Aireak erakusten ez duena »

Durangoko hainbat herritarrek airearen usainari eta horrek eragin ditzakeen osasun arazoei buruzko kezka azaldu dute azken hilabeteetan. Udalaren arabera airearen kalitatea «onargarria» da; oposizioak, aldiz, azken hilabeteetan partikula kutsakorren langa gainditu dela baieztatu du. - Irakurri gehiago...

Kultur aniztasunaren aldeko jaialdia egingo dute gaur, Elorrion »

Aitziber Laskibar Lizarribar
Atzerritik etorritako 371 bizilagun daude Elorrion, Espainiako estatutik etorritakoak aintzat hartu gabe. Datu hori utzi zuen Gite-Ipes fundazioak iaz egindako azterketak. “Estatistika eta errolden atzean pertsonak daude”, …

Terrazak arautzeko deia »

Bilboko Zazpikaleetako eremu publikoan gero eta terraza gehiago daudela salatu du Bihotzean auzo elkarteak, eta, egoera arautu beharra dagoela iritzita, kontzientziazio kanpaina bat abiatu du. Iragarri dute protesta egingo dutela 2018ko urtarrilaren 24an, udalari neurriak har ditzala eskatzeko. - Irakurri gehiago...

Organikoa birziklatzeko edukiontzia ipini dute Lea-Artibain »

Mikel Santiso

Organikoa birziklatzeko edukiontzi bereziak jarri dituzte Lea-Artibai eskualdean. Bizkaian eskualde batean hondakin organikoak horrela birziklatzen diren lehenengo aldia izango da. Urratsa Amankomunazgoak eta Bizkaiko Foru Aldundiak egin dute. Hala, martxan jarri dute Lurretik lurrera izeneko proiektu pilotua, Elena Unzueta Iraunkortasuna eta Ingurune Naturala Zaintzeko diputatuak eta Rakel Elu Lea-Artibai Amankomunazgoko presidenteak azaldu dutenez. Proiektu pilotua da, baina sistema Bizkai osora zabaldu edo ez aztertuko dute, bideragarria den edo ez ikusi ondoren.

Proiektu pilotua eskualdeko sei herritan jarriko da martxan hurrengo hilabeteetan: Berriatuan, Etxebarrian, Markina-Xemeinen, Lekeition, Ondarroan eta Ziortza-Bolibarren, hain zuzen. Herri horietan 24.000 biztanle bizi dira, eta birziklatze tasa %70era igotzea da asmoa. Oraingo birziklatze tasaren helburua %30 da eskualdean. Erakundeetako arduradunak baikor agertu dira, helburuak beteko direlakoan.

Hori lortzeko bidean, herritarrei behar bezalako informazioa eskaintzeko lanean ari dira orain. Eluk Berriatuko Merelludi auzoko instalazioetan azaldu zuenez, “hezitzaileak etxez etxe joango dira, herritarrei sistemaren nondik norakoak azaltzeko”. Haren arabera, herritarrengana ailegatzeko biderik zuzenena hori izango da. Hezitzaile horien zeregina, hauxe: hondakin organikoak birziklatu ahal izateko materiala banatzea eta herritarrek eduki ditzaketen galderak edota zalantzak argitzea.

Hondakinak biltzeko sistema berria ez da bakarrik Amankomunazgoaren eta Foru Aldundiaren arteko adostasun baten emaitza izan. Eluk esan zuenez, eskualdeko udal ordezkari guztiak bat etorri ziren sistema berria martxan jartzeko. Baina ez da eskualdean organikoa batzen den lehen aldia izango: zenbait bizilagunek lauzpabost urte daramatzate etxean sortutako hondakin organikoak birziklatzen.

Erakundeen inbertsioak

Sistema berria martxan jartzeak hainbat inbertsio egin behar izatea ekarri die Lea-Artibai Amankomunazgoari eta Bizkaiko Foru Aldundiari. Bi erakundeek emandako datuen arabera, Amankomunazgoak 159.775 euro inbertitu ditu komunikazio lanetan, etxez etxe banatutako materialean eta edukiontzi berriak erosten. Edukiontziak ez dira betiko arruntak, txartel pertsonalizatuen bidez zabaltzen baitira. Horrez gain, Eluk zuzendutako erakundeak urtero 166.804 euro gastatuko ditu hondakinen bilketan. Azkenik, tratamenduan jasotako hondakin tona bakoitzeko kanona gehitu beharko zaie kopuru horiei. Eluk azpimarratutakoaren arabera, “inbertsioa handia bada ere, datozen urteetara begira ekonomikoki jasangarriagoa izango da”. Bizkaiko Foru Aldundiak, aldiz, 68.545 euro inbertitu ditu Milloiko hondakinen gunean teilatu bat jarri eta 30 metro kubikoko biltegia ezartzeko.

Zenbait bizilagunek esandakoaren arabera, erabiltzeko errazak dira bai edukiontzia eta bai Amankomunazgoak emandako materiala: “Hamar litroko edukiontzia eta plastikozko poltsak eman dizkigute, eta etxean lau lagun bizita, bi edo hiru egunetik behin botatzen dugu edukiontzira organikoa”. Animalia jatorriko janari hondarrak —kozinatuak zein gordinak—, haien hezurrak, fruitu, barazki eta lekaleen hondakinak dira, besteak beste, organikoen edukiontzira bota beharrekoak.

Bitartekaririk gabeko denda »

Lander Muñagorri Garmendia

Kanpotik begiratuz gero, ez dago ezberdintasun handirik. Ohiko elikagai denda bat ematen du, bere apal eta produktuekin. Finean, hori da Labore, elikagai denda bat. Baina, kanpotik barrura begiratuz gero, eroslea jabetuko da asmo eta helburu jakin batekin abiatutako denda bat dela: “Elikadura negozio izatetik eskubide izateko asmoarekin abiatu dugu proiektu hau”. Bertan dago Alaitz Ajuriagerra, Labore dendako bazkide eta kudeatzailea, eta dendaren filosofiaren berri eman du. Joan den ostiralean zabaldu zituen ateak Laborek, bestelako kontsumo ohitura bat sustatzeko asmoz.

Azken batean, kontsumo elkarteen ideiatik edaten du Laborek. “Erosleak ekoizleekin elkartu eta zuzeneko salmenta bideratzeko leku bat da”, azaldu duenez. Ekoizleekin harremanetan jartzen dira dendako arduradunak, eta bitartekaririk gabe jartzen dituzte salgai bertan. Barazki ekoizleek eskaintzen dituzten saskien filosofiaren antzera, beraz; baina kontzeptu hori denda batera eraman nahi izan dute. “Kontsumo taldeak oso ondo daude, eta existitzen jarraitu behar dute, baina honekin beste aurrerapauso bat eman nahi izan dugu; kontsumo hori astean zehar egun bakar batean bakarrik egin beharrean beste denda batek bezalako zerbitzua eskaini nahi izan dugu”. Hau da, zuzeneko kontsumo hori norberak ahal duen momentuan eta dituen beharren arabera egitea.

Ekoizleekin zuzenean

Asmoa elikagai denda bat izatea den arren, ez da denda arrunt bat izango. Inguruko ekoizleen produktuak eta produktu ekologikoak daude salgai, baina horiek erosi ahal izateko Laboreko bazkide izan behar da. 20 euroko matrikula bat ordaindu behar da lehenengo, eta ondoren urtero 60 euroko kuota. Hau da, hilean bost euro. Ostiralean, dendak ateak zabaldu zituzten egunean, 300 bazkide zituen Laborek, baina zabaldu bezperan izena emateko mezu ugari jaso zituzten. “Behin ateak zabaldu ditugula jakinda jende gehiago inguratuko zaigula aurreikusten dugu, asko denda noiz zabalduko zain baitzeuden bazkide egiteko”.

Hala ere, oraindik bazkide ez denari bi erosketa egiteko aukera emango diote, froga moduan. Horren ondoren bazkide egin beharko du erosleak bertan erosketak egiteko, baina ez dute diru fisikorik erabili behar izango. Txartelarekin ordaintzen da, edo kontsumitzailearen kontu korrontetik kobratzen dute erosketa bakoitza. “Ez dugu diru fisikorik erabili nahi, molde berrietara gerturatzeko modu bat dela iruditzen zaigulako hori”, azaldu du Ajuriagerrak.

Berezitasun horiek guztiak aparte, beste denda bat bezala da, ordea. Bere apal eta espazioetan produktu aniztasun zabala baitago: barazkiak, fruituak, lekaleak, zerealak, kontserbak, gozoak, haragia, esnekiak… Eta baita garbitasunera bideratutako zenbait produktu ere. Guztira, 57 ekoizleren 500 produktu eskaintzen dituzte dendako apaletan. Aniztasun handia dago, beraz. Bada, 57 ekoizle horietatik 55ekin zuzeneko harremana daukate, hau da, dendatik bertatik erosten dute produktua inongo bitartekaririk gabe.

Bilbon zabaldu duten gisa horretako lehen denda izango da, eta ahalik eta jende gehienarengana iristea da helburua, Ajuriagerraren arabera. Bere esanetan, dendaren asmoa ez da beste supermerkatu handiei lehia egitea, “hortik urrun” daudelako. Hori baino gehiago, alternatibei ateak zabaltzea litzateke egiten ari diren lana. Era horretan, elikadura “negozio izatetik eskubide izatea” bermatuko litzatekeelako.

Denda Santutxu auzoko Haro plazan zabaldu dute. Ez dago Bilboko erdigunean, baina hori ez da traba izango, metro geltokitik gertu zabaldu baitute denda. “Jendea Erriberako merkatura joateko asko mugitzen da, bada, hona etortzeko baliabide denak eskura jarri ditugu”. Metrotik duten gertutasun hori baliatu nahi dute hiriko edozein puntutatik Santutxura erosketak egitera joateko. Eta hori auzoarentzat ere ona izan dadila nahi dute.

Jolasa ez den azoka »

Lander Muñagorri Garmendia

Jaialdiaren izenak berak dio: serioa eta dibertigarria. Jarrera horiek biak hartzen ditu Fun & Serious nazioarteko bideo joko independenteen jaialdiak. Izan ere, sektorea aisialdiarekin lotzen dute askok, baina negoziorako esparrua ere bada. Eta alor horiek landuko dituzte Bilboko Euskaldunan egingo den jaialdian. Horregatik izan daiteke jaialdia serioa eta dibertigarria era berean: bideo jokoetan jolasteko aukera eskainiko duelako, baina baita negozio ereduari buruz hitz egiteko ere. Gaur hasi eta astelehenean amaituko da “nazioartean bere lekua egiten ari den jaialdia”, Alfonso Gomez jaialdiko zuzendariaren hitzetan.

Baieztapen hori datutan ikus daiteke, Bilbon egingo den jaialdi horretan sektoreko 600 enpresa eta 50 hizlari batuko baitira. Asko, atzerritik etorritakoak. Jaialdiak bideo jokoen sektorearen analisia egingo du, eta negozio eredua nola bideratu aztertuko duten mahai inguru eta hitzaldiak ere egongo dira. Baina, ezeren gainetik, bideo jokoei buruz hitz egingo da. Horrekin guztiarekin, bideo jokoek zinemak eta musikak duten estatus bera lortzea nahi du Gomezek: “Industriak merezi duen garrantzia izan behar du”.

Gaur abiatuko da jaialdia, eta industriaren inguruko mahai inguruak egingo dira Euskalduna jauregian. Industriako agenteak bildu nahi dituzte Games Industri Forum bilkuretan: diseinatzaileak, bideo jokoen garatzaileak eta inbertitzaileak arituko dira bertan, besteak beste.

Baina sektoreko jarduerei buruzko hausnarketez gainera, jende gehien jolastera joango da Euskalduna jauregira. Gaurtik igandera, jaialdian urteko berrikuntza handienak probatu ahal izango dituzte erabiltzaileek. Hau da, bideo jokoetan jolastu ahal izateko 200 postu egongo dira bertara joan nahi dutenen eskura. 45.000 jolas ordu izango dira eskuragarri, eta iazko datuak berdintzea aurreikusten dute antolatzaileek: 30.000 parte hartzaile bildu baitziren.

Astelehenean, sari banaketa

Jolasa eta negozioa biak batera uztartuta daude Bilboko Fun & Serious jaialdian, baina, horrekin batera, sariak ere egongo dira. Bideo jokoen arloko pertsona ezagunenei omenaldia egiten die urtero, eta aurten ere hala izango da. Hiru omendu izango dituzte aurten. John Romero izango da sarituetako bat, Wolfenstein 3D, Quake eta Doom jokoen garatzailea, eta lehen pertsonako tiroketa modalitatea asmatu zuena. Jordan Mechner Prince of Persia bideo jokoaren sortzailea ere bertan izango da. Bi sortzaile ezagun horiekin batera, Jeffrey Kaplan Overwatch eta World of Warcraft joko ezagunen sortzailea ere sarituko dute Bilboko jaialdian. Sari banaketa astelehenean egingo dute, Guggenheim museoan, gala batean.

Aurtengo Fun & Serious jaialdiko herrialde gonbidatua Alemania izango da. Europan bideo jokoen sektorean gehien garatutako merkatua duen herrialdea da.

Euskarari arnasa emateko eguna »

Asier Arrate Iruskieta
Euskara normalizatzeko bidea da egunero eta une oro erabiltzea. Hala ere, egun oraindik beharrezkoa da hari bultzada emateko egun bat ospatzea, abenduaren 3a. Egun horretan hil zen Frantzisko Xabierkoa, eta, kondairak dioenez, az…

Daukanak ez daukanari eman »

Natalia Salazar Orbe
Krisi ekonomikoek baliabide gutxien duten herritarrei eragiten dietela gehien, hori eztabaidatzerik ez dago. Horiek dira berriz gizarteratzeko ahalegin handiena egin behar dutenak. Askok ez dute lortzen. Eta laguntzei zein elkarta…

Egunerokoa den efemeridea »

Emakumeen aurkako indarkeria salatzeko nazioarteko eguna da biharkoa. 1960ko azaroaren 25eko Mirabal ahizpa dominikarren hilketa bortitza gogoratzen da egun horretan berez. Baina, efemerideaz harago, eguneroko gaitza da andreen kontrako indarkeria, baita Bizkaian ere. - Irakurri gehiago...

Lubakietako egia kanporatuz »

Natalia Salazar Orbe
Tiro hotsa mendian barrena. Izua. Tentsioa. Bete beharreko misioa argi, eta sinisten dena defendatzeko prest, heriotza ate joka sutsuki tematu arren. Lubaki baten babesean, bukaera gero eta gertuago. Halaxe pentsa daiteke sentituko…