Mobilizazioez haragoko eguna »

A. L. A.

Bizkaiko herri gehienetan, guztietan ez bada, ekitaldi bat edo beste eskainiko diote Indarkeria Matxistaren Kontrako Nazioarteko Egunari. Udalek zein tokian tokiko mugimendu feministek programa bereziak osatu dituzte, eta, norabide horretan, protestak egingo dituzte bihar eguerdian. Akaso, Sestaokoak hartuko du kutsurik bereziena; izan ere, Ezkerraldea eta Meatzaldea eskualdeetako emakumeen elkarteek bat eginda, 18. emakumeen martxa egingo dute bihar. 11:00etan, manifestazio bat abiatuko da Barakaldotik, eta beste bat Santurtzitik, Askeak izan nahi dugu, ez ausartak goiburupean; eta Sestaon bukatuko dute ibilaldia. Joan den irailean erail zuten Noelia Noemi sestaoarrari omenaldia egingo diote bertan.

Enkarterriko eta Meatzaldeko hamasei emakume taldek egin dute Sestaon bukatuko den 18. Emakumeen Martxan parte hartzeko deia. Edonola ere, argi azaldu dute indarkeria matxista desagerrarazteko, unean uneko mobilizazioez harago, beharrezkoa dela hiru lan esparrutan aurrerapausoak egitea. “Prebentzioan lan egitea beharrezkoa da, bai hezkuntzaren esparruan, eta baita hedabide eta lan eremuetan ere. Bestetik, aldaketa bat egin dadin nahitaezkoa da emakumeen ahalduntzean aurrerapausoak egitea. Azkenik, beharrezkoa da gizartean kultura feminista bultzatzea, gaur egun bizi garen eredu patriarkalaren aurrean jarrera kritikoa eduki dezagun”.

Goizean egingo diren mobilizazioez gain, arratsalderako ere protestak antolatu ditu Euskal Herriko mugimendu feministak, Zure egia gurea eginez mezua lau haizeetara zabaltzeko. Bilboko manifestazioa Jesusen Bihotzetik abiatuko da, 18:30ean, eta Nafarroako Justizia Auzitegian epaitzen ari diren sexu-indarkeria kasua hartu dute ardatz protesta egiteko. “Gure hitza zalantzan jartzen duten detektibeen dosierren gainetik, justizia egiten ez duten epaitegien gainetik, gure bizipenak ukatzen dituen jendartearen kontakizunaren gainetik, hainbat komunikabideren morboaren eta egiturazkoa den biolentzia matxistaren desitxuraketaren gainetik… Zure egia gure egiten dugu, elkar aitortu eta elkarri sinisten diogu”. Bizkaiko hiriburuan ez ezik, Gasteizen, Iruñean, Donostian eta Baionan egingo dituzte mobilizazioak.

Autodefentsa feminista

Manifestazioez haragoko jarduerak antolatu dituzte Bizkaiko hainbat herritan. Aipatzekoa da Bertha Gaztelumendik zuzendutako Volar dokumentalaren proiekzioak izan duen zabalpena. Indarkeria jasan duten bederatzi emakumeren lekukotzekin sortu du lana Gaztelumendik, eta pelikularen DVDa doan eskaintzen dute Emakunderen webgunean; horrez gain, filmean parte hartutako andreen parte hartzea ere eska daiteke. Bada, azaroaren 25aren harira antolatutako hainbat programetan eskaini dute filmaren proiekzioa; besteak beste, Elorrion, Urduñan, Mungian, Galdakaon eta Leioan. Datozen egunetan ere hainbat tokitan izango da ikusgai: Igorren, adibidez, bihar egingo dute emanaldia, eta asteazkenean, Abadiñon. Hilaren 30ean Durangon eskainiko dute, eta abenduaren 1ean, berriz, Zallan.

Volar dokumentalaren emanaldiez gain, bada hainbat herritan errepikatuko den beste jarduera bat: autodefentsa feministarako tailerra. Mugimendu feministarentzat, autodefentsa feminista da emakumeen aurkako indarkeriari aurre egiteko eta ahalduntzeko tresna eraginkorrenetako bat. Hala adierazi dute azken urteetan. Durangoko Andragunean, Zallan, Zornotzan, Arrankudiaga Zollon eta Igorren egingo dituzte tailerrak, besteak beste.

Penfold artistaren komikia

Herriz herri antolatu diren jarduerez gain, ekinbide propioa garatu du Bizkaiko Foru Aldundiak. Azken hamarkadan lurraldean jazo diren emakumeen kontrako indarkeria kasuak bildu, eta mapa batean kokatu ditu denak. Sarean izango da eskuragarri. Baina ez du indarkeria osotasunean jasoko mapa horrek, erailketak besterik ez baitu kokatuko. Teresa Laespada diputatuak azaldu duenez, genero indarkeriaren kasu guztiak biltzeko saiakera egin badute ere, ezinezkoa izan zaie guztiak mapan kokatzea, “kasu gehiegi” daudelako. Hortaz, azken hamarkadan Bizkaian eraildako 29 andrerekin osatuko dute mapa. Kasu bakoitzaren fitxa bat osatu dute, eta, gertatutakoa azaltzeaz gain, auto judizialak ere jarriko dituzte eskuragarri.

Bestalde, Kanadako Rosalind B. Penfold artistak sortutako Maitatu ondo komikia ere berriz argitaratuko du aldundiak. Bikotekide ohiak egin zizkion erasoak kontatu zituen Penfoldek 2006an argitaratu zuen komikian. Baina, agortuta zegoenez, azaroaren 25aren harira erabaki du diputazioak berriz ere argitara eramatea. Orotara 2.000 ale inguru banatuko dituztela iragarri du.

Eguneroko arazoa da emakumeen kontrako indarkeria, eta, nazioarteko egunak auzia lehen lerrora ekartzen badu ere, egunerokoan hartu behar dira gaitza konpontzeko neurriak.

Egunerokoa den efemeridea »

Emakumeen aurkako indarkeria salatzeko nazioarteko eguna da biharkoa. 1960ko azaroaren 25eko Mirabal ahizpa dominikarren hilketa bortitza gogoratzen da egun horretan berez. Baina, efemerideaz harago, eguneroko gaitza da andreen kontrako indarkeria, baita Bizkaian ere. - Irakurri gehiago...

Konparaziozko pertsonak »

Igor Elordui Etxebarria
Konparaziozko perpausak dauden bezala, konparaziozko pertsonak daude. Denok daukagu apur bat horretatik, denok baikaude jaiotzatik bertatik, eta bizitza osoan zehar, konparatuak izatera zein konparatzera kondenatuak. Elaia bi ki…

Lubakietako egia kanporatuz »

Natalia Salazar Orbe
Tiro hotsa mendian barrena. Izua. Tentsioa. Bete beharreko misioa argi, eta sinisten dena defendatzeko prest, heriotza ate joka sutsuki tematu arren. Lubaki baten babesean, bukaera gero eta gertuago. Halaxe pentsa daiteke sentituko…

Oroitzen ez den kartzela »

Aitziber Laskibar Lizarribar
Etxe dotorea. Lur, belardi eta patio handiak zituena. Oruetarrena. Bilboko Santutxu auzoan oraindik etxe gutxi zeuden garaikoa. Klinika gisa ezagutzen dute Orue txaleta eraikina gogoratzen dutenek. Baina inor gutxik du gogo…

Bizitza osasuntsu bat bilatzeko bidaia »

Asier Arrate Iruskieta
Gaixotasun arraroak pairatzen dituzten umeek eta horien familiek bi arazori egin behar diete aurre. Alde batetik, gaixotasunaren inguruko informazio faltari, eta, bestetik, tratamenduek duten kostu handiari. Maialen Aulestiak Don…

Martetarren hurrengo belaunaldia »

