“Down sindromedunen irudia jada ez da etxetik ateratzen ez direnena” »

Urritasun intelektuala dutenei ahalik eta bizitza autonomoena egiten laguntzen diete Down Sindromearen Fundazioan. Resu Casanova (Bilbo, 1968) da fundazioko koordinatzailea. Maiatzaz geroztik Begoñako Ama Birjina kaleko 12-14 atzealdean daukate egoitza.

Ze berritasun eskaintzen dizkizue egoitza berriak?

Bilbon zeuden egoitza biak —bata, nerabeena eta helduena, eta bestea, txikiena— batean bildu ditugu. Helduenean ez zegoen denentzako lekurik. Kontuan hartu behar dira kudeaketarako edo pertsonen arteko komunikaziorako sortzen ziren zailtasunak ere. Garrantzitsua iruditzen zitzaigun, gainera, txikienen familiek helduagoak ikusteko aukera izatea, zelan moldatzen diren ohartzeko.

Bestalde, espazioa bera ere oso garrantzitsua da. Espazio zabala daukagu. Profesionalen lanaren kalitatean hobekuntzak izan dira horri esker; baita ematen dugun zerbitzuan ere.

Zenbat pertsona joaten dira zuen zentrora?

Astean 240 pertsona inguru ibiltzen dira. Batetik, eskolatzea bukatu duten helduak daude. Lan heziketa programan nