6.053,2 »

6.053,2 milioi euro bildu zituen aldundiak iaz zergatan. Bizkaiko Foru Aldundiak emandako datuen arabera, 2011n 6.053,2 milioi euro jaso zituen, zerga bidez; aurreikusita zuen kopurua, hain zuzen ere.

SAN ANTONEK BEDEINKA ZAITZATELA »

Bilboko San Anton elizak dozenaka animaliaren bisita hartu zuen martitzenean. Jabeek bedeinkatzera eraman zituzten euren maskotak, urtero legez. Txakurrak ziren nagusi. Hala ere, Txarriduna elkarteak urtero eramaten duen txerria aurten ere tartean iza…

%20 »

Bilbon, kalean bizi direnen artean, buruko gaitzdunak. Bilbon etxerik gabe, kalean, bizi diren herritarren %20k buruko eritasunen bat dutela atzeman du udalak eta Osakidetzak egindako programa batek. Kasu gehienetan eskizofreniak jotako gaixoak dira.

Cikautxoren egoera politikoaz »

Mondragon edo MCCko kooperatiba baten autoritatea da bazkideen Batzar Nagusia. Zuzendaritza batzordea da kudeaketaren arduraduna, eta erantzukizunak bazkideenak dira. Batzar Nagusiak esaten duen moduko kudeaketa izan behar da. Zuzendaritza Batzordeak …

Inoren heriotza »

Hamabostean behin argitaratzen didaten zutabe hau aurreko larunbatean idazten dut. Eta joan den larunbatean Fragari buruz idaztea bururatu zitzaidan. Hala egin nuen, pentsatuz gaur bizirik egongo zela, urte luzez gainera, zalantza handiak bainituen in…

Berrasten »

Aspaldi honetan, gero eta gehiago sumatzen dut ahoz kontatzen hasten naizen kontu oro berba bihurtzen den une berean hasten dela indarra galtzen. Begitantzen zait hausnarrean osatuz joan naizen bihozkada ordenatu hori argaltzen-argaltzen hasten dela ahotik irten ahala, lurruna airean bezala.

Mende erdia gertu izateak sorrarazten duen egonezina ote? Bizi dugun sasoi trumoitsuaren eragina, agian? Krisiaren izenean handi-manditzen doan mamuaren ondorioa, beharbada? Ziurrenik, denetarik apur bat.

Ez pentsa, urteen hondarrak utzitako eskarmentuaz baliatu naiz, susmoari aurre egiten: itxaron, arnasa hartu, ahoa itxi, isildu…

Bai, isildu. Bene-benetan ahalegindu naiz delako burutazio, iritzi, bulkada edo ideia izendatu gabe hori isilpean mantentzen, edukiontzi egokienaz kanporatzeko zain. Baina, ka!, behin eta berriz gertatzen zaidan fenomeno baten aurrean gaudenez gero, hiruzpalau egunera biltegia beteta eta paparra gainezka sentitzen ditut, eta, orduan, amig@, iturria zabaltzeko ordua iristen da.

Bale, gauzak esateko beste modu batzuk ere badaude, esango didazue. Ahozko diskurtsoa ez da hitz egiteko modu bakarra. Arrazoi. Dantzan egin dezakegu, marraztu, kantatu, oihu egin, borrokatu, besarkatu, musukatu… Hitzak haizearekin desegiten direnerako asmatu ei ziren aditzak, hots, ekintzak, hots, akzioak. Ezta?

Bai, baina, hastear dagoen aldi berri honen matrikula Hitzarena ei da, letra larriz nahiz xehez jantzia: berdinen eta ezberdinen artean berriro bizitzen hasteko ordua ei da, hitza eta elkarrizketa bitarteko direla.

Mircea Eliace filosofoaren Betiereko itzuleran mitoa datorkit burura. Liburuan azaltzen duenez, nekazari gizarteentzat denbora ez ei zen lineala, baizik eta borobila, ziklikoa; Naturari estuki loturik bizi zirenez gero, beraientzat ezer ez zen eteten edo amaitzen, berraldaturik berriro hasten, baizik. Beraz, betiereko itzulerari zor, aroak, gertaerak eta aldiak, ziklikoki jazoko lirateke, nahiz eta aldian aldiko bideak erantsitako kolorez lagunduta izan. Betiereko itzuleraren mitoko denbora, nolabait irudikatzearren, antzeko eraztunez osaturiko espiral amaigabea litzateke.

Nik ez dakit gure arbasoek bizi izandako ziklo baten faksimilean sartzear gauden ala ez. Egia esan, ez dakit zer ziklo edo eraztun ari den amaitzen ere. Argi dago, baina, ahitu direla diruak, ahitzear daudela natur-baliabideak eta, ondorioz, berehala agortuko ez diren iturrietara jo beharra dugula, biharamun berria eraiki nahi badugu, behintzat.

Bai, aspaldi honetan, gero eta gehiago sumatzen dut berbetan hasten naizen une berean hasten dela hitza indarra galtzen.

Horregatik hasi naiz paseatzen, ozenki irakurtzen, begiekin besarkatzen eta iragan eraztunetakoen esanak berridazten, originala izateko aukera ere ziklikoki berritzen zaigulako berrasten garen bakoitzean.

ERIK SATIERI BURUZKO HAUSNARKETA »

Zuhar Iruretagoiena zarauztarraren Vexations proiektua ikusgai dago Errekalde aretoan. Bertan, artistak Erik Satie sortzaileari buruzko hausnarketa egin du eskultura, argazkilaritza eta musika bat eginda. Satie sortzaile iraultzailea izan zen, baina, …

Andreon aurkako indarkeria ez da andreon kontu bat »

Jose Saramago idazle eta intelektual handi zenak zioenez, gizonen arazo bat da emakumeen kontrako indarkeria, eta haien esku d ago hura amaitzea. Barkamena ere eskatu zuen ia, ezinago nabarmena izaki argudioa: alegia, indarkeria erabiltzen duenak indarkeria erabiltzeari utzitakoan amaitzen dela arazoa. Eta borroka modu bat ere proposatu zuen: gizonak samaldaka irten zitezela kalera manifestazioan, komunikabideen arreta bereganatzera, indarkeria horri zilegitasuna kentzera eta emakumeen eskubideen alde modu aktiboan borrokatzera.

Agerikoa da, nabarmena da, eta, hala ere, kontrako bidean doa gizarte osoa. Gizartearen “gaitz” hori hizpide hartuta, “gertaera” gisa hartzen da, eragile batek indarkeria hori baliatuko ez balu bezala, intentzio zein borondate osoz eta helburu jakin batzuez. Hain zuzen ere, indarkeria hori gizon batzuek bakarrik erabiltzen dutelako, eta ez gizon guztiek, bada garaia gizon baketsuek, ez-biolentoek, bizitzeko eskubidean eta pertsona guztien askatasunean sinesten duten horiek pauso bat emateko aurrerantz, eta emakumeen kontrako indarkeria amaitzea galdegiteko.

Gaitz daukate, diskurtso jakin bat gailentzen ari baita, eta, horren arabera, “gertatzen” zaienaren errudun dira emakumeak, eta beren ekintzekiko erantzukizunik gabeak gizonezkoak. Matxismoaren lanabes berrietako bat izan da, ezinago arrakastatsua, “emakumeen kontu” bihurtzea emakumeen kontrako indarkeria.

Bere burua behar bezala babesten jakin ez duen emakume baten erantzukizun bihurtu da indarkeria, eta, besteak beste: haren prebentzioa, zeina neskak hezten tematuta baitabil —ez dago gaizki indarkeria ezagut dezaten, baina hobe lukete errespetuan eta indarkeria gabezian heztea gizonak—; salaketa, zeina biktimaren erantzukizuna baita, tratu txarren egoera batetik irtetzeko ia modu bakar gisa; gizartearen gaitzespena, zeinak gehiago gaitzesten baitu emakumeek egina edo egin gabe utzia, eraileak egindakoa baino —Nagore Laffageren kasua—.

Indarkeria, beraz, “emakumeen kontu” bihurtzen da, eta erasotzaileak zigorgabe geratzea bultzatzen da. Eta, hala ere, nola gure herrialdeko jende zintzorik gehienak —bertako jende gehienak, aborigen gehienek— bidegabekeriatzat daukaten arrazakeria eta beren burua ez-arrazistatzat agertzen duten beldurrik gabe eta argi eta garbi, hala gizon ez-matxistek ere gaitzetsi egin beharko lukete emakumeen kontrako indarkeria.

Batzuek emanak dituzte hainbat pauso esanguratsu, horren haritik. Baita Bilbon ere. Joan den urtearen amaiera aldera, zorionez, Bizkaiko Emakumeen Asanbladako indarkeria sexistaren kontrako batzordeak antolatutako sinadura bilketan parte hartu nuen, Bilboko plaza batek aurrerantzean Azaroaren 25aren plaza izena har dezan —horixe du izendatua Nazio Batuen Erakundeak Tratu Txarren Aurkako Nazioarteko Eguna—, eta gizonezko askok egin zuten bat eskabide harekin. Gizon askok adierazi zuten zilegitasuna kendu nahi ziotela indarkeria sexistari, gaitzetsi egin nahi zutela indarkeria hori, elkartasuna agertu nahi zietela haren biktimei eta haien senideei, eta haien borrokan parte hartu nahi zutela… Eta beren sinadura emanda adierazi zuten.

Izan ere, arazo publiko bat da emakumeen kontrako indarkeria, eta, hura errotik kentzeko, arlo guztietan ekin beharra dago. Horrexegatik, kanpaina hark gizarte osoan jarri nahi izan zuen azpimarra, eta gizarte osoan bilatu babesa, emakume eta gizon guztioi dagokigun arazo bat baita indarkeria, gure hainbat kode, balio eta arauk betikotu dutenez gero biolento zuzeneko horiek zilegitasun eta zigorgabetasun osoz jokatu ahal izatea. ETAren indarkeria amaitu izana, esate baterako, euskal gizartearen lorpentzat hartu da; sekula ez da uste izan talde horren jomugei bakarrik zegokienik haien indarkeria. Indarkeria sexistaren amaiera ere, beraz, gizarte osoaren lorpen bat izango da.

Horregatik, Azaroaren 25aren plaza egia bihurtzen denean, ez da izango “emakumeentzako” plaza bat, ezta “emakumeen” plaza bat ere, baizik eta gizarte demokratiko eta giza eskubideen aldeztaile osoaren garaipen bat. Guztien plaza bat izango da, emakumeena eta gizonena, bilbotar emakumezkoena eta gizonezkoena. Eta bisitan datorkigun jendearena.

Antza denez, Bilboko Udaleko Berdintasunerako Sailak nahi du Azaroaren 25a Emakumeen plaza deitzea, nahiz eta Azaroaren 25aren plaza izango zela hitzeman zuen. Itxuragabekeria hori gailenduko balitz, espero dut Bilboko kaleak samaldaka betetzea gizonek, indarkeria sexistaren kontra agertzeko eta udalaren erabakia gaitzesteko; hiriko espazio publikotik kanpo utziko bailituzke, izenez, biztanleen erdiak. Eta, kasu horretan, gizonezkoak izango lirateke baztertuak.

Kolosala »

Norbaitek eskatzen zizun izena emateko. Gatazka inoiz konpondu zedin, konponduko ote zen esperantzan, zure izena behar zutelako, izena eta abizena. Ematen zenuen, beraz, ondotxo zenekielako herri baten potentzialik handienetakoa, baldin eta herririk b…

√Ďabardurarik gabe »

Ezin ditut Gabonak jasan, hori egia. Lehen lasai esan zitekeen hori, azalpenik eman gabe. Gero, zuzentasun politikoak indarra hartu zuenean, esaldi hori bota eta gainera etortzen zitzaizkizun denak, guaykeria aurpegiratuz. Eta moda hitza ere aipatzen zuten, modan jarri omen zelako Gabonak gorrotagarriak zirela esatea. Eta, horrela, Gabonen aurkarietako batzuk, kritikei aurre egin nahian, euren jarrera azaltzen hasten ziren: esaten zuten, adibidez, Gabonak baino gehiago, kontsumismoa zela gorroto zutena. Edo Gabonetan derrigorrez pozik egon beharraren kontra zeudela, edo urte osoan ikusten ez dituzun senideekin elkartu beharraren kontra, ezinikusiak irribarrearekin estaliz. Eta euren buruak zuritzen hasi ziren, ez zutelako gizartetik baztertuta egon nahi, gizartearen kontra zeudela esan arren. Non egongo gara hobeto, jaten ematen digun aska eder honetan baino? Izan ere, hara zer gertatzen zaien kartzelatik ihes egiten duten askori: nora joan jakin barik, berriro bueltatzen direla kartzelara, burumakur baina aterpearen segurtasunarekin.

Nire inguruan, adibidez, jendeak Gabonak kritikatzeari utzi zion egun batetik bestera, fundamentalista erlijioso sutsuak oldartu zitzaizkielako moralari buruzko lezioak emanez, edo modaren guruak agertu zitzaizkielako inguruan, euren aldareetatik aldarrikatuz zer zegoen in eta zer out. Niri, adibidez, herriko jainkojale batek errepasoa eman nahi izan zidan, eta gutxigatik ez zizkidan ebanjelioak irakurri, baina konformatu zen esanez nirea pose hutsa zela. Ez dakit zer erantzun nion, baina inpresioa daukat, erlijio kontuetan, intolerantziarik handiena beti datorrela fededunaren aldetik. Eta fededunak sumatzen badu gizartearen pisua bere alde dagoela, eta hala da Gabonetan, zoriontasun orokor eta ezin ukatuzko garai honetan, ba orduan akabo.

Ez dadila etorri, beraz, beste fundamentalistarik niregana kontu eske: kontsumismoa gorroto badut, ez da Gabonetako kontsumismoagatik, urte osokoagatik baino. Hipokrisia gorroto badut, Gabonek ez dute zerikusi handirik hor. Nik Gabonak gorroto ditut, xehetasunik gabe, ñabardurarik gabe, baldintzarik gabe. Gorroto ditut zuen superstizioak, gorroto ditut zuen erruduntasunak, ezin ditut jasan zuek beneratzen dituzuen izaki mitologikoak, eta grazia apur bat egiten didan bakarra Ama Birjina haurdun utzi zuen usoa da (zoofiliak beti egin dit grazia handia).

Niri, Gabonen partez, urte amaierak eta hasierak gustatzen zaizkit. Badakizue zer egingo nukeen gustura? Urte hasieran, bizarra erabat egin eta ilea zerora moztu, horixe. Eta itxaron, ilea urtearekin batera hazi dadin, hara zelako tontakeria, baina gustatzen zaidana. Gorputza eta denbora batera doazela sumatzea, ilea urtea bezain zaharra dela konturatzea, eta berriro ilerik ez moztea abenduaren 31ra arte. Erlijio txotxolo samarra izango litzateke, bai. Ez zuena baino askoz gehiago, hala ere.