Lurraldetasunaren mugak »

Usansoloren muga geografikoak zeintzuk diren zehazteko galdeketa egingo dutela iragarri du Ibon Uribe Galdakaoko alkateak. Madrilen baimena eskatuko du Galdakaoko Udalak, eta Usansoloren erdigunetik kanpo dauden bederatzi auzotan egingo dute galdeketa gero. - Irakurri gehiago...

Bilboko etxe turistikoen jabeak, haserre, eta auzokideak ere bai »

Aitziber Laskibar Lizarribar
Bilboko hiri ereduari buruzko eztabaida mahai gainean dago, azken egunetan, berriro. Turismoari begirako neurriei buruzkoa, zehazki. Mugatzeko premia ikusten dute batzuek, eta gehiegi mugatu nahi dela iruditzen zaie besteei…

Lurrari eman, gero jasotzeko »

Natalia Salazar Orbe

Zaila zen bizirik irautea neguaren gordintasunak Bizkaiko lurretako bizilagunen egunerokoa gogorren astintzen zuenean. Abereak elikatzeko bazka urria elurrak estaltzen zuen, edota ihintzak erre. Eta etxe barruan nekez elika zitezkeen jada otsail edo martxo alderako. Luze jotzen zuen urteko sasoirik hotzen eta ilunenak. Munduko beste hainbat tokitan bezala, Euskal Herrian ere negu gorrian ama lurrari opariak edo sakrifizioak eskaini izan dizkiote mendeetan. Basora joan, eta hura berriz esnarazi eta gizakiek behar zuten adina elikagai sortzeko gaitasuna itzultze aldera, sua piztu eta txerri baten sakrifizio sinbolikoa gauzatzen zuten. Horra hor Kanporamartxoren hastapenak —gaur egun, jai giroan eta historian izan duen esanahiari apenas lotu gabe egiten da leku asko eta askotan—.

Sasikoipetxu, Kanpomartxo, Txitxiburduntzi zein Basaratuste. Modu asko dira egun eta jarduera bera izendatzeko. Gaur egun, ordea, galdua dute, batean eta bestean, ospakizuna edo ekitaldia sortu zenean zuen zentzua. Aratuste edo inauteri igandearen aurreko astean egin ohi dute leku gehienetan. Jai giroan antolatzen dute, herritarrak elkartzeko beste aitzakia baten gisara.

Mendeetan ere hala elkartzen ziren bateko eta besteko bizilagunak. Hainbat herritan ohitura galdu duten arren, beste batzuetan eutsi egin diote. Arrigorriaga da horietako bat. Igandean elkartuko dira Mendikosolobarrena eta Mintegia parkean. Aitzina negu bukaeran egiten zen ohiturari jarraituta prestatu dute. Toki ezagunetan elkartu, eta eguna txorizoak erretzen, dantzan eta jai giroan igarotzen zuten. 11:00etan emango diote hasiera ospakizunari. Norberak etxetik eramandako txorizoak erretzeko txingarrak 15:00etara arte edukiko dituzte piztuta. Trikitiaren doinua lagun, jai giroan pasatuko dute goiza. Umeentzako jolasak antolatu dituzte, eta euskal dantzen emanaldia ere izango da. Baserritar jantziarekin joateko deia egin dute antolatzaileek.

Durangon, mendi ibilbidea prestatu du Alpino Tabira mendi klubak. Hala, mendira eta basora joango dira parte hartzaileak, euren arbasoek urteetan egin zuten bezala. 09:00etan aterako dira Andra Maritik, eta 8,2 kilometroko bidea egingo dute. Txorizoa eta ogia norberak eraman behar ditu etxetik.

Busturian, Paresi auzoan egin dute zita, 13:00etan. Ohi legez, aterpetxean prestatuko dute mokadua auzo hartako bizilagunek.

Artean ere eguerdian elkartzeko deia egin dute. 13:00etan ospatuko dute Kanporamartxo, Elixabeti auzoan.

Mungian astebete geroago ospatuko dute Basatoste, hilaren 11n. Matxin plazan elkartuko dira, 09:30ean. Zazpi kilometroko ibilbidea egin ostean, Andra Marin elkartuta hamaiketakoa jango dute. Umeentzako ibilbidea laburragoa izango da, lau kilometrokoa.

Kristautasunetik harago

Hainbat herritan errepikatuko den ospakizunaren adibide batzuk besterik ez dira horiek. Gaur egun, kristautasunaren ospakizunak oinarri dituen egutegiaren arabera ospatzen dira inauteriak. Hain zuzen, hausterre egunaren aurreko hiru egunetan finkatu dira: garizumari ateak zabaltzen dizkioten egunetan, alegia. Hala ere, inauteriak hori baino gehiago dira. Lurrari eta naturari lotuago egon diren ospakizunak dira.

Ospakizunoi hasiera ematen zien festa ostegun gizena izan ohi zen leku batzuetan; beste batzuetan, berriz, Basaratuste. Erritu paganoa dute oinarri denek. Hainbat mende atzera eginda aurki daiteke horien hastapena. Basora ateratzen ziren euskal herritarrak; batetik, neguko sasoi latzean sabela betetzera, eta, bestetik, otordu oparo baten lekuko izango zen ama lurrari eskaintza egitera.

Su txiki bat piztuta hasten zuten erritua. Egunean bertan jasotzen zituzten txerriak erretzeko adarrak. Bi azalpen ditu horrek. Bata, sinbolikoa da: naturak egunean bertan ematen zien zerbait baliatuta egiten zuten otordua. Bestea praktikoa da: adarrak berdeak, alegia, jaso berriak izan ezean, erre egingo lirateke sutan jartzean.

Festa egun handia zen baserritarrentzat. Gaur egun, adineko askori begiak dir-dir jartzen zaizkie garai hura gogora ekartzean. Gazte gutxik dakite zergatik ospatzen den topaketa bitxi hori, ordea. Leku askotan galdu ere egin da. Eta egiten duten lekuetan, parte hartzaile askok jakin ere ez dakite horren zergatia.

Lurrarekiko lotura handia eta estua zen garaietan sortutakoa da Kanporamartxo. Batetik, etxean elikatu ezin zitekeen aberea hilda, hilabete batzuetarako elikagaia lortzen zuten. Bestetik, ama lurrari eskaintza egiten zioten. Gose handia zegoen, eta apurka, iraun ahal izateko, baliabideak neurtuta agortu behar zituzten, udaberri eta uda sasoiko eguraldi ona iritsi bitartean.

Ur edangarriaren bila »

Peru Azpillaga
Duela hamabost urte, Angola gerra zibilean murgilduta zegoen oraindik. Iragan gatazkatsua du herrialdeak, eta urteetako liskarrek eta mundu mailako interes politikoek desoreka ekonomiko eta sozial itzela ekarri dute Afrika hegoaldeko her…

Artea eta aisia uztartuz, 2018ko egitaraua osatu du Azkuna zentroak »

Peru Azpillaga
365 egun zabalik eta 4 milioi bisitari. 400 jarduera kultural baino gehiago eta 90.000 parte hartzaile. Horiek dira Azkuna zentroak 2017ko jardueretan bildutako datuak. Berriztutako alondegian kokatutako espazioak, ez dio hazteari utzi …

Agertoki bihurtu dute Bizkaia »

Urte «aparta» izango da 2018a Bizkaiarentzat, Unai Rementeria ahaldun nagusiaren hitzetan. Aldundia eginahalean ari da Bizkaira nazioarteko ekitaldi erraldoiak erakartzeko, eta Europako errugbi txapelketa eta MTV sarien ekitaldia izango dira aurten, besteak beste. - Irakurri gehiago...

Bertso Eguna ez dago erkin »

Peru Azpillaga
Bertsolarientzat urteko zitarik garrantzitsuena izan da beti Bertso Eguna, eta hala izango da aurrerantzean ere”. Hala mintzatu da Jon Agirresarobe Bertsozale Elkarteko kidea. 2018ko Bertso Egunaren antolatzaileetako bat izanik, buru-bel…

Trapagaranen gune logistiko bat ezartzea aztertzen ari da Amazon »

Aitziber Laskibar Lizarribar
Duela sei urtetik baino gehiagotik, hutsik eta erabat utzirik daude Babcock Wilcoxen lurrak, eta, orain, bizia berreskura lezakete berriz. Zenbait iturrik zabaldu dutenez, mundu mailan Internet bidezko salmentan buru den Am…

Dozenaka ikuskizun, haurrak euskarara gustura murgiltzeko »

Aitziber Laskibar Lizarribar

Ipuin kontalariak, magia, antzerkia, ikuskizun interaktiboak eta kontzertu didaktikoak. Musikaterapia eta barreterapia tailerrak. Eta gozoki naturalak egitekoa, eta buztina lantzekoa, eta erritmoa gorputz adierazpenarekin uztartzekoa. Bi eta zortzi urte bitarteko umeentzat guztiak, eta euskaraz. 60 ekitalditik gora, Bilboko auzoetan. Martxan da 14. Ikusi eta Ikasi programa, Euskara Elkarteen Topaguneak eta Bilboko Udalak antolaturik.

Programaren helburua da ondo pasatuz ume bilbotarren artean euskararen erabilera bultzatzea; euskarara, modu dibertigarrian eta kulturaren bidez hurbiltzea. Eta gero eta arrakasta handiagoa du. Iaz, esaterako 6.200 parte hartzaile baino gehiago izan zituen.

Berrikuntzekin dator aurtengoa. Umeen parte hartzea zuzenagoa izan dadin, ikuskizun interaktiboak egingo dira aurten, aurrenekoz. Horietan, ikuskizunek aurrera egin dezaten, beharrezkoa izango da haurren parte hartzea. Kontzertu didaktikoak izango dira beste berrikuntza bat. Euskal musika tresnak ezagutzeko “bidaia interaktibo” gisa aurkeztu dute atal hori. Zuzeneko musika, parte hartze bidezko jolasak eta azalpen arinak izango dira ezagutzarako bidea.

Sukaldaritzari dagokionez, gozoki naturalen tailerrak txertatu dituzte aurten. Etxean, etxekoekin gozoki naturalak egiten ikasiko dute umeek, ondo elikatzearen garrantziaz ahaztu gabe. Buztingorri polimerikoz sormen lanak ere landuko dituzte tailerretan.

Txiki erritmoa atal berrian, erritmoa eta gorputz adierazpena uztartuko dituzte. Sormena garatzea, harremanak lantzea eta adierazteko zein mugitzeko gaitasunak hobetzeko tresnak eskuratzea da ekitaldiaren helburua.

Hitzaldi tailer berri bat ere bai: Familia giroan, euskaraz koloreztatu. Euskaraz ez dakiten gurasoei laguntzeko tailerra da. Helduak eta txikiak batera arituko dira, haurrek irakasle rola jokatuko dute, eta helduei euskaraz moldatzen lagunduko diete.

Lekuei dagokienez, bi egoitza berri izango ditu Ikusi eta Ikasi programak aurten: Olabeaga eta Azkuna zentroa. Azkuna zentroak hartuko du Abandoko barruti udaltegiak betetzen zuen lekua. Hartara, Bilboko ia auzo guztietan zabalduko da programa: Begoñako, Basurtuko, Errekaldeko, Castañoseko, Deustuko, Santutxuko, Zorrotzako eta Olabeagako udaltegietan, Azkuna zentroan, Indautxuko Karmen aretoan, Ibaialdeko liburutegian, San Inazioko Euskararen etxean, eta Zamakola, Iruarteta eta Epaltzaren Alarguna eskoletan.

66 ekitaldi antolatu dituzte sustatzaileek, guztira: 35 ikuskizun, 29 tailer, eta gurasoentzako bi hitzaldi. Martxan da programazioa, eta apirilaren 20ra arte luzatuko da eskaintza. Egun horretan, Go!azen ikuskizunarekin emango zaio amaiera egitasmoari, Karmen aretoan.

Pantaila atzean hazten ari den zaletasuna »

Peru Azpillaga
Gaurtik igandera izango dira Global Game Jam bideo jokoen nazioarteko topaketak Bilbon. Bertan, parte hartzaileek joko digital edo analogiko bat sortu beharko dute 48 orduan. Aurtengo gaia isilpean gordeko dute antolatzaileek, ekitaldia …