ikusteko dago alderdi berriaren gorabeherek igandeko hauteskundeen emaitzetan eraginik izango duten ala ez. Edonola ere, orain arte kaleratu diren inkestek emaitza onak eman dizkiote alderdiari.

Historiaren lekuko zuhurra »

Isla Kale kiroldegitik itsasorantz doan pasadizotik atera bezain laster, haize freskoak berehala astintzen dio aurpegiko azala bisitariari, Mundakan. Hozkirri horrek berak itsasora bitartean zabaltzen den eremu berde bezain ikusgarria biltzen du. Itsas muino baten gainean dago Santa Katalina ermita, izen bereko penintsulan. Alde batera begiratuta, Izaro irla ageri da; bestean, Ogoño lurmuturra. Norbere buruarekin bakea aurkitzeko eremu paregabea da.

Irudimena ere erraz hasiko zaio dantzan bisitariari. Historiako pasarte ugariren lekuko izan da paraje hura. Bistakoa da, duen kokapen estrategikoari erreparatuta soilik. Itsasoak astintzen dituen haitzetatik eta eremuetatik barrura, Busturialdeko itsasadarrerako bidea zabaltzen da; ur gazia eta geza elkartzen diren ingurua, hain zuzen.

Bikingoak itsasadarrean

Hura da lurrean barrena egiteko pasabidea. Garai zaharretara egin behar da atzera dakkar-ak itsasadarrean barrena sartzen imajinatzeko. Brankan dragoi baten buruaren irudia zeramaten bikingoen itsasontziek, eta uste dute Mundakan sartu eta bertan eta inguruetan kokatu zirela. Oso itsasontzi arinak eta azkarrak zerabiltzaten. Erreketan barrena sartzeko gai ziren, sakonera txikia zutelako. Bikingoek eta eskandinaviarrek ontzi horiek erabiltzen zituzten herrietan barrena oso azkar sartzeko.

Historia eta kondaira nahastu egiten dira pasadizo horiek gogora ekartzerakoan. Bikingoak itsasadarrean barrena irudikatzea ez da zail gertatuko neguko hotza iristen denean; hatsa bera ere izozten den egun horietako batean Santa Katalinara joan eta itsasoari begira paratuz gero, bederen.

Uste dute IX. mendean iritsi zirela Busturialdeko lurretara historian zehar basati gisa irudikatu diren Eskandinaviako jatorrizko herritarrak. Anton Erkoreka adituak hala uste du. Eta ikerketa arkeologikoak egin beharko liratekeela adierazi du.

Eleberrietan ere, presente

Errealitate izan daitezkeen historiako pasarteak eleberrien iturburu ere izan dira. Besteak beste, Oskar Benegas sendagile bilbotarrak Brujas del viento (Haizearen sorginak) eta Basabe liburuak argitaratu ditu azken urteetan.Urdaibai aldeko kondaira batean oinarrituta daude. Haren arabera, Europa iparraldeko edo Eskoziako —ez dago oso argi— neskato bat itsasontzi bikingo batean iritsi zen Mundakara, eta hondartza batean utzi zuten, bakarrik. Eskoziako printzesa bat zen. Kondairaren arabera, Jaun Zuria Bizkaiko I.engo jaunaren ama izan liteke. Emakume hura lider bihurtu zen Erdi Aroan. Elezahar horrek azal lezake zergatik bihurtu zen Mundaka Bizkaiko lehenengo elizate.

Handik aurrera ere, hainbat gatazka eta borrokaldiren lekuko izan dira Santa Katalina ermita eta haren inguruko landa eta harkaitzak. Erdi Aroaren bukaera aldetik eta XIX. mendea ondo sartu arte, Bizkaiko Jaurerriaren eginbeharretako bat foruen markoa babestea eta lurraldearen defentsa militarra bermatzea izan ziren. Santa Katalinak ere bete zuen bere lana arlo horretan. Gotorleku txiki gisa aritu zen hainbat urtez. Oraindik gaur egun bistakoak dira zaintzara bideratutako kokalekuen zuloak; itsasoari so zeuden begientzako babesguneak. Itsasoa zen-eta garai hartan arrisku bakarra; handik gerturatzen ziren Bizkaiko lurraldetik kanpoko mehatxuak.

Kostaldearen defentsa bermatze aldera, aldundia eta Mundaka bezalako hainbat herritako bizilagunak elkarlanean aritzen ziren, balizko eraso horiei aurre egin ahal izateko. Dena den, herriek autonomia izaten zuten antolaketarako.

Naturaren astinduen mende

Kresalaren eragina zein ekaitzak eta itsasoaren astinduak pairatu dituzte Santa Katalina penintsulak eta bertako ermitak. XVI. mende aldera eraiki zuten jatorrizko ermita. Gaur egungo eraikina baino txikiagoa zen lehenengo hura. Gotorleku txikiaren ondoan zegoen. 1879an eraitsi zuten, eta, herriaren dirua baliatuta, sei urte geroago eraiki zuten berri bat. Hainbat eraldaketa eta zaharberritze lan egin dizkiote. Hala, sarrerarako bidean alde batetik eta bestetik eskailerak dituen ermitaren irudia erabat aldatu da urteen poderioz.

1980ko hamarkadan eraberritu zuten azkenekoz. Hala ere, iaz beste obra txiki bat egin behar izan zuten. Ekaitz batek kanpandorrea goitik behera bota zuen. Tximista batek bota zuen bi urte lehenago konponduta zegoen ezkilategia. Izan ere, historian zehar babesgunearen adierazgarri izan den eremua, babesik gabe dago eguraldiaren zakartasunaren eta itsasoko kresalaren eraginen aurrean.

Mundakara joaten den orok nahitaezko bisita du historiaz eta pasadizoz betetako eremu horretan. Surfaren herriak badu-eta bestelako xarmarik. Uda garaian izugarri handitzen da bisitarien kopurua. Neguko bakardadeak bestelako interesa ematen dio kostaldeko eremu horri. Itsaso zakarrak eta eguraldi kaskarrak Santa Katalina eder bezain beldurgarri bihur dezakete; baina, betiere, erakargarri.

Argiteriaren atzeko iluntasuna »

Bi aste falta dira gabon gauerako, baina aspaldi nabari da gabon giroa Bizkaiko txoko gehienetan. Hiriburua da guztien artean nabariena. Asteak dira Bilboko kaleak 1.200.000 argirekin argiztatu zituztela. Kontsumo txikikoak dira jarri dituzten argi gu…