Mugikortasuna hobetzeko neurriak iragarri ditu irailerako Bilboko Udalak »

1936ko gerra eta euskal kultura. Erregimen frankistak hasieratik egin zuen euskararen eta euskal kulturaren aurka. Espainiaren batasuna «sakratua» zen faxistentzat; eta, hori argudio gisa hartuta, akulturazio prozesua abiatu zuten Bizkaian. - Irakurri gehiago...

Larrinaga jauregiaren zerbitzu etxea eraisteko plana salatu dute »

1936ko gerra eta euskal kultura. Erregimen frankistak hasieratik egin zuen euskararen eta euskal kulturaren aurka. Espainiaren batasuna «sakratua» zen faxistentzat; eta, hori argudio gisa hartuta, akulturazio prozesua abiatu zuten Bizkaian. - Irakurri gehiago...

Ezberdintasunean hezi »

1936ko gerra eta euskal kultura. Erregimen frankistak hasieratik egin zuen euskararen eta euskal kulturaren aurka. Espainiaren batasuna «sakratua» zen faxistentzat; eta, hori argudio gisa hartuta, akulturazio prozesua abiatu zuten Bizkaian. - Irakurri gehiago...

Itomenetik ihes egiteko bidexkak urratzen »

Gero eta gehiago dira etxean kontsumitzen duten energia berriztagarria izan dadila eskatzen duten herritarrak; gora doa eskaera, eta gora enpresa elektriko erraldoiei aurre egiteko sortzen ari diren kooperatibak. Udalak ere hasi dira ereduz aldatzen, hori sustatzeko sortu den plataformak lagunduta. - Irakurri gehiago...

Larrialdi zerbitzuak, kolokan »

Nerea Bedialauneta Alkorta

Larrialdiak-Eulen Aldi Baterako Enpresa Elkarteak kudeatzen dituen Bizkaiko 25 anbulantzien langileen lan baldintzak “tamalgarriak” direla ohartarazi dute beharginek eurek. Duten egoera “jasanezina” salatu dute. Orain, itxaropenerako leiho bat zabaldu zaie. Datorren hilean enpresaz aldatuta, baldintzek hobera egin dezaketela sinetsita daude. Hala ere, hainbat arlo konpondu gabe dituzte.

Larrialdiak-Eulen ABEE-k 2015eko irailean hartu zuen zerbitzuaren ardura, eta, geroztik, prekaritatea areagotu egin da. “Ondo geunden, baina kaos egoera batean gaude orain. Lehengo egoera bestelakoa zen. Hainbat urte egin ditugu DYAn, Gurutze Gorrian eta Ambuiberican, eta horrelako arazorik ez dugu sekula eduki”. Hala azaldu dute langileek.

Enpresak ez ditu betetzen kontratuan azaldutako hainbat baldintza; besteak beste, ez dira bermatzen atseden hartzeko legeak ezartzen dituen gutxieneko baldintzak. Langileetako askok, 12 orduko lanaldia amaitu eta gero, beharrean jarraitu behar izaten dute. Enpresak erreleborik ez duela aurkitzen eta zerbitzua ematea nahitaezkoa dela argudiatuta, ordezkoren bat bidali arte lanpostuan egotera behartuta egoten dira. Batzuetan, langileek 24 orduko lan txandak egin behar izaten dituzte jarraian. Horrek eragina du langileen osasunean eta atsedenaldian. Eta, azkenean, nola ez, zerbitzu guztian. “Ez dago inorentzako segurtasun bermerik. Ez anbulantzia gidatzen doanarentzat, ez barruan doanarentzat. Batzuetan, anbulantzia gidari batzuk 36 orduz jarraian egon dira lanean. Baldintza horietan lanean jarraitzea ezinezkoa da”.

Behin-behinekoak, txarrago

Praktiketako kontratua edo behin-behineko kontratua dutenen egoera are kaskarragoa da. “Ez dute koadrante finkorik, eta edonoiz jaso dezakete txanda betetzeko deia”.

Egoera horretan dauden langileetako batzuek, esaterako, 30 egunean bi egun besterik ez dute atseden hartzeko —berez, lau egun jarraian lan egin, eta hurrengo bostak atseden hartu behar dituzte—. “Ezetz esan eta lanetik botako gaituzten beldur garenez, egoera aprobetxatzen dute. Aurreko batean, lanean nengoela lo hartzen hasi nintzen. Ezin nien begiei irekita eutsi ere”, azaldu du praktiketako langile batek. Are gehiago: haietako asko, praktika epea amaitu ostean ere, praktika kontratuarekin ari dira lanean.

Soldatak ere ez dituzte askotan garaiz kobratzen. Urtarrileko nominak, esaterako, oso atzeratuta jaso dituzte: hilaren erdian. “Diru sarrera egin digute; baina, nominarik ez digutenez eman, ez dakigu zer kobratu dugun ere. Berandutze hau arazo teknikoengatik izan dela erantzun digute; antza denez, nomina programa berritu dutelako”.

Nominetan ez ezik, aparteko orduen ordainketetan ere atzerapen nabarmenak pairatu dituzte. “Jaiegunak eta gaueko lanaren plusa ere ez dira behar bezala ordaintzen ari. Horiek ere berandu ari dira ordaintzen. Aparteko orduen kasuan, bestalde, batzuei milaka euro zor dizkiete. Eta horiek kobratzeko era bakarra salaketa jarri eta auzitara joatea da”.

Lan baldintzak oso txarrak izateaz gain, ohartarazi dute anbulantzia oso zaharretan ari direla lanean. Bizkaiko toki askotan, esaterako, bederatzi urteko erreserba anbulantzia zaharkitu batekin ibili dira larrialdi zerbitzua ematen. “Erreserbako anbulantzia asko egoera tamalgarrian daude. Lehengo legediaren arabera, zortzi urte baino gehiagoko anbulantziak kendu egin behar ziren, baina legea orain bestelakoa da”.

Material falta nabarmena

Ondarroan, esate baterako, erreserbako anbulantziarekin ari dira egun zerbitzua ematen. “Lehenik eta behin, oso anbulantzia handia ekarri zieten, baina ibilgailu hori ez da Ondarroako toki askotan sartzen. Hainbat protesta egin, eta, erabiltzaileek salaketa bat jarri ostean, beste anbulantzia txikiago bat ekartzea lortu zuten. Hori ere ez zen herriko toki askotan sartzen, ordea, eta, hainbat eskabide egin ostean, herriko toki gehienetan sartu ahal izateko moduko anbulantzia ekarri zieten”.

Ekarritako anbulantzia berriak, ostera, hainbat arazo tekniko eduki ditu. Horrenbestez, erreserbako anbulantzia erabili behar dute. Horrek ere nahikoa arazo eman ditu. Hainbat astez berogailurik gabe egon dira, esaterako. “Aurreko batean, gaixo bat etxeko manta eta guzti atera behar izan zuten, ez hozteko”.

Askotan, pazienteak artatzeko materiala ere faltan izaten dute. “Anbulantzia batean oxigenoa hil edo bizikoa da, eta askotan batere barik egoten gara. Aurreko batean, esaterako, anbulantzia zerbitzuz kanpo jarri behar izan zuten, oxigenorik ez zutelako”. Antzeko arrazoiengatik, anbulantzia asko zerbitzurik eman ezinda egon dira azken hileotan. “Lehen halakorik ez zen gertatzen. Gorabehera horiek gure lana oztopatu besterik ez dute egiten”.

Zornotzara, derrigorrean

Anbulantziekin edo materialarekin edozein gorabehera dutenean, berriz, Zornotzako egoitza nagusira joan behar izaten dute, eta, han dauden denboran, ezin izaten dituzte larrialdiak artatu. Nola edo hala konpondu behar izaten dute. Izan ere, enpresak debekatu egin die momentu horretan larrialdiak koordinatzen dituen zerbitzuari operatibo ez daudela jakinaraztea. “Koordinazio zentrotik non gauden galdezka deitzen digutenean, askotan, gezurra esan behar izaten dugu”.

Lanean pairatzen dituzten baldintzak erabat kaskarrak direla salatzeko, hainbat protesta egin dituzte azken asteotan. Aurreko hilean, esaterako, bi manifestazio egin zituzten Bilboko kaleetan. Otsailaren 6an, bestalde, greban hastekoak ziren, baina, lortutako akordio bati esker, protesta horiek bertan behera geratu ziren. Akordioa zentzu batean soilik lortu dela argitu dute: “Beste hainbat eskaerak bere horretan jarraitzen dute”.

Era berean, Eusko Jaurlaritzaren Osasun Sailaren utzikeria ere salatu dute: “Funtsezko zerbitzua ematen dugula jakinda, ez dugu ulertzen Jaurlaritzak zelan onartzen dituen horren lan baldintza prekarioak. Era berean, ulertezina da enpresak hainbat kexa jaso arren beste esleipen batzuk ere enpresa hari zelan eman dizkioten”.

Egoera zailean dauden arren, aurrera begira itxaropentsu daude. Eskaintzen duten oinarrizko zerbitzuaren ardura datozen asteetan beste enpresa bati esleituko diotela espero dute. “Anbu-iberica ez da egon konforme esleipena egin zuten moduarekin, eta, orain, epaiketa irabazi du”. Beraz, datorren hilean enpresaz aldatuko dituztela uste dute. Hala ere, otsaileko nomina kobratuko ez duten beldur dira.

Euskararen sarrera epaitegietan »

Hizkuntza normalizaziorako bidean, aurrerapausoak eman dira epaitegietan. Horretan laguntzen ari da Auzia Euskaraz proiektua: Gernika-Lumon hasi dute bidea, baita Bergaran eta Tolosan ere, arlo prozesalean euskara gehiago erabiltzeko helburuz egindako euskara emaileen bilerak eginda. - Irakurri gehiago...

Zorrotzaurre irla bihurtzeko lanetan, 30 pabiloi eraisten hasi dira asteon »

Aitziber Laskibar Lizarribar
Zorrotzaurre irla bihurtzeko bidean, beste urrats bat egin dute asteon. Martxan jarri dute urtebeteko epean 30 industria pabiloi eraisteko proiektua. Abiatu dira eraikin zaharrak desegiteko lanak, eta urte osoa iraungo dute…

Konortea galduta zeudela jasandako lau sexu erasoren salaketak Bilbon »

Natalia Salazar Orbe
Esnatu, eta gorputz osoa minduta sentitu. Bereziki, gorputz atal sexualak. Eta ezinegona. Zer gertatu da? Ezin ezer gogoratu. Ezin ezer ulertu. Nahasmena nagusi. Egoera horretan iratzarri dira, azaroaz geroztik, lau emakume Bilbon….

Galbaheak berreskuratutakoa »

Ainhoa Larrabe Arnaiz

Hobiaren inguruko lur guztia galbahetik igarotzeko agindu zuen Paco Etxeberria auzi mediku eta Aranzadi zientzia elkarteko lehendakariak, Larrabetzuko Urkulu mendian, 36ko gerrako borrokalariaren arrastoak aurkitu zituzten eremuan. Lur artean egon daitekeen edozein aztarna da garrantzitsua giza hobi batean. 09:30ean abiatu zituzten aurkitutako hobia azaleratzeko lanak, larunbatean. Ez zegoen toki onean, Etxeberriaren arabera. “Zona malkartsua da. Hobia aldapan behera dago; eta, ondorioz, arrastoak sakabanatu dira. Zaila izango da ezer berreskuratzea”. Lanak bukatzear, 13:15 aldera, oihu egin zuen galbahearekin lanean ari zen gazteetako batek: “Identifikazio txapa agertu da!”. Gudariaren zenbakia du identifikazio txapak, eta, datozen egunetan, zenbaki horri esker jakingo dute zeintzuk diren borrokalariaren izen-abizenak.

Joan den urtean aurkitu zuten Urkulu mendiko hobia Alberto J. Sampedro Euskal Prospekzio Taldeko kideak eta Sergio Mondinak, metal detektagailuarekin mendia aztertzen ari zirela. Aurretik, beste bi hobi aurkitu zituzten eremu berean —identifikatu gabeko borrokalari batena, lehenik; eta Ramon Portillo CNTko Celta brigadako kidearen giza hobia, gero—. Aranzadik ingurua aztertzeko eskatu zien prospekzio taldekoei; beste hobirik ba ote zen aztertzeko.

Esan eta egin. Denbora gutxira errepublikaren aldekoek erabiltzen zituzten balak eta garai hartako Jaurlaritzaren armarria duen gerrikoa aurkitu zituzten Sampedrok eta Mondinak, baita 36ko gerran erabiltzen zituzten balak ere. Ingurua gehiago arakatzean konturatu ziren materialaren jabea zena ere hantxe lurperatuta zegoela. Masailezurra eta besoko hezurra ikusi, eta hobiari buruzko abisua eman zieten Aranzadiko kideei berehala. Joan den larunbatean azaleratu zuten. Arrasto gutxi berreskuratu badituzte ere, izen-abizenak jarriko dizkiote borrokalariari, aurkitutako txapari esker. Artxibategietan ari dira lanean orain; 36ko gerran borrokan aritu zirenen izen zerrendetan txaparen zenbakia daramanaren bila.

“Garezurren mendia”

Gamiz-Fika, Morga eta Larrabetzu arteko mendixka da Urkulu, eta haren hegoaldean aurkitu dute borrokalariaren gorpua. 1937ko ekainaren 11n, borroka latzak izan ziren Urkulun. Eta garrantzi berezia dute gertakari horiek, Burdin Hesia esaten zaiona hausteko lehen urratsa izan baitzen Urkuluren aurkako erasoa. Errepublikanoen aldekoen UGT 2 batailoia izan zen borrokan, hobia aurkitu duten inguruetan, eta bando frankistak egindako erasoari zortzi orduz eutsi zion.

Frankistek Urkulu hartu ondoren, posizioak berreskuratzeko kontraerasoa ere egin zuten errepublikaren aldekoek egun bereko iluntzean, aire armadarik ez zegoela baliatuz. Asturiasko batailoiak, Sacco y Vanzetti batailoia eta Abellaneda batailoia izan ziren mendixka berreskuratzen saiatu zirenak. Baina ez zuten lortu, eta egunsentiarekin batera egin zuten atzera. Borroka odoltsu gisa deskribatu zuten ordukoa kazetariek, eta Urkulun ehunka hil zirela diote. Garezurren mendia zeritzona zen.

Behin Larrabetzuko mendixka hartuta, Bilbo defendatzen zuen sistema parez pare begiztatzen zuten frankistek, 1.500 metro ingurura. Posizio horiek erabili zituzten matxinatuek Burdin Hesiari eraso egiteko. Urkulu hartu eta hurrengo egunean, ekainaren 12an, egin zuten erasoa. Larrabetzu eta Fika arteko mendialdean ireki zuten arrakala, eta zazpi egunera hartu zuten frankistek Bilbo.

Urtebeteko epean Larrabetzun azaleratzen duten laugarren hobia da larunbatekoa. Urkulu mendian beste bi borrokalariren hobiak aurkitu zituzten 2016ko urtarrilean. Metal detektagailuekin aurkitu zituzten bi-biak Euskal Prospekzio taldeko kideek. Bi aurkikuntza horien ondorioz erabaki zuten Urkulu mendia sakonago arakatzea; eta azaleratu berri duten hirugarren hobiarekin egin zuten topo.

Legina auzoan ere aurkitu zuten beste hobi bat joan den urtean. Larrabetzuko bi herritarrek emandako informazioari esker lortu zuten hobiaren kokapena. 2015etik ari dira ikertzen 36ko gerra eta frankismoa Larrabetzuko Karraderan elkarteko boluntarioak. 36ko gerra bizi izan zuten herritarren lekukotzak hartu, eta, besteak beste, herria inguratzen duen Burdin Hesiaren aztarnak babesten dihardute.

Ingurumenaren aldeko lanari ekiteko deia »

Natalia Salazar Orbe
Klima aldaketa, kutsadura, goseteak… Gaur egungo kontsumo eta bizitzeko eraren ondorio zuzenak dira. Denen eta norberaren esku dago, egunerokotasunetik hasita, aldaketarako hazia ereitea. Zaila da, sarri asko, keinu txikiek zenba…