Oroimenera ekartzea helburu »

Hilaren 31n 80 urte beteko dira hegazkin faxistek Durango eta Elorrio bonbardatu zituztela. Durangon ekitaldi sorta antolatu dute eragileek elkarlanean, ordukoak gogora ekartzeko. Gaur, Bartzelona, Kobane eta Durangoko gertakariei buruzko mahai ingurua eskainiko dute. - Irakurri gehiago...

Etenik bako katearen mailak »

Natalia Salazar Orbe
Zahartzaroa bizitzaren bukaera aldea da. Hala ere, bizitzak jarraitu egiten du garai horretan. Baita zahar etxeetan dauden adinekoentzat ere. Aulki batean, izkin batean eserita, erdi lo irudikatzen dira sarri askotan leku horietan;…

Alkateak pozik, Bilbo hegoaldeko tren saihesbiderako asmoekin »

Alaitz Armendariz
Hainbat urtez geldirik egon ondoren, Bilboko hegoaldeko trenbide saihesbidea eraikitzeko lanak hasteko data ezarri dute Eusko Jaurlaritzak eta Espainiako Gobernuko Sustapen Ministerioak: 2020. urtea. Orduan hasiko dituzte lanak Bilbok…

Sukarrietak Gorenera joko du San Antonio enklabea berreskuratzeko »

Natalia Salazar Orbe

Busturialdean mugakide diren bi herriren arteko liskarra baretzerik ez da izan, oraingoz. Sukarrieta eta Busturia ez dira ados jarri San Antonio enklabea nori dagokion erabakitzeko. Azkenean, epai batek ebatzi du Busturiarena izan behar duela. Herri horren mugen barruan dagoen enklabea izanik, hari dagokiola erabaki zuen EAEko Auzitegi Nagusiak, joan den azaroan. Sukarrietako Udala ez dator bat erabakiarekin. Hori dela eta, afera berriz aztertzeko errekurtsoa jarri zuen. Erantzuna bera izan zen. Orain, iragarri du helegitea jarriko duela Auzitegi Gorenaren aurrean.

Soka luzeko afera da Abiña auzoarena. San Antonio enklabea, legez eta administratiboki Sukarrietaren menpe dagoen lurraldea bada ere, Busturiko udalerriaren lur eremuek inguratzen dute. 2015ean EAEko Auzitegi Nagusiak emandako epaia berretsi zuen urte berean Espainiako Auzitegi Gorenak. Hala, aldundiak San Antonio enklabea desagerrarazteko espedientea martxan jarri zuen iazko martxoan.

Nola desagerrarazi

Hainbat proposamen aztertu ostean, Sukarrieta eta Busturi arteko muga lerroa aldatzea onetsi zuen aldundiak, enklabea bi herrien artean banatzeko. Hala, Sukarrietak iparraldeko zatia hartuko zuen; Busturiak, berriz, hegoaldekoa. Aldundiak argudiatu zuen hori zela irtenbiderik orekatuena bientzat. Hala ere, EAEko Auzitegi Nagusiak azaroaren 23an emandako autoa betetzeko, aldundiak aldatu egin behar izan zuen enklabea desagerrarazteko hasieran egindako proposamena.

Auto haren arabera, aldundiak 2013ko epaia bete behar zuen. Hortaz, enklabea desagerrarazi behar zuen. Orduko hartan, baina, bi prozedura bereizi zituen auzitegiak: “Enklabea inguratzen duen udalerriaren esku geratzen bada —alegia, Busturiaren esku —, Bizkaiko udal mugarteei buruzko 8/1993 Foru Araua aplikatu behar diote. Enklabea banatzeko hasierako proposamenari eusten badiote, berriz, 9/2012 Foru Araua da aplikatu beharrekoa. Eta, ondorioz, beharrezkoa da udalerri bien arteko adostasuna”.

Hortaz, EAEko Auzitegi Nagusiak aldundiak egokitzat jotzen zuen proposamena egiteko aukera eman arren, funtsean aukera bakarra zegoen: inguratzen duen udalerriaren esku uztea enklabe osoa, ez baitzegoen adostasunik aldundiak 2016ko martxoan egindako proposamenean.

Sukarrietak, ordea, ez du amore emateko asmorik. Udala sinetsita dago San Antoniok historikoki zilegitasuna duela bere mugen barruan jarraitzeko. Autoa irregularra dela dio. Hala, joan den astean egin zuten ohiz kanpoko bilkuran erabaki zuten EAEko Auzitegi Nagusian jarritako berraztertze errekurtsoa ezeztatzen duen autoaren aurkako kasazio helegitea aurkeztea. Helburua argia da: “Errekurtso honekin, lurraldearen osotasuna defendatzen jarraituko du udalak, arauzko bide guztiak erabiliz. Horrela dihardu Busturiaren erreklamazioa martxan jarri zenetik”.

Sukarrietak ez du begi onez ikusi enklabea desegiteko aukeratzen zen moduaren arabera arau bat edo beste erabiltzeko ebazpena. “Ulertezina” da. Horrez gain, salatu du enklabe batean erabili ezin den araua ezartzeko proposamena egiten duela. Proposamen hori Busturiaren aldekoa delako kexatu da, gainera.

Auto horren aurkako berraztertze helegitea jarri zuen herri kaltetuak. Baina areto berak deuseztatu du “auto berri eta labur baten bitartez”. Hori dela eta, Espainiako Auzitegi Gorenera joko dute, eta kasazio errekurtsoa aurkeztuko.

Argudio historikoz josi dute helegitea. “Enklabea era horretan ebazten bada, Bizkaiko Batzar Nagusietan bigarren eserlekua zuen Sukarrietari XVII. mendera arte osoko bilkurak egiten zituen lekua kenduko diote; jatorrizko eliza kenduko diote; baita sorrerako hilerriaren aztarnak ere. Azken finean, Sukarrietari bere jatorria, arima eta historia lapurtuko dizkiote”.

Sukarrietako Udalak hasiera-hasieratik defendatu du Abiña ez dela enklabea. Besteak beste, kostaldetik jarraikortasuna duela dio. Busturiak bestelako iritzia du: ezinezko deritzo enklabea Sukarrietan sartzeari, ez baitu loturarik herriarekin. Izan ere, Busturiko Udalari dagozkion itsaso eta lehorraren arteko gunea da.

Sukarrietako alkate Erruki Goirienak iragarri du euren jarrerari eutsiko diotela: “Udalak, orain arte egin duen moduan, bere lurraldearen osotasuna defendatzen jarraituko du, eta udalerriari edo bertako bizilagunei kalte egingo dien edozein irtenbide auzitegietara eramateko prest dago. Hori da gure betebeharra, eta gure uste sendoa”.

Batzar Nagusiei eskatu die Espainiako Auzitegi Gorenak ebazpena eman bitartean gai horren inguruko erabakiak atzera ditzatela, edo aldundiak emandako proposamenaren kontra bozka dezatela, “udalerri honi konponezineko kalterik ez egiteko”.

Mende erdiz haziz eta heziz »

Natalia Salazar Orbe

Mende erdi igaro da euskarazko eta kalitatezko hezkuntza proiektu sendo batek Zornotzan argia ikusi zuenetik. 50 urte bete ditu Andramari ikastolak. Denbora dezente igaro da Miren andereñoak lurzoruan esertzen ziren ikasleei eskolak emateari ekin zionetik. 1966- 1967ko ikasturtea zen. Frankismoaren diktaduran murgilduta, etxebizitza klandestino batean jarri behar izan zuten egoitza. Karmelo komentuko gela bat hartu zuten, eta Adolfo eta Andresen akademiek ere eskaini zizkioten euren txokoak, Ixer auzoan lehen ikastola eraiki zuten arte. 1981ean aldatu zuten Larreara; han egin du gaur egun arteko ibilbidea.

Mende erdi hori behar bezala ospatzeko ekitaldi ugari antolatu ditu ikastolak. Astelehenean hasi eta larunbateko jaialdira arte, gogoan izango dute herrian Andramari ikastolaren ibilbidea.

Ekitaldi askotarikoak prestatu dituzte: oroitzapenak, esker onak eta sentimenduak nahastuko dira. Hori guztia musikaz, kulturaz, pedagogiaz, euskaraz, kirolaz eta festaz apainduko dute.

Ikasle ohiez inguratuta

Ikastolako ikasle ohiez inguratuta aurkeztu zituzten ospakizunerako ekitaldiak, asteartean. Horien artean, hainbat arlotan ospetsu bihurtu diren ikasle ohiek hartu zuten parte. Besteak beste, honako hauek izan ziren: Eneko Atxa eta Beñat Ormaetxea sukaldariak; Xabi Etxeita eta Asier Goiria futbolariak; Mikel Urdangarin eta Jose Gonzalez musikariak; Beñat Ugartetxea eta Unai Ormaetxea bertsolariak; Gorka Barrenetxea ginekologoa eta Anita Maravillas antzerki taldeko kide Miren Larrea.

1972an bihurtu zen Andramari gurasoen kooperatiba. Ordutik, irakasleek eta gurasoek eskutik hartzen dute parte ikasleen hezkuntza prozesuan. Herritik sortu eta herriarentzat egindako proiektuak herritarrekin batera ospatuko du orain urtemuga.

Etengabeko bidegurutzean »

Siriako 500 errefuxiatu hartzeko prestatu zen Bizkaia 2015ean, eta Goihabe programa sortu zuen Bizkaiko Foru Aldundiak horretarako. 118 herritar artatu ditu programak 2016an. Lurraldera iheslari siriar gutxi iritsi direla eta, herrialde guztietako errefuxiatuak jaso ditu diputazioak. - Irakurri gehiago...

Bultzada, herria mugi dadin »

Ainhoa Larrabe Arnaiz

Esaera zaharraren arabera, dabilen harriak goroldiorik ez. Atsotitzari tiraka dabiltza Larrabetzun: 560 kiloko probarria tiraka herriko plazara eraman zuten joan den igandean herritarrek, 1,5 kilometroz. “Askoren indarrak edozer gauza mugi dezakeela irudikatu nahi genuen”, aitortu du Maiorga Torvisco Larrabetzuko Gure Esku Dago plataformako kideak. Eta harria nola, herria hala. Larrabetzuarrak hautetsontzietara mugitzea dagokie igande honetan, etorkizunaz erabakitzeko galdeketa baitute. Euskal estatu burujabe bateko kide izan gura duzu? galdera erantzutera deitu dituzte 1.585 herritar. “Larrabetzu mugituko dugu igandean”.

Gure Esku Dago-k 2017an Euskal Herrian zehar egingo dituen herri galdeketen lehen olatua da igandekoa. Guztira, 35 herritan jarriko dituzte hautetsontziak; eta horien artean Larrabetzu da Bizkaiko herri bakarra —Gipuzkoako Oiartzualdea eta Tolosaldea eskualdeetako herrietan, Astigarragan eta Hernanin izango dira gainontzekoak—. “Maiatzean ere galdeketen beste olatu bat egongo da Euskal Herrian, eta Bizkaiko hainbat herrik egingo dute orduan. Guk indartsu ikusi genuen Larrabetzuko taldea, eta horregatik erabaki genuen martxoan egitea, lurraldeko bakarrak izan arren. Lehen olatua hartu dugu, eta orain da gure garaia”. Torviscok ez du egin igandean herrian jasoko diren emaitzen aurreikuspen zehatzik. Baina herritarren artean jaso dituen sentipenez aritu da, eta baikorra dela aitortu du. “Herritarrak animatuta daudela sumatzen da, eta parte hartze handia espero dugu horregatik”.

Ospakizunerako eguna

Igandekoa mugarria izango da, plataformako kidearen arabera. “Herritarrei galdetzea baino gauza parte hartzaileago eta demokratikoagorik ez dago”. Eta, horregatik, aldarrikapenaz harago, ospakizunerako eguna ere izango da etzikoa larrabetzuarrentzat. 09:00etatik eman ahal izango dute botoa herritarrek; eta musika emanaldiak eta dantza ikuskizunak izango dira egun osoan. “Demokrazia ariketa izango da galdeketa. Herritarrek tamaina honetako jarduera bat martxan jartzeak festa bat behar duela uste dugu. Ez dugu nahi botoa ematearekin bukatzen den ekintza soila izatea, eta egun osoko festa izango da horregatik”.

Mugimendu baikor eta berrizaletzat jo izan da Gure Esku Dago plataforma, oro har. Eta hala gertatu zaie Larrabetzun ere. “Horma asko hautsi ditugu herrian, eta oraindik ere beste horrenbeste ditugu apurtzeko. Rol asko eraitsi ditugu, lanean ari garen taldetik hasita. Eta herritarren artean ere kutsatu dugu giro hori”.

Etzi, hamasei urtetik gorako herritarrek izango dute botoa emateko eskubidea; 1.585ek, zehazki —2.056 herritar ditu Larrabetzuk—. Torviscoren esanetan, ez da batere erraza izan horiengana guztiengana iristea, baina baikortasunez begiratzen dio igandeari, hala ere. “Herria oso plurala da. Lanean hasi ginenetik, gure eragina zabaltzen saiatu gara etengabe, eta esango nuke, pixkana bada ere, lortu dugula”.

Egun handia dute etzikoa larrabetzuarrek, baina martxoaren 20tik aurrera lanean jarraituko dutela azaldu du plataformako kideak. Parte hartzean dago gakoa. Harria mugitu duten bezala mugitu nahi dute herria. Eta, horretarako, argi dute herritar guztiak direla beharrezko.

Bilbo pizteko txinpartak »

Natalia Salazar Orbe
Kultura, aisia eta herritarren arteko harremanak sustatzeko beste modu bat aldarrikatzen dute hainbat eragilek. Zail dute sarri asko, ordea, herriak herriarentzako antolatutako jardueren aldeko apustua egiten dutenek; gune autogest…

Basamortutik, arnasgune bila »

Natalia Salazar Orbe
Udako egun sargori bat; 60 gradu itzaletan. Bero sapa. Astuna. Urteak joan eta urteak etorri. Eta etorkizun oparorik ez. Marokok beren lurraldea okupatuta, beste irtenbiderik gabe geratu ziren Mendebaldeko Saharako bizilagunak. Bas…

Kultura eta kirola, udalekuen ardatz »

Alaitz Armendariz

Bizkaiko Foru Aldundiak abian jarri du 2017ko udalekuetan parte hartzeko prozesua. Martxoaren 24ra bitarte, 7 eta 13 urte bitarteko neska-mutil bizkaitarrek aukera izango dute udalekuetara joateko zozketarako izena emateko. Guztira, 1.572 umerentzat egongo da tokia, eta zazpi instalazio eskainiko ditu aldundiak —Bizkaian sei eta Nafarroan bat—, zazpi eguneko egonaldiak egiteko: Lapurreketako baserri-eskola (Dima), Gorlizko aterpea, Urduñako aterpea, Zugaztietako aterpea (Trapagaran), Lauaxeta ikastola (Zornotza), Lurraska baserri-eskola (Ajangiz) eta Legasa (Nafarroa). Dena den, Arabako eta Gipuzkoako Foru Aldundiek eskainitako udalekuetan parte hartzeko aukera ere izango dute ume bizkaitarrek, aldundien arteko toki trukeari esker.

Aurten, udalekuek zenbait berrikuntza izango dituzte. Iragarri dutenez, probako proiektu bi jarriko dituzte martxan uda honetan. Lorea Bilbao Euskara eta Kulturarako diputatuaren hitzetan, aldaketa “nabarmenak” izango dira Bizkaiko Foru Aldundiaren udalekuetan: “Euskara beti izan da udalekuen ardatza, baina, aurten, gure hizkuntzaren erabilera informalarekin lotura zuzena duten jarduera bereziak ere egingo dira”, zehaztu du. Beste bi arlo ere landuko direla aurreratu du: herri kirolak eta euskal kulturaren tradizioa. Bilbaoren esanetan, udalekuen helburua da umeek tokiko kirolen eta euskal kulturaren alderdi “adierazgarrienak” ezagutzea, landuko dituzten dinamika eta jolasak baliatuta.

Hala, “sakonago” landuko dituzte euskal kulturaren tradizioa eta kirola. Horretarako, aldundia herri kiroletako jarduerak lantzen ari da, umeak herri kiroletan trebatzeaz gain, kirol bakoitzaren historia eta esanahia ezagut dezaten. Gainera, euskal kulturaren tradizioa ere aztertuko dute, eta hainbat arlo landuko dituzte: euskal kantak, euskal dantzak, mitologia, joko tradizionalak, musika eta ohiturak. Jarduera berri horiek Lauaxeta ikastolan eta Zugaztietako aterpean egingo dituzte, baina, aurtengo probako proiektuez gainera, udalekuetan egin ohi dituzten jarduerak ere izango dituzte.

Aipatu bezala, Bizkaiko Foru Aldundiak eskainiko dituen zazpi instalazioez gain, Bizkaiko neska-mutilek Araba eta Gipuzkoako aldundiek eskainitako tokietara joateko aukera izango dute; Gipuzkoan lau toki izango dira, eta Araban hiru. Gipuzkoako aldundiak Zarautzen, Hondarribian, Orion eta Seguran eskainiko ditu egonaldiak, eta Arabako aldundiak, berriz, Barrian, Ulibarri-Ganboa urtegiko Zuhatza irlan eta Valderejon.

Egonaldiak zazpi egunekoak izango dira leku guztietan, eta zenbait txandaren artean aukeratu ahalko da, uztailaren 1etik abuztuaren 7ra bitarte. Taldeak adinaren eta hizkuntza ereduen arabera antolatuko dituzte: 7-8 urte (221 toki, euskaraz); 9-11 urte (751 toki euskaraz eta 50 ele bitan), eta 12-13 urte (500 toki euskaraz eta 50 ele bitan). Bizkaiko umeentzako 1.472 toki euskaraz izango dira, eta gainerako 100 elebidunak. Gainera, aldundiak tokien %5 gordeko ditu desgaitasunen bat duten umeentzat.

18 eta 121 euro artean

Aldundiak toki bakoitzaren kostuaren %72 ordaintzen du; hortaz, 121 euro ordaindu beharko dira ume bakoitzarengatik. Halere, baliabide ekonomiko urriak dituzten kolektiboetako kideek 18,15 euro bakarrik ordaindu beharko dituzte, eta familia ugarietako kideek, ostera, 84, 70 euro.

Eskabideak martxoaren 24ra arte aurkeztu ahalko dira, Interneten bidez edo Bizkaiko foru bulegoetan, udal bulegoetan zein eskualde bulegoetan. Web orrian azaltzen da non dauden bulego horiek. Bestela, zalantzak argitzeko 944-06 33 60 telefonoa jarri dute eskuragarri. Zozketa apirilaren 24an izango da, eta tokirik lortzen ez dutenak itxarote zerrendan zein hurrenkeran gelditzen diren ere zehaztuko dute.