Natalia Salazar Orbe

Atzean geratu dira tenis partida bat irudikatuta, jokalari bana marratxo gisa eta pilota bezala karratu ñimiño bat zituen bideo jokoaren tankerakoak. Jokalariek gora eta behera mugitzeko aukera besterik ez zuten horietan, pilota harrapatu eta aurkariaren zelaira botatzeko. Bideo jokoen historiaurrea irudituko zaie hori grafiko eta istorio ikusgarri eta erakargarriz osatutako jokoetan murgiltzen diren erabiltzaileei. Teknologia berriak izugarri garatu dira urte gutxian. Hastapen horiek atzean utzita, azken sormen lanak ikusi eta ezagutzeko aukera eskainiko du, beste urtebetez, AZPlay jaialdiak. Hain zuzen, Bideo-joko Independenteen Nazioarteko VIII. Lehiaketa egingo dute Azkuna zentroan, azaroaren 29tik abenduaren 3ra bitartean.

Bi helburu nagusi ditu jaialdiak. Hala azaldu du Jose Maria Martinez Burgos jaialdiaren koordinatzaileak. “Bideo joko indie-ari [independentea] hedapena ematea eta azken sormen lanak ezagutaraztea da bat. Eta bigarrena, bertako garatzaileei babesa eman eta nazioartera begirako tranpolin bihurtzea”.

Bideo joko sortzaileen lanak ezagutarazi eta onenak aurkitu eta aukeratzeko topaketa izateaz gain, zale eta familientzako jaialdia ere bada AZPlay. Lehiaketa gauzatuko dute batetik, eta, bestetik, Medialab aretoan Jokuplay espazioa atonduko dute. Bisitariek bideo joko horiek bertatik bertara ezagutu ahalko dituzte. Gero eta presentzia handiagoa hartzen ari den kultur fenomeno gisa bideo jokoen aldeko apustuari eutsi dio sariketak.

Arte Garaikidearen Zentro gisa, artea eta teknologia garatzeko helburua dauka Azkuna zentroak. “Bideo jokoa testuinguru horretan gauzatzen diren hainbat adierazpen modu erakusteko erreferentea da. Mestizaje hori gertatzen den eremua bideo joko indiea da”. Ezaugarri argi batzuk dituzte lan horiek: “Sormen lanak berritzaileagoak eta esperimentalagoak dira. Aurrekontu handirik ez duten bideo jokoak izan ohi dira”. Horiek baliatuta, ikus-entzuleak mundu horretan hezi gura ditu jaialdiak: “Bideo jokoak ez dira indarkeriari lotutako erremintak soilik, eta eurei buruz izan beharreko ideia ezin daiteke mugatu horien mende dauden jokalari sutsuen irudira. Alde iluna izan dezakete, baina oso erabilgarriak ere izan daitezke”. Erreminta horiek eskaintzen dituzten aukerak plazaratuko dituzte AZPlay jaialdian.

Baliabide gutxirekin lanean diharduten bertako enpresei babesa eta bultzada ematen die jaialdiak. Eurentzako baliagarri izan daitekeen industria ehuna sortzen du, eta sektoreko enpresen nazioarteko proiekzioa ahalbidetzen. “Produkzio handiak egiten ari den enpresarik ez dago Euskadin”. Sinetsita daude haientzat lagungarria dela bideo joko independenteen jaialdian bertako sortzaileentzako sariketa propio bat antolatzea.

Jokoak, bisitarien esku

Azken joerak erakusten dituzten sormen lanak eskura izango dituzte bisitariek. Izan ere, aurten hautatu dituzten 25 garatzaileren bideo jokoak probatzeko aukera eskainiko dute. Munduko hainbat txokotatik iritsitako sormen lanak dira, eta plataforma ezberdinetan landuak. Sormenak du lan horietan indarrik handiena, ezin baitaitezke lehiatu ekoizpen etxe handiekin. Ezustez betetako munduak irudikatzen dituzte, eta istorio bitxiak kontatu.

Lanok ezagutu eta probatu ez eze, bideo jokook egin dituzten sortzaileek euren produktua ekoitzi bitartean egindako prozesua bertatik bertara ezagutzeko aukera ere eskainiko du AZPlayk. “Finalistei gonbita egiten diegu bideo jokoa nola sortu duten azal dezaten. Eragina sortuko duten hitzaldi didaktikoak nahi ditugu. Izan ere, gerturatzen diren ikus-entzule gehienak ikasleak izan ohi dira”.

Bideo joko ikasleak, goraka

Euskal Herrian gero eta gehiago dira bideo jokoekin lotuta eskaintzen diren ikasketak. “Bizkaian soilik, 200 ikasle baino gehiago ari dira bideo jokoak egiteko ikasketak gauzatzen. Hitzaldi horiek oso irakasgarriak dira ikasleentzat. Eurentzako oso gertuko erreferentea dira hizlariak. Eurei hurrengo emango duten pausoa erakustea bezalakoa da”.

Beraz, erakusketa, sari banaketa, hitzaldiak zein epaimahaikideen konferentziak eta tailerrak hartuko dituzte jaialdiak irauten duen sei egunetan. Hain zuzen ere, tailerrak dira bereziki bisitarientzat antolatutako jarduerak. Lau tailer eskainiko dituzte aurten. Bideo-jokoaren Historia eta Etorkizuneko Bideo-jokoa Diseinatzen izango dira horietako bi. Carlos Gonzalezek emango ditu biak.

Beste biak Pantallas Amigas ekimenaren eskutik iritsiko dira. Batean, sakelako telefonoen eta bideo-jokoen neurrigabeko erabilerak eragin ditzakeen jokaera arriskutsuei buruz hitz egingo dute. Tailerraren lehen atalean landuko dute hori. Bigarrenean, era horretako aparatuak modu egokian eta neurri aproposean nola erabili erakutsiko diete parte hartzen dutenei. Ekimen horrek prestatu duen bigarren tailerrean, genero rolei buruzko hausnarketa egingo dute.

Azken urtean hainbat mugimenduk aldarrikatu dute emakumeek bideo jokoen industrian duten lekua. “Azter daiteke zer-nola tratatzen den emakumea bideo jokoen barruan, baina baita industria horren barruan duen papera ere”. Tailer horrek lagunduko du lan horretan egiteke dagoen bidea zehazten.

Zortzigarren urtea du AZPlayk. Urte horietan guztietan jaso dituzten bideo jokoei dagokienez, aldaketa nabarmena aurkitu dute. “Hasieran, 40 bideo joko besterik ez genuen jaso. Apurka, hedatze lana egin dugu, eta gaur egungo 432etara arte iritsi gara”. Kalitate aldetik ere nabari da aldaketa. Aurtengo partida hastear da.

Informazio gehiago nahi izanez gero, jo webgune honetara:

Azkunazentroa.eus

“Sakelakoak txupete digital gisa ditugu” »

N. S. O.
Pantallas Amigas ekimenak gaztetxoentzako bi tailer eskainiko ditu AZPlay jaialdiaren barruan. Teknologien gehiegizko erabilera saihestea du helburu batak. Besteak, bideo jokoen bitartez genero berdintasuna sustatzea. Urko Fernandez Pantallas …

Ahoak eta belarriak, euskalduntzeko prest »

Hizkuntza ohiturak aldatzeari begirako ekintzak gehitzen ari dira, eta gero eta gehiago dira ‘11 egun euskaraz’ egitasmora batzen ari direnak. 2018an nazio mailako saioa izango denaren «beroketa» egingo dute 23tik aurrera Deustuan. - Irakurri gehiago...

“Elkarrizketa eredu berri bat ari gara mahai gainean jartzen” »

Aitziber Laskibar Lizarribar
Hizkuntza ohituretan eragitea helburu hartu, eta horretan dabil azken hilabeteetan Topaguneko kide eta Euskarak 365 egun dinamikaren koordinatzaile Arrate Illaro (Getxo, 1989). 11 egun euskaraz urrats berritzailea dela bada…