Amaitu dute greba TAOko langileek, baina desadostasun handiekin »

Aitziber Laskibar Lizarribar
Hilabete eta erdiko grebaren ondoren, bertan behera utzi dute protesta Bilboko TAO zerbitzuko langileek. Zerbitzua kudeatzen duen Eysa-Cycasa aldi baterako enpresa elkarteak eta langile batzordeak astelehenean adostutako ak…

Bilboko etxe turistikoen jabeak, haserre, eta auzokideak ere bai »

Aitziber Laskibar Lizarribar
Bilboko hiri ereduari buruzko eztabaida mahai gainean dago, azken egunetan, berriro. Turismoari begirako neurriei buruzkoa, zehazki. Mugatzeko premia ikusten dute batzuek, eta gehiegi mugatu nahi dela iruditzen zaie besteei…

Agertoki bihurtu dute Bizkaia »

Urte «aparta» izango da 2018a Bizkaiarentzat, Unai Rementeria ahaldun nagusiaren hitzetan. Aldundia eginahalean ari da Bizkaira nazioarteko ekitaldi erraldoiak erakartzeko, eta Europako errugbi txapelketa eta MTV sarien ekitaldia izango dira aurten, besteak beste. - Irakurri gehiago...

Trapagaranen gune logistiko bat ezartzea aztertzen ari da Amazon »

Aitziber Laskibar Lizarribar
Duela sei urtetik baino gehiagotik, hutsik eta erabat utzirik daude Babcock Wilcoxen lurrak, eta, orain, bizia berreskura lezakete berriz. Zenbait iturrik zabaldu dutenez, mundu mailan Internet bidezko salmentan buru den Am…

Talde lanean trebatzea, lanpostua lortzeko giltza »

Aitziber Laskibar Lizarribar
Langabezian daudenei begira, enplegua bultzatzeko bost gune ditu martxan Bizkaiko Foru Aldundiak, enplegu anezka deiturikoak: Bilbon, Barakaldon, Muskizen, Erandion eta Basaurin. Enplegua, Gizarte Inklusioa eta Berdintasuna…

Oraina etorkizunaren oinarri »

Peru Azpillaga
Gizakion kontsumo zein bizi ereduak mota askotako ondorioak eragiten ditu. Horien artean, ingurumenari egindako kalteak berebiziko garrantzia hartu du azken urteotan. Hori dela eta, klima aldaketak mamu izateari utzi eta errealitate bila…

Modaren estutasuna militantziaren habian »

Asier Arrate Iruskieta

Bilbo erdiguneko eraikinek historia eta istorio asko gordetzen dituzte. Horietako batzuk aski ezagunak dira; 1936ko gerran Euskal Gobernua Carlton hotelean ezarri zutela, esaterako. Beste eraikin askotan jasotakoa, ordea, misterioa da egunero horien aurretik pasatzen direnentzat. Horren adibide da Astarloa kalearen eta Bilboko Kale Nagusiaren elkargunean dagoen eraikina. Askok gogoratuko dute Kutxabanken egoitza izan zela orain Zara arropa etxearen denda erraldoi berria izango dena, baina gutxik jakingo dute duela 81 urte Euskal Emakume Antifaxisten Elkartearen egoitza izan zela.

XX. mende hasieran eraiki zuen Legizamon familiak Bizkaiko Foru Aldundiaren alboan dagoen eraikin hori. 1937ko urtarrilaren 10ean, gerraren erdian, erakunde, elkarte eta alderdi politikoen esku geratu ziren Bilbo erdiguneko beste hainbat eraikin bezala, Astarloa kaleko eraikina Euskal Emakume Antifaxisten Elkartearen egoitza bihurtu zen. Eraikin hura aukeratzea ez zen ausazkoa izan. Emakumeen eskubideen alde lan egiten zuen Emakume Garaikidearen Etxeak ere egoitza zuen bertan.

Borroka feministaren ikur

Euskal Emakume Antifaxisten Elkartea PCE eta EAE-ANV alderdietako eta UGT eta CNT sindikatuetako emakumeek sortu zuten. Bi helburu nagusi zituen: mehatxu frankistari eta matxismoari aurre egitea. Astarloa kaleko eraikina bihurtu zen borroka horren erdigune. Florentina Tasende izan zen presidentea, Faustina Balaño idazkaria, eta Astrea Barrios Mujeres aldizkariko erredaktorea.

1937ko urtarrilean abiatu zuten bideak ez zuen luze iraun. Ekainean, tropa frankistak Bilbon sartu ziren, eta Euskal Emakume Antifaxisten Elkarteko kideek erbestera ihes egin behar izan zuten. Atzean utzi zuten beraien lehen eta azken egoitza izango zena. 1944an, Bilboko Udal Aurrezki Kutxak erosi zuen eraikina. Berriztu, eta 1949an inauguratu zuten gerora BBKren eta Kutxabanken egoitza izango zena.

Kutxabankek 2014an saldu zion eraikina Mango arropa etxeari, 40 milioi euroren truke, eta horrek Inditexi alokatu zion 2017ko abenduan. Amancio Ortegaren arropa etxe erraldoiak Bizkaiko Zara denda handiena ireki nahi du bertan.

Memoria historiko falta

Emakumeen eskubideen aldeko borrokaren ikur izandako toki batean emakumeak estereotipoetan estutzen dituen Zara bezalako multinazional batek denda irekitzeak “kontraesana” sortzen duela ohartarazi du Eduardo Gonzalez Lau Haizetara Gogoan-eko kide eta Sare Antifaxistako bozeramaileak. Memoria historiko faltari leporatzen dio Zarak denda irekitzeko baimena lortu izana: “Udalak ez zuen inolako ikerketarik egin denda irekitzeko baimen eskaera jaso zuenean”.

Eraikin historikoetan edozein lan abiatzeko baimenak Ondarearen Batzordeak ematen ditu. Udaleko, aldundiko, Arkitektoen Elkargoko eta Deustuko Unibertsitateko ordezkariek osatzen duten batzorde horrek orain lau urte baimendu zuen eraikina eraberritzea. Gonzalezek azaldu duenez, txostenean eraikinaren balio arkitektonikoa nabarmendu eta bere horretan mantentzeko agindu zuen, baina ez zen ondare historikoaren aipamenik egin.

Gonzalezek onartu du informazio gutxi dagoela gerran eta gerra aurretik Bizkaian eta Euskal Herrian egon ziren erakunde feministen inguruan: “Garai hartako egunkari batetik ateratako artikulu batean aipatutakoaren harira hasi ginen aztertzen Euskal Emakume Antifaxisten Elkartearen presentzia”.

Hala ere, salatu du, informazio gutxi izanik ere, udalaren eginbeharra dela baimenak eman aurretik memoria historikoa behar bezala lantzea: “Ez dugu denda ixtera behartuko, baina udalak memoria landu behar luke horrelakorik ez errepikatzeko”. Gogoratu duenez, Eguna egunkariaren egoitzan oroigarria jarri zuen udalak otsailean. Horregatik, Astarloa kaleko eraikinean berdin egin beharko lukeela uste du.

Gonzalezen hitzetan, Astarloa kaleko eraikinarekin gertatutakoa ez errepikatzeko ezinbestekoa da udalak memoria lantzeko mahai bat osatzea. Mahai horren eginbeharra udaleko ordezkariekin batera memoria lantzen duten taldeek hirian gertatutakoa aztertzea izango litzatekeela azaldu du. Eta kritikatu du azken hiru udal gobernuek ez diotela kasurik egin euren proposamenari: “Urteak eman ditugu udalari gure laguntza eskaintzen, baina ez digute erantzuten”.

Hartara, Bilbon oraindik lan handia dagoela dio: “Ikertzen hasiko bagina, ehunka kasu aterako lirateke”. Memoria historikoarekin lantzeko dauden kasuen artean, bozeramaileak aipatu ditu, besteak beste, Kale Nagusian zeuden aire-erasoentzako bi babesleku eta Bilbok jasandako bonbardaketak. “Gernikan eta Durangon pentsaezina izango litzateke horrelako zerbait ez oroitzea”.

Pezeta itzuli da Elorriora »

N. Salazar – A. Laskibar

Aspaldi ikusten ez ziren koloretako billete eta txanponak azaldu dira Elorrioko hainbat saltoki eta tabernatan. Ahaztuta ziruditen izenak itzuli dira salerosketa operazioetara. Euroaren ordez, pezetak erabiltzeko aukera zabalik dute herrian joan den abenduaz geroztik. Elorrioko Merkatarien Elkarteak eta Filatelia-Numismatika elkarteak elkarlanean antolatutako egitasmoa da Pezetaren Itzulera.

Etorkizunera zein iraganera denbora bidaiak egiten zitueneko filma gogorarazten duen irudia baliatuta darabilte ekimena, eta hilaren 31ra arte egongo da martxan. Kutxa zaharretan, armairuan aspalditik gordeta dagoen beroki zahar baten poltsikoan zein tiradera baten barren-barrenean gordeta zeuden pezeten balioa ez galtzeko aukera eskaini dute hala. Juan Mari Lersundi ekimenaren sustatzaile Filatelia-Numismatika elkarteko kideak azaldu ditu ekimen bitxi horren helburuak: “Batetik, dendei laguntzea, erosketak sustatzeko. Bestetik, etxean pezetak dituztenei horiek aldatzen laguntzea”.

Izan ere, uste baino gehiago dira txanpon zaharrak etxean gordeta dauzkatenak; uste baino herritar gehiago, eta uste baino pezeta gehiagorekin. Harrigarria da Lersundik eman duen datua: kalkulatzen da 1.600 milioi euro daudela Espainiako Estatuan sakabanatuta, pezetatan; 842 milioi euroren baliokideak billetetan, eta 799 milioirenak txanponetan. Alegia, 34 euro inguruko balioa duten billete eta txanponak ditu herritar bakoitzak pezetatan, batez beste.

2000. urtetik merkatutik kanpo dagoen txanpon horretan Bizkaian ere diru asko dagoela frogatu dute dendariek. Mila pezetako billete ugari ikusi dituzte azken asteetan, eta txanpon asko. “10.000 pezetako billete bat aldatu behar duela esan dit lagun batek”, dio harrituta Lersundik. Berak ere ez zuen halako arrakastarik espero.

54 denda eta tabernatan

Elorrioko 54 denda eta taberna ari dira egitasmoan parte hartzen. Euren produktuak euroen truke saltzen dituzten bezala, pezeten truke ere saltzen ari dira bi hilabetez; abenduan eta urtarrilean. Arropa dendak, harategiak, lentzeria dendak, tabernak… denetariko saltokiek bat egin dute egitasmoarekin; “baita txinatarren bazar batek ere”.

Saltzaileak askotarikoak, eta erosleak ere denetarikoak. Elorriokoek bertakoek bai, baina herritik kanpo joan zaizkienek eman diete atentzioa: “Etorri da jendea Bergaratik, Santurtzitik eta Zornotzatik, Elgoibartik ere bai…”, azaldu du Lersundik. Eta, transakzio txikiak bai, baina handiak ere egin dituzte lehen egunetatik: “Egin da 8.700 pezetaren aldaketa, 18.000 pezetarena, 700 ingurukoena…”.

Gustura daude denak; saltzaileak eta erosleak. Egitasmoa bertako komertzioa bultzatzeko ere baliatu nahi zuten antolatzaileek, eta lortu dutela dio Filatelia-Numismatika bildumazale elkarteko kideak. “Dendariak eurak ere harritu dira izan duen oihartzun handiarekin. Poz-pozik daude. Ez zituzten kristoren salmentak egingo pezetekin, baina azkenean zabaldu da kontua”. Hedabideen aldetik jaso duten arretak ere harrituta dauzka guztiak.

Erosleei dagokienez, kasik ahaztua zuten diru batekin ari dira egiten erosketak, eta gustura ari dira; batzuk, jolasean ari balira bezala. Bildumazaleak ere pozik. Sobera dituzten pezetak aldatzeko aukera dutelako batzuk, eta ez dituztenak biltzeko aukera dutelako besteak.

Filatelia-Numismatika elkartea arduratuko da dendetan batutako pezetak jasotzeaz. Balio ofizialaren araberako trukea egingo du: 166,386 pezetako, euro bat. Erosleek ere balio horren arabera egingo dituzte erosketak, eta, beraz, inork ez du diru onurarik jasoko. Izan ere, zerbitzua eskaintzea eta bertoko merkataritza suspertzea dira ekimenaren helburu bakarrak, eta kontuan izan behar da Banco de Españan soilik alda daitezkeela pezetak. Gainera, 2020. urtearekin batera amaituko da hartarako aukera, betiko.

Dozenaka herritarrek baliatu dute egitasmoa, beraz, baina beste batzuek ez dituzte etxean dituzten txanpon zaharrak erabili nahi izan. Nostalgia kontua, kasu askotan, oroitzapen gisa gordeta mantendu dituzte askok.

Enkarterri eskualdea sustatzeko planak kritika ugari jaso ditu »

Natalia Salazar Orbe
Bultzada baten beharra duela jakitun, Enkarterri biziberritzeko plan pizgarria iragarri berri du Bizkaiko Foru Aldundiak. Orain arte inbertitutakoaz gain, beste 3,6 milioi euro bideratuko ditu Bizkaiko mendebaldean dagoen eskualder…

Terrazak arautzeko deia »

Bilboko Zazpikaleetako eremu publikoan gero eta terraza gehiago daudela salatu du Bihotzean auzo elkarteak, eta, egoera arautu beharra dagoela iritzita, kontzientziazio kanpaina bat abiatu du. Iragarri dute protesta egingo dutela 2018ko urtarrilaren 24an, udalari neurriak har ditzala eskatzeko. - Irakurri gehiago...