Lapurretan »

Idazle batek gai izan behar luke pertsonaia guztien lekuan jartzeko. Demagun, ba, hiri bat, herri bat, auzo bat, eraikin bat… hau da, jende ezaguna eta ezezaguna bizi den gune bat.

Demagun gune horretako txoko batean hogeita hamabost urte inguruko andrazko edo gizonezko bat dagoela. Badaki guraso bikoitzak dauzkala: aita eta ama ezagunak, hots, oinez irakatsi ziotenak, burkoaren azpian hagin zaharraren truke hogei durokoa ipini ziotenak, zer dagoen ondo eta zer dagoen txarto irakatsi diotenak… eta besteak; alegia, zelulak, odola eta haragia eman zizkioten ezezagunak. Baliteke jatorri biologikoa ezagutu nahi izatea. Baina baliteke ezetz.

Demagun alboan, azpian, gainean edo parean bizi direla duela hogeita hamabost urte, ahalegin antzuen ondoren, beraiena balitz moduan inoren umea haztea eta heztea erabaki zuten guraso ezagunak. Baliteke behin edo behin, isilpean, euren buruari galdetu izana zeinek eta zergatik egingo zion uko umeari euron mesederako. Baina baliteke premiarik ez sentitzea. Baliteke ezetz.

Era berean, demagun urrunegi barik bizi direla baita ere duela hogeita hamabost urte dena delakoagatik haur jaio berria inoren esku utzi behar izan zuten guraso biologiko ezezagunak. Baliteke gauero oroitzea zer sudur borobila zeukan aspaldiko txiki hark, zelan egiten zuen negar. Baina baliteke ezetz, baliteke pentsatzea lasai biziko dela, ondo, pozik eta bakean.

Baina, egoerari buelta erdi emanda, demagun guraso ezezagun horiek ez ziotela uko egin euren umeari duela hogeita hamabost urte. Demagun, laugarrena edo zazpigarrena izan arren, etxeko denak poztu zirela eskualdeko klinikan edo ospitalean jaio zenean. Hala ere, gauzak ondo zihoazelakoan, demagun goiz batean bata zuridun aditu bat etorri zitzaiela gelara esanez: sentitzen dugu, baina zuen umeak txarrera egin du eta bart hil da. Demagun harridurak eta sustoak eraginda aditu horren aholkuei men egin zietela, agian senak kontrakoa eskatu arren, eta, ondorioz, kaxa itxi bat, mantan gorderiko aurpegi zati bat eta frogarik bako susmo antzua baino ez direla iltzatu euren oroimen-amaraunean.

Demagun, bada, zeinek bere bidea eginez igaro dutela denbora, iraganari unez uneko estalkia ehunduz, asmo onenak haritzat hartuta.

Baina, halako batean, gaurko egun batez, adibidez, demagun gertaera hartako parte batzuk galderak egiten hasi direla. “Nor naiz, nondik nator?” “Guk legal jokatu genuen, ezta?” “Lurpean ez badago, non dago?”

Demagun galdera horien oihartzunak denera zabaldu direla, mikrouhinen antzera, eta hiriko kaleek, herriko bideek, auzoko espaloiek eta eraikinetako hormek krak egin dutela eta lurrak dar-dar.

Demagun idazle batek dena idaztea erabaki duela, dardaren erreplikek bultzatuta.

Demagun pieza bat falta duela, ordea:

Zer sentitzen du lapur batek inoren umea kumatik osterakoan?

1,6 »

Bilbok edateko uragatik ordainduko dituen milioiak. Bilboko Udalak 2012ko edateko uraren faktura ordaintzeko aurrekontua onartu du. Guztira, 1,6 milioi euro ordainduko dizkio Bilbo Bizkaia Ur Partzuergoari zerbitzu horrengatik.

TXORIZOA HOBE MOKADUA JATEKO »

San Bizente eguneko azokaren aitzakian, Barakaldoko gizarte eragileek ogia eta txorizoa banatu zituzten herritarren artean igandean, Hainbeste txorizorentzat behar beste ogi ez dago lelopean. Gazteleraz txorizo hitza lapur esateko erabiltzen dela bal…

1.200 »

Galindoko uren araztegian landatuko dituzten arbolak. Bilbo Bizkaia Ur Partzuergoa bertoko 1.200 fruta arbola eta zuhaixkak landatzen eta belardia prestatzen hasi da Galindon (Sestao), hondakin uren araztegiaren estazioan.

6.053,2 »

6.053,2 milioi euro bildu zituen aldundiak iaz zergatan. Bizkaiko Foru Aldundiak emandako datuen arabera, 2011n 6.053,2 milioi euro jaso zituen, zerga bidez; aurreikusita zuen kopurua, hain zuzen ere.

SAN ANTONEK BEDEINKA ZAITZATELA »

Bilboko San Anton elizak dozenaka animaliaren bisita hartu zuen martitzenean. Jabeek bedeinkatzera eraman zituzten euren maskotak, urtero legez. Txakurrak ziren nagusi. Hala ere, Txarriduna elkarteak urtero eramaten duen txerria aurten ere tartean iza…

%20 »

Bilbon, kalean bizi direnen artean, buruko gaitzdunak. Bilbon etxerik gabe, kalean, bizi diren herritarren %20k buruko eritasunen bat dutela atzeman du udalak eta Osakidetzak egindako programa batek. Kasu gehienetan eskizofreniak jotako gaixoak dira.

Cikautxoren egoera politikoaz »

Mondragon edo MCCko kooperatiba baten autoritatea da bazkideen Batzar Nagusia. Zuzendaritza batzordea da kudeaketaren arduraduna, eta erantzukizunak bazkideenak dira. Batzar Nagusiak esaten duen moduko kudeaketa izan behar da. Zuzendaritza Batzordeak …

Inoren heriotza »

Hamabostean behin argitaratzen didaten zutabe hau aurreko larunbatean idazten dut. Eta joan den larunbatean Fragari buruz idaztea bururatu zitzaidan. Hala egin nuen, pentsatuz gaur bizirik egongo zela, urte luzez gainera, zalantza handiak bainituen in…

Berrasten »

Aspaldi honetan, gero eta gehiago sumatzen dut ahoz kontatzen hasten naizen kontu oro berba bihurtzen den une berean hasten dela indarra galtzen. Begitantzen zait hausnarrean osatuz joan naizen bihozkada ordenatu hori argaltzen-argaltzen hasten dela ahotik irten ahala, lurruna airean bezala.

Mende erdia gertu izateak sorrarazten duen egonezina ote? Bizi dugun sasoi trumoitsuaren eragina, agian? Krisiaren izenean handi-manditzen doan mamuaren ondorioa, beharbada? Ziurrenik, denetarik apur bat.

Ez pentsa, urteen hondarrak utzitako eskarmentuaz baliatu naiz, susmoari aurre egiten: itxaron, arnasa hartu, ahoa itxi, isildu…

Bai, isildu. Bene-benetan ahalegindu naiz delako burutazio, iritzi, bulkada edo ideia izendatu gabe hori isilpean mantentzen, edukiontzi egokienaz kanporatzeko zain. Baina, ka!, behin eta berriz gertatzen zaidan fenomeno baten aurrean gaudenez gero, hiruzpalau egunera biltegia beteta eta paparra gainezka sentitzen ditut, eta, orduan, amig@, iturria zabaltzeko ordua iristen da.

Bale, gauzak esateko beste modu batzuk ere badaude, esango didazue. Ahozko diskurtsoa ez da hitz egiteko modu bakarra. Arrazoi. Dantzan egin dezakegu, marraztu, kantatu, oihu egin, borrokatu, besarkatu, musukatu… Hitzak haizearekin desegiten direnerako asmatu ei ziren aditzak, hots, ekintzak, hots, akzioak. Ezta?

Bai, baina, hastear dagoen aldi berri honen matrikula Hitzarena ei da, letra larriz nahiz xehez jantzia: berdinen eta ezberdinen artean berriro bizitzen hasteko ordua ei da, hitza eta elkarrizketa bitarteko direla.

Mircea Eliace filosofoaren Betiereko itzuleran mitoa datorkit burura. Liburuan azaltzen duenez, nekazari gizarteentzat denbora ez ei zen lineala, baizik eta borobila, ziklikoa; Naturari estuki loturik bizi zirenez gero, beraientzat ezer ez zen eteten edo amaitzen, berraldaturik berriro hasten, baizik. Beraz, betiereko itzulerari zor, aroak, gertaerak eta aldiak, ziklikoki jazoko lirateke, nahiz eta aldian aldiko bideak erantsitako kolorez lagunduta izan. Betiereko itzuleraren mitoko denbora, nolabait irudikatzearren, antzeko eraztunez osaturiko espiral amaigabea litzateke.

Nik ez dakit gure arbasoek bizi izandako ziklo baten faksimilean sartzear gauden ala ez. Egia esan, ez dakit zer ziklo edo eraztun ari den amaitzen ere. Argi dago, baina, ahitu direla diruak, ahitzear daudela natur-baliabideak eta, ondorioz, berehala agortuko ez diren iturrietara jo beharra dugula, biharamun berria eraiki nahi badugu, behintzat.

Bai, aspaldi honetan, gero eta gehiago sumatzen dut berbetan hasten naizen une berean hasten dela hitza indarra galtzen.

Horregatik hasi naiz paseatzen, ozenki irakurtzen, begiekin besarkatzen eta iragan eraztunetakoen esanak berridazten, originala izateko aukera ere ziklikoki berritzen zaigulako berrasten garen bakoitzean.