Aireak erakusten ez duena »

Durangoko hainbat herritarrek airearen usainari eta horrek eragin ditzakeen osasun arazoei buruzko kezka azaldu dute azken hilabeteetan. Udalaren arabera airearen kalitatea «onargarria» da; oposizioak, aldiz, azken hilabeteetan partikula kutsakorren langa gainditu dela baieztatu du. - Irakurri gehiago...

Enkarterri eskualdea sustatzeko planak kritika ugari jaso ditu »

Natalia Salazar Orbe
Bultzada baten beharra duela jakitun, Enkarterri biziberritzeko plan pizgarria iragarri berri du Bizkaiko Foru Aldundiak. Orain arte inbertitutakoaz gain, beste 3,6 milioi euro bideratuko ditu Bizkaiko mendebaldean dagoen eskualder…

Bertsolaritzaren festa nagusiak 14.600 zalerekin beteko du BEC, igandean »

Aitziber Laskibar Lizarribar

Aspaldi agortu ziren sarrerak, salgai jarri eta gutxira. Aztoramena ere eragin du abenduaren 17rako aulki bat lortzeko irrikak, eta zain dira txartela eskuratu dutenak. Bertan da eguna: etzi izango da lau urtean behin egiten den bertsolaritzaren jaialdi handia, Euskal Herriko Bertsolari Txapelketa Nagusiaren finala. Zortzi finalisten onena jasotzeko prest, 14.600 zalek beteko dute Barakaldoko BECen saiorako atondutako aretoa. Eta azken aldietako irudia berrituko dela espero da: lepo betetako aretoa, eta jai giro beroa.

Aitor Mendiluze, Aitor Sarriegi, Amets Arzallus, Beñat Gaztelumendi, Igor Elortza, Maialen Lujanbio, Sustrai Colina eta Unai Agirre. Horiek nor gehiago arituko diren bertsolariak. Txapela eskuratzeko aukera gertu ikusiko dute batzuek; urrun, besteek. Baina finalerako duten helburua azaltzerakoan, guztiek egin dute bat: igandean saio borobila eskaintzearekin gustura izango direla adierazi dute denek.

Edozein kasutan, txapela izango dute amets aukera handiena dutenek. Sebastian Lizasok jarriko duen txapela. Bertsolari gisa egindako bide oparoa aitortzeko modu gisa aukeratu du Euskal Herriko Bertsozale Elkarteak Lizaso txapeldunari garaikur preziatua jartzeko.

Gainontzean, duela lau urtekoaren antz handia du, hasiera batean, finalak. Unai Agirre ez beste guztiak arituko dira, berriro ere, BECeko oholtzan. Bakarra izango da emakumea Maialen Lujanbio, eta bakarra bizkaitarra Igor Elortza-.

Saioaren gidari eta gai jartzaile lanetan Maite Berriozabal, Inazio Usarralde, Saroi Jauregi eta Joana Itzaina arituko dira, eta epaile, Ekaitz Elorriaga, Eneritz Azkue, Eneko Bidegain, Joseba Santxo, Mirari Azula, Nerea Bruño eta Zigor Leunda. Horiez gain, 450 boluntario baino gehiago arituko dira lanean.

Egun osokoa

Saioa 11:00etan hasiko da, baina 09:00etan zabalduko dituzte BEC erakustazokako ateak jendea pixkanaka sar dadin. Aretora garaiz joateko gomendioa egin dute antolatzaileek, eta beste zenbait ohar ere plazaratu dituzte. Entzuleak jai giroaz gozatzera joaten dira finalera, egun osoko jarduna izanik janari eta guzti joaten dira, eta, azken txapelketetan, janaria eta edaria izateko denetariko tramankuluak eraman izan dituzte. Horrekin lotuta, bonbona, sukalde, hozkailu eta antzekorik ezingo dela BECen sartu ohartarazi dute antolatzaileek, eta kristalezko edukiontziak, latak eta plastikozko botila handiak ere ezin direla eraman.

Bertsolari Txatelketa Nagusiko finalari berari dagokionez, goizeko eta arratsaldeko saioetan banatuta egongo da bertsolarien jarduna. 11:00etatik 14:30 aldera arte, hamabost bertso puntuagarri izango dituzte zortzi finalistek. Binaka arituko dira bertsolariak lehenik, eta banaka gero, kartzelako lanean.

Bazkaltzeko etenaren ondoren, 16:30ean hasiko da arratsaldeko saioa. Binaka arituko dira bertsolariak lehenik, eta, banaka hiruna bertso osatuko dituzte gero. Lan horietatik guztietatik puntuaziorik handiena eskuratzen duten bi bertsolariak buruz burukora igaroko dira. Biak elkarrekin arituko dira lehenik, eta bakarka, kartzelako lanean, ondoren.

Hori guztia amaituta, 20:00 aldera jakingo da txapeldunaren izena. Sari banaketa izango da orduan, eta bertsolari guztien agur bertsoekin emango zaio amaiera 2017ko txapelketari.

BECera joaterik ez dutenek saioa ETB1en eta bertsoa.eus webgunean ikusi ahal izango dute, osorik, zuzenean.

Kultura, eraldaketarako iturri »

Natalia Salazar Orbe
Herritarrek sortu eta herritarrentzat egindako kultura eta proiektuen leherketa. Espazio publikoan, denen esku, doan. Bilbo Zaharra, San Frantzisko eta Zabala auzoen erraiak zabalduko dituzte bihar, festa eta aldarrikapen giroan. …

Kultur aniztasunaren aldeko jaialdia egingo dute gaur, Elorrion »

Aitziber Laskibar Lizarribar
Atzerritik etorritako 371 bizilagun daude Elorrion, Espainiako estatutik etorritakoak aintzat hartu gabe. Datu hori utzi zuen Gite-Ipes fundazioak iaz egindako azterketak. “Estatistika eta errolden atzean pertsonak daude”, …

Terrazak arautzeko deia »

Bilboko Zazpikaleetako eremu publikoan gero eta terraza gehiago daudela salatu du Bihotzean auzo elkarteak, eta, egoera arautu beharra dagoela iritzita, kontzientziazio kanpaina bat abiatu du. Iragarri dute protesta egingo dutela 2018ko urtarrilaren 24an, udalari neurriak har ditzala eskatzeko. - Irakurri gehiago...

Organikoa birziklatzeko edukiontzia ipini dute Lea-Artibain »

Mikel Santiso

Organikoa birziklatzeko edukiontzi bereziak jarri dituzte Lea-Artibai eskualdean. Bizkaian eskualde batean hondakin organikoak horrela birziklatzen diren lehenengo aldia izango da. Urratsa Amankomunazgoak eta Bizkaiko Foru Aldundiak egin dute. Hala, martxan jarri dute Lurretik lurrera izeneko proiektu pilotua, Elena Unzueta Iraunkortasuna eta Ingurune Naturala Zaintzeko diputatuak eta Rakel Elu Lea-Artibai Amankomunazgoko presidenteak azaldu dutenez. Proiektu pilotua da, baina sistema Bizkai osora zabaldu edo ez aztertuko dute, bideragarria den edo ez ikusi ondoren.

Proiektu pilotua eskualdeko sei herritan jarriko da martxan hurrengo hilabeteetan: Berriatuan, Etxebarrian, Markina-Xemeinen, Lekeition, Ondarroan eta Ziortza-Bolibarren, hain zuzen. Herri horietan 24.000 biztanle bizi dira, eta birziklatze tasa %70era igotzea da asmoa. Oraingo birziklatze tasaren helburua %30 da eskualdean. Erakundeetako arduradunak baikor agertu dira, helburuak beteko direlakoan.

Hori lortzeko bidean, herritarrei behar bezalako informazioa eskaintzeko lanean ari dira orain. Eluk Berriatuko Merelludi auzoko instalazioetan azaldu zuenez, “hezitzaileak etxez etxe joango dira, herritarrei sistemaren nondik norakoak azaltzeko”. Haren arabera, herritarrengana ailegatzeko biderik zuzenena hori izango da. Hezitzaile horien zeregina, hauxe: hondakin organikoak birziklatu ahal izateko materiala banatzea eta herritarrek eduki ditzaketen galderak edota zalantzak argitzea.

Hondakinak biltzeko sistema berria ez da bakarrik Amankomunazgoaren eta Foru Aldundiaren arteko adostasun baten emaitza izan. Eluk esan zuenez, eskualdeko udal ordezkari guztiak bat etorri ziren sistema berria martxan jartzeko. Baina ez da eskualdean organikoa batzen den lehen aldia izango: zenbait bizilagunek lauzpabost urte daramatzate etxean sortutako hondakin organikoak birziklatzen.

Erakundeen inbertsioak

Sistema berria martxan jartzeak hainbat inbertsio egin behar izatea ekarri die Lea-Artibai Amankomunazgoari eta Bizkaiko Foru Aldundiari. Bi erakundeek emandako datuen arabera, Amankomunazgoak 159.775 euro inbertitu ditu komunikazio lanetan, etxez etxe banatutako materialean eta edukiontzi berriak erosten. Edukiontziak ez dira betiko arruntak, txartel pertsonalizatuen bidez zabaltzen baitira. Horrez gain, Eluk zuzendutako erakundeak urtero 166.804 euro gastatuko ditu hondakinen bilketan. Azkenik, tratamenduan jasotako hondakin tona bakoitzeko kanona gehitu beharko zaie kopuru horiei. Eluk azpimarratutakoaren arabera, “inbertsioa handia bada ere, datozen urteetara begira ekonomikoki jasangarriagoa izango da”. Bizkaiko Foru Aldundiak, aldiz, 68.545 euro inbertitu ditu Milloiko hondakinen gunean teilatu bat jarri eta 30 metro kubikoko biltegia ezartzeko.

Zenbait bizilagunek esandakoaren arabera, erabiltzeko errazak dira bai edukiontzia eta bai Amankomunazgoak emandako materiala: “Hamar litroko edukiontzia eta plastikozko poltsak eman dizkigute, eta etxean lau lagun bizita, bi edo hiru egunetik behin botatzen dugu edukiontzira organikoa”. Animalia jatorriko janari hondarrak —kozinatuak zein gordinak—, haien hezurrak, fruitu, barazki eta lekaleen hondakinak dira, besteak beste, organikoen edukiontzira bota beharrekoak.

Bitartekaririk gabeko denda »

Lander Muñagorri Garmendia

Kanpotik begiratuz gero, ez dago ezberdintasun handirik. Ohiko elikagai denda bat ematen du, bere apal eta produktuekin. Finean, hori da Labore, elikagai denda bat. Baina, kanpotik barrura begiratuz gero, eroslea jabetuko da asmo eta helburu jakin batekin abiatutako denda bat dela: “Elikadura negozio izatetik eskubide izateko asmoarekin abiatu dugu proiektu hau”. Bertan dago Alaitz Ajuriagerra, Labore dendako bazkide eta kudeatzailea, eta dendaren filosofiaren berri eman du. Joan den ostiralean zabaldu zituen ateak Laborek, bestelako kontsumo ohitura bat sustatzeko asmoz.

Azken batean, kontsumo elkarteen ideiatik edaten du Laborek. “Erosleak ekoizleekin elkartu eta zuzeneko salmenta bideratzeko leku bat da”, azaldu duenez. Ekoizleekin harremanetan jartzen dira dendako arduradunak, eta bitartekaririk gabe jartzen dituzte salgai bertan. Barazki ekoizleek eskaintzen dituzten saskien filosofiaren antzera, beraz; baina kontzeptu hori denda batera eraman nahi izan dute. “Kontsumo taldeak oso ondo daude, eta existitzen jarraitu behar dute, baina honekin beste aurrerapauso bat eman nahi izan dugu; kontsumo hori astean zehar egun bakar batean bakarrik egin beharrean beste denda batek bezalako zerbitzua eskaini nahi izan dugu”. Hau da, zuzeneko kontsumo hori norberak ahal duen momentuan eta dituen beharren arabera egitea.

Ekoizleekin zuzenean

Asmoa elikagai denda bat izatea den arren, ez da denda arrunt bat izango. Inguruko ekoizleen produktuak eta produktu ekologikoak daude salgai, baina horiek erosi ahal izateko Laboreko bazkide izan behar da. 20 euroko matrikula bat ordaindu behar da lehenengo, eta ondoren urtero 60 euroko kuota. Hau da, hilean bost euro. Ostiralean, dendak ateak zabaldu zituzten egunean, 300 bazkide zituen Laborek, baina zabaldu bezperan izena emateko mezu ugari jaso zituzten. “Behin ateak zabaldu ditugula jakinda jende gehiago inguratuko zaigula aurreikusten dugu, asko denda noiz zabalduko zain baitzeuden bazkide egiteko”.

Hala ere, oraindik bazkide ez denari bi erosketa egiteko aukera emango diote, froga moduan. Horren ondoren bazkide egin beharko du erosleak bertan erosketak egiteko, baina ez dute diru fisikorik erabili behar izango. Txartelarekin ordaintzen da, edo kontsumitzailearen kontu korrontetik kobratzen dute erosketa bakoitza. “Ez dugu diru fisikorik erabili nahi, molde berrietara gerturatzeko modu bat dela iruditzen zaigulako hori”, azaldu du Ajuriagerrak.

Berezitasun horiek guztiak aparte, beste denda bat bezala da, ordea. Bere apal eta espazioetan produktu aniztasun zabala baitago: barazkiak, fruituak, lekaleak, zerealak, kontserbak, gozoak, haragia, esnekiak… Eta baita garbitasunera bideratutako zenbait produktu ere. Guztira, 57 ekoizleren 500 produktu eskaintzen dituzte dendako apaletan. Aniztasun handia dago, beraz. Bada, 57 ekoizle horietatik 55ekin zuzeneko harremana daukate, hau da, dendatik bertatik erosten dute produktua inongo bitartekaririk gabe.

Bilbon zabaldu duten gisa horretako lehen denda izango da, eta ahalik eta jende gehienarengana iristea da helburua, Ajuriagerraren arabera. Bere esanetan, dendaren asmoa ez da beste supermerkatu handiei lehia egitea, “hortik urrun” daudelako. Hori baino gehiago, alternatibei ateak zabaltzea litzateke egiten ari diren lana. Era horretan, elikadura “negozio izatetik eskubide izatea” bermatuko litzatekeelako.

Denda Santutxu auzoko Haro plazan zabaldu dute. Ez dago Bilboko erdigunean, baina hori ez da traba izango, metro geltokitik gertu zabaldu baitute denda. “Jendea Erriberako merkatura joateko asko mugitzen da, bada, hona etortzeko baliabide denak eskura jarri ditugu”. Metrotik duten gertutasun hori baliatu nahi dute hiriko edozein puntutatik Santutxura erosketak egitera joateko. Eta hori auzoarentzat ere ona izan dadila nahi dute.

Arriskuaren lilurak erakarrita »

Natalia Salazar Orbe
Duela hiru mende, pentsaezina zen mendiak eskalatzeko ideia. Naturak baliabideak eskaini dizkio betidanik gizakiari. Baina, aldi berean, baliabide horiek zapuztu dituen hondamendien egilea ere izan da. Mendiak leku beldurgarriak zi…

Euskaraz sortu eta loratutako filmak, Campos Eliseos antzokian »

Natalia Salazar Orbe

Euskaraz sortu eta ekoitzitako lanak euskarazko ikus-entzuleen esku, doan. Horixe eskainiko du, beste urtebetez, Zine Kontari zinemaldiak. Bilbon egingo dute, datorren asteartetik ostiralera. Hirugarren ekitaldi honetan, zazpi proiekzio egingo dituzte, Canpos Eliseos antzokian: film luzeak eta laburrak izango dira. Euskarazko ekoizpen mota hori sustatzea du helburu erakustaldiak: euskaraz idatzitako istorioak euskaraz kontatzea.

Gai askotako lehen mailako sortzaileen lanak jarriko dituzte ikus-entzuleen eskura antolatzaileek. Beti bezperako koplak film laburrarekin emango diete hasiera saioei. Maialen Lujanbioren gidoia ardatz hartuta Ageda kopla taldeak zuzendutako lana da. Genero indarkeriaren salaketa gordina du ardatz.

Hark zabaldutako bidearen ostean iritsiko da euskara ikasleen artean bereziki ezaguna bilakatu den Kutsidazu bidea Ixabel. Fernando Bernues eta Mireia Gabilondok euskaldun berri batek baserri giroan euskara ikasteko bizi dituen komeriak eraman zituzten pantailara. Joxan Sagastizabalek idatzitako eleberriaren moldaketa da asteartean ikusi ahalko dena.

Zazpi proiekzioen artean denetariko generoak aurkituko dituzte ikus-entzuleek. Sentimenduen barrenak sakon astinduko ditu, esaterako, Loreak filmak. Ane, Lourdes eta Tereren bizitzak goitik behera aldatuko dira astero-astero ezezagun batek modu anonimoan helaraziko dizkien lore sorten eraginez. Lore horiek ahaztutzat zituzten sentimenduak azaleratuko dizkiete. Asteazkenean izango da Jose Maria Goenaga, Jon Garaño eta Aitor Arregik idatzi eta lehenengo biek zuzendutako filma ikusteko aukera. Lehenago, Zeinek gehiago iraun film laburra emango dute.

Estreinatu zutenean zalaparta handia sortu zuen Asier ETA biok ere izango da Campos Eliseos antzokiko Kupula aretoan. Aitor eta Amaia Merinok zuzendutako film horrek ideologia desberdinetako pertsonen artean jarrerak hurbiltzeko bide bat zabaldu nahi du. Arantza Ibarrak zuzendutako Betiko film laburraren ostean taularatuko dute.

Azken eguna haurrentzako lan batentzat gorde dute: Aita, zonbia naiz emango dute ostiralean, 18:00etan. Gainerako emanaldi guztiak 19:00etan hasiko dira. SGAE Fundazioak eta Euskal Herriko Gidoigile Porfesionalen Elkarteak antolatu dute.

Galdeketaun lehiaketa

Euskara aisialdira eramateko beste jarduera bat ere martxan darabilte Bilbon: Galdeketaun lehiaketa. 12 eta 17 urte arteko gazteentzat egina dagoen aplikazio horren helburua da gazteok euskaraz jardun eta jolas daitezen. Funtzionamendua erraza da: hainbat galderari erantzun beharko diete erabiltzaileek denbora mugatu batean. Aplikazioak berak eskainiko dizkien zenbait erantzunen artean zuzena aukeratu behar dute. Urtarrilaren 31ra arte, nahi beste aldiz aritu ahalko dira jolasean. Hainbat sari eskura ditzakete parte hartzaileek.

Kultura, kirola, artea, geografia, Bilbo, Bizkaia eta Athletic izango dituzte ardatz galderek. Bilboko Itsasadarra itsas museoaren, Euskal Museoaren eta Berreginen Museoaren parte hartzea izan dute aplikazioa sortzeko Bilboko Udalak eta nontzeberri.com atariak. Beraz, itsasadarra, bertako kultura eta historia ere landuko dituzte galderek. Aplikazioa jaitsi eta jolasean hasteko prest dago.