Ezkerra, bere etxeari begira »

Rosa Luxemburg iraultzaile sozialistaren ekarpenak aztertzeko konferentzia hirugarren urtez egingo dute gaur. Ezker mugimenduetan feminismoaren benetako egoera zein den aztertuko dute, Bilbon. - Irakurri gehiago...

Preso gutxiago, baina okerrago »

Manifestazioa egingo du Sare herritar plataformak bihar Bilbon, ‘Euskal presoak Euskal Herrira. Giza eskubideak. Konponbidea. Bakea’ goiburupean. Jaiki Hadi elkarteak jakinarazi duenez, urteotan presoen kopuruak behera egin badu ere, okerrera egin du haien osasun egoerak. - Irakurri gehiago...

Mendekua mendeku truk »

1936ko gerra Bizkaian (V): Lurraldeko espetxeak. Bilboko kartzelen aurkako erasoa egin zuten 1937ko urtarrilaren 4an herritarrek, faxistek hiriburua bonbardatu ostean; 224 preso hil ziren eraso haren ondorioz. Hilabete gutxira hartu zuten frankistek Bilbo, eta espetxeak txiki geratu zitzaizkien horrenbeste preso sartzeko; presondegiak egokitu zituzten nonahi. - Irakurri gehiago...

Hiru urteren ondoren, Artola txupinera izatea zilegi zela ebatzi dute auzitegiek »

Aitziber Laskibar Lizarribar
Ohi baino elastiko beltz gehiago ikusi dira azken urteetan Bilboko Aste Nagusian. Kolore biziz janzten diren konpartsakideek hainbatetan aldatu dute kolorea beltzagatik. Protesta gisara, zuriz idatzitako mezu argiarekin: As…

Etorkizuna ehuntzen »

Natalia Salazar Orbe

Gure Esku Dago dinamikak etenik gabe jarraitzen du beharrean. Herritarrek euren etorkizunari buruz erabakitzeko eskubidearen aldarria beste bi herritan gauzatu dute aurten: Ispasterren eta Diman. Bizkaian aitzindaria izan zen Arrankudiagaren atzetik pauso hori eman duten ondorengoak dira. Baina ez dira azkenak izango; beste hainbatek galdeketak iragarri dituzte-eta datorren urterako.

Ekainean egin zuten galdeketa Ispasterren. 377 herritarrek eman zuten botoa: horretarako eskubidea zutenen %63,79k. Nahi al duzu euskal estatu burujabe baten herritar izan? galderari erantzun behar izan zioten. 351k baiezkoa eman zioten, parte hartu zutenen %93,1ek, hain zuzen.

Dimak jarri du hurrengo mugarria. Azaroaren 27an egin zuten galdeketa han. Parte hartzearekin pozik azaldu da dinamika: %63,4koa izan zen. Euskal estatu bat sortzearen aldekoak gailendu ziren: %95,2k bozkatu zuten euskal estatu “burujabe” baten alde. Kontra azaldu zirenak %1,3 izan ziren.

Emaitzei baino gehiago, parte hartzeari erreparatzen diote sustatzaileek. Herritarrek eurek duten erabakitzeko eskubideari baiteritzote garrantzitsuen. Hori da Gure Esku Dago-ren oinarria eta helburua. Galdeketok “demokraziarantz pauso bat gehiago direla” adierazi dute, eta ez duela atzera bueltarik.

Festa giroan egin zituzten galdeketak, batean eta bestean. Eta datorren urtean galdeketak egingo dituzten herrietako ordezkariak ere hartu zituzten.

Izan ere, goraka ari da prozesuan aurrera egin eta herritarrei galdetzeko pausoa eman duten udalerrien kopurua. Lea-Artibai eskualdeko zotzi herritan maiatzaren 7an egingo dute galdeketa: Aulestin, Berriatuan, Etxebarrian, Lekeition, Markina-Xemeinen, Mendexan, Ondarroan eta Ziortza-Bolibarren.

Busturialdean ere hainbat dira apirilaren 2rako kontsulta iragarri dutenak, tartean, Gernika-Lumo, Bermeo eta Busturia. Eta zerrenda haziz doa: Abadiño, Uribe Butroeko zazpi herri —tartean, Mungia eta Bakio — zein Zornotza.

Jatorri eta iritzi politiko ezberdinetako ordezkariak biltzen ditu dinamikak. Horrek aberasten du asmoa, Alex Zenarruzabeitia Bizkaiko koordinatzailearen arabera: “Hau ez da bakarrik abertzaleen kontu bat, ez da lurraldetasunaren inguruko kontu bat, ariketa demokratiko bat baizik; herritarren erabakitzeko eskubidearen inguruan ari gara lan egiten”.

Batasunaren izenean »

1936ko gerra Bizkaian: Gerra eta euskal kultura. Erregimen frankistak hasieratik egin zuen euskararen eta euskal kulturaren aurka. Espainiaren batasuna «sakratua» zen faxistentzat; eta, hori argudio gisa hartuta, akulturazio prozesua abiatu zuten Bizkaian. - Irakurri gehiago...

Gutxiago euskarari »

Uste baino diru gutxiago bildu duela eta, aurrekontua %1,1 txikitu du Bizkaiko Foru Aldundiak. Euskara eta Kultura Sailak izan du murrizketa handiena: %11,3. - Irakurri gehiago...

Gernika-Lumok, Nabarnizek eta Kanalak ere iragarri dute galdeketa »

Ander Zarraga

Etorkizunari buruz erabakitzeko eskubidearen aldeko galdeketetan parte hartuko duten herrien zerrenda luzatzen doa Busturialdean. Bermeo eta Busturia izan ziren kontsulten alde adierazpenak egin zituzten lehenak, orain Gernika-Lumo, Nabarniz eta Kanala auzoa batu zaizkie, eta apirilaren 2an egingo den galdeketarako herri gehiago batzea espero dute antolatzaileek.

Gure Esku Dago-k herrietan antolatu dituen dinamiken barruan, zapatuan 50 bat pertsonak elkarretaratzea egin zuten Busturiko Madariaga dorretxean. Ana Tere Bengoetxek hartu zuen adierazpena zabaltzeko ardura: “Herri heldua garelakoan gagoz, eta badakigu gure geroa zelan antolatu gura dugun”, azaldu zuen, besteak beste, egitasmoaren zergatia.

Erabakitzeko eskubidea gauzatu gura dutela adierazi, eta datozen hilabeteetan Busturialdeko herri gehiago batuko zaizkien itxaropena azaldu zuen. “Inori ezer inposatu gabe, herritarrek geroa denon artean erabakitzeko eskubidea dugulako”.

Aniztasuna

Zapatuko bateratzean jatorri, iritzi politiko eta herri ezberdineko pertsonak batu zirela nabarmendu zuen Alex Zenarruzabeitia Gure Esku Dago-ren Bizkaiko koordinatzaileak: “Hau ez da bakarrik abertzaleen kontu bat, ez da lurraldetasunaren inguruko kontu bat, ariketa demokratiko bat baizik; herritarren erabakitzeko eskubidearen inguruan ari gara lan egiten”.

Euskal gizartea osatzen duten pertsona guztiengana heldu nahi dutela nabarmendu zuen. “Erabakitzearen alde egiten dugula diogunean, denaren inguruan erabaki nahi dugula diogu —adierazi zuen—. Busturialdean galdeketa egitea beharrezkoa zela ikusten genuen. Busturialde osoan egitea nahiko genuke, baina, oraingoz, Bermeo, Gernika-Lumo, Nabarniz, Kanala eta Busturian egitea lortu dugu”.

Busturialdea osatzen duten hogei herrietatik bost horietan galdeketak egingo dituzte. Hala ere, beste herrietan ere lanean ari direla nabarmendu zuen Zenarruzabeitiak.

Galdeketa egingo duten herriak “iceberg baten tontorra” bezala deskribatu zituen, beste herri askotan egiten ari diren lana goratu nahian. Hain zuzen, oraindik ere, beste herri batzuetan galdeketak egitea posible dela uste du. Eta oraingoz galdeketarik aurreikusi ez arren beste prozesu mota batzuk abiatu dituztenen garrantzia ere nabarmendu zuen: “Etorkizunean hartuko dugun erabaki hori hartzeko momentuan, herritarrak ahaldun sentitzea nahi dugu”.

Gernika-Lumon ere bai

Orain arte Gernika-Lumon galdeketarako bidean ekintzak egin badira ere, orain arte ez zegoen argi kontsulta egingo ote zen ala ez. Galdetzea lantaldeko kideek elkarrekin erabaki dutela jakinarazi du Iban Mintegi Gernika-Lumoko lantaldeko kideak, eta erabaki horren inguruan informatzeko jarduerak egiten jarraituko dutela erantsi.

Bermeon, Busturialdeko beste herri garrantzitsuenean, uztailaren 2an egin zuten erabakitzearen aldeko adierazpena plazaratzeko jaia, herritarren parte hartze zabalarekin. Antolatzaileek adostutako adierazpena irakurtzeaz gain, jai giroan ospatu zuten eguna, eta bozketa sinboliko bat ere egin zuten.

Busturia da adierazpena egin zuen eskualdeko lehen herria. Ekainaren 5ean plazaratu zuen ekimenean parte hartzeko nahia.

Hasiera batean, Busturialdean antolatzea kostatu zitzaiela aitortu dute sustatzaileek. Izan ere, haien esanetan, herri bakoitzaren errealitatea desberdina da; ez da gauza bera Gernika-Lumo edo Bermeo bezalako herrietan antolatzea, edo txikiagoak diren beste herrietan jendea mugiaraztea. Hala ere, behin jendea mugiarazita, erabakitzeko eskubidearen aldeko galdeketak antolatzeko ekimenak pixkanaka sortzen ari direla azaldu dute.

Sukarrieta eta Gautegiz Arteagaren artean banatuta dagoen Kanala auzoko herritarrek ere erabakitzeko eskubidearen alde bozkatuko dutela adierazi zuten zapatuko elkarretaratzean. Hala ere, auzo hori osatzen duten bi udalerrietan ez dute erabakitzeko kontsultaren inguruko adierazpenik egin.

Oraingoz Bizkaian dagoen halako kasu bakarra dela adierazi du Zenarruzabeitiak, eta erabiliko duten prozedura aztertzen ari dira. Hala ere, herritarren nahia nabarmendu du hark: “Borondatea badute, eta, hortik hasita, ikusiko dugu zer egin”.

Itsas Museoari 75.000 euro eman beharrak gogoeta egiteko premia ekarri du »

Aitziber Laskibar Lizarribar
Bilboko Itsasadarra Itsas Museoari premiazko laguntza emateko baimena eskatu dio Juan Maria Aburto alkateak udalbatzari; museoak “pertsiana itxi ez dezan”, udalak 75.000 euro eman diezazkiola. Baietz esan du udalbatzak. EAJ…

Beste bederatzi herrik iragarri dituzte galdeketak datorren urterako »

Natalia Salazar Orbe

Herritarrek euren etorkizunari eta egunerokoari buruz erabakitzeko eskubidearen aldeko aldarriak ez du etenik. Batetik bestera ehuntzen ari dira oihartzun hori. Beste bederatzi herrik iragarri dute datorren urtean egingo dutela galdeketa: Abadiñok eta Zornotzak, Durangaldean; eta Uribe Butroen, ondoko beste zazpiek: Arrieta, Bakio, Gamiz-Fika, Gatika, Maruri-Jatabe, Meñaka eta Mungiak.

Horiek dira galdeketarako data 2017an ezarri duten azkenak. Hala ere, aurretik ere herri gehiagok iragarria zuten datorren urtean gauzatuko zutela euren erabakitzeko eskubidea. Barrika, Bermeo, Busturia, Durango, Elorrio, Larrabetzu, Lemoiz, Orozko, Sopela eta Urduliz dira horietako batzuk. Iragarpenez gain, azken egunetan Gure Esku Dago dinamikarekin lotuta hainbat jarduera egin dituzte batean eta bestean. Baita dagoeneko galdeketa egina duten herrietan ere.

ABADIÑO

Atzerako kontaketa martxan hasi dute Abadiñon. Joan den asteko ostegunean erabaki zuen bertako Gure Esku Dago taldeak datorren urterako galdeketari baietza ematea. 28 abaiñoztar elkartu ziren bertan, eta 27ren babesa jaso zuen proposamenak.

Batzar hura lehen mugarria izan zen. Baina beste batzuk etorriko dira. Lau ezarri dituzte adostutako kronograma edo egutegian; horietako bakoitza herri batzar bat izango da. Azarotik aurrera sinadurak biltzen hasiko dira. Horretarako, besteak beste, postuak jarriko dituzte kalean.

Argi dute herri galdeketaren prozesua aurrera eramateko beharrezkoa dela ahalik eta talde zabalenaren ekarpena. Hori lortzeko, laguntzeko edo parte hartzeko prest daudenei dei egin diete. Helbide elektroniko bat jarri dute erabiltzaileentzako eskuragai: abadinogureeskudago@gmail. com. Sare sozialetan ere badituzte profilak.

Galdeketan parte hartzeko eskubidea askatasunaren ikur gisa defendatu du talde eragileak: “Erabakitzeko eskubideak ez du baldintzatzen erabakia bera: erabakia hartzeko jartzen du bidea, bakoitzak ibili dezan nahi duen aldera”.

ARRANKUDIAGA-ZOLLO

Aitzindaria izan zen Arrankudiaga-Zollo Bizkaian. Nafarroako Etxarri-Aranatzen atzetik, bigarrena izan zen Euskal Herrian galdeketa egiten. 2014ko azaroan egin zuten, horretarako propio sortu zuten Ados plataformak sustatuta. Erabakitzeko eskubidea praktikan jarri zutenetik bi urte betetzear direnean, plataformak aurkeztutako bost puntuko mozioa onartu berri du udalak, aho batez. Hala, kontsultari legitimotasuna eta izaera historikoa aitortu dizkiote. Etxarri-Aranatzekin senidetzeko prozesua hasiko dute. Udalbatzak parte hartuko du galdeketaren urteurrena ospatzeko antolatu diren ekitaldietan eta plaka oroigarriari estalkia kentzeko jardueran. Azaroaren 6an egingo dituzte bi ekitaldiok. Gure Esku Dago dinamikarekin lotuta hartzen diren erabakien berri bandoen bidez jakinaraziko du udalak. Azkenik, Etxarri-Aranatzekiko senidetzea iragartzeko seinaleak jarriko ditu udalak herrian.

DIMA

Dimoztarrak dira galdeketa gertuen dutenak. Azaroaren 27rako dute deituta. Motoreak erabat berotuta badituzte ere, ari dira ekitaldi eta jarduera gehiago egiten. Joan den domekan, esaterako, Francoren diktaduraren ostean herrian izandako alkate eta zinegotziak elkartu zituzten, eta Euskal Herriarentzat erabakitzeko eskubidea aldarrikatu zuten.

Aldarrikapen hori hiru arrazoietan oinarritu dute: “Euskaldunok nazio bat osatzen dugu. Euskal Herriak historian zehar izan dituen eskubideak berreskuratzea gura dugu. Eta Euskal Herriaren burujabetasuna gura dugu”.

Gogora ekarri zuten historian zehar hainbat aldiz Euskal Herriarentzako burujabetasunaren defentsa egin izan dutela herriko ordezkariek: “Batzuetan herri mailan, eta beste batzuetan, garaian garaiko erakundeetan”. Besteak beste, 1936ko azaroaren 23an Dimako Udalak Espainiako Errepublikako Gobernuari eskatu zion 1839ko urriaren 25eko lege dekretoa bertan behera utz zezan, lege horrek burujabetasunaren adierazle ziren foruak murrizten dituelako. “Legeak gure herriaren berezko askatasuna deusezten du, eta horrexegatik egiten da protesta, behin eta berriro, oraindik indarrean dagoen lege horren kontra”.

GATIKA

Uribe Butroeko hainbat herri buru-belarri ari dira eurenetan herri galdeketa antolatzeko prozesuak garatzen. Eskualde osoko batzorde sustatzailearen aurkezpena egin zuten domekan, Gatikan. Alkar Hartuta elkarteak sustatuta, 2017ko udaberrian gauzatuko dute erabakitzeko eskubidea ondoko herriek: Arrieta, Bakio, Gamiz-Fika, Gatika, Maruri-Jatabe, Meñaka eta Mungiak. Oraingoz, lehenengo urratsa jarri dute martxan. Sinadura bilketa bat abiatu dute. Horrek bermatuko du herri galdeketa. Abenduaren 18ra arte izango da sinatzeko aukera.

Hurrengo pausoa, galdera zehaztea izango da. “Parte hartze, hausnarketa eta adostasun prozesu batetik jaioko da galdera hori”, zehaztu zuten txalapartak lagunduta eta jai giroan egin zuten agerraldian. Galdera aukeratuta, galdeketaren data zehaztuko dute. “Prozesu honetan parte hartzaile kopurua izango da gure galdeketa bermatuko duena, eta horretan ahalegin eta indar handia jarri beharko ditugu”.

ZORNOTZA

Zenbait herri aurrerago doaz prozesuan, eta beste batzuk, hastapenetan daude. Tarteko bidean legoke Zornotza, beste askoren antzera. Galdeketa egiteko erabakia hartua du. Eta datorren urtean du helmuga. Abadiñon legez, joan den asteko ostegunean hartu zuten, “harrotasunez”, euren herrian prozesu hori martxan jartzeko “ohorea”.

Prozesu horrek “zabala, gardena eta anitza” izan behar du. Horretarako, herriko sektore guztiei parte hartzeko deia luzatu diete: indar politiko eta gizarte eragile guztiak gonbidatu dituzte. Baita hezkuntza, emakume, kirol, kultura, euskara, ekologia, gazteri, lan arlo edota hirugarren adinekoei ere, besteak beste. Hainbat deialdi publiko egingo dituzte, hala nahi duenak, proiektu horretan “modu aktiboan” parte har dezan.

Beraz, hormak eta harresiak maite ez dituzten herritarrak lanean ari dira kostaldetik hasi eta barrualdeko herrietaraino. Mugarik jarri behar ez zaien urek libre beheratzen jarrai dezaten egin ahalak egingo dituzte, milaka urtez egin legez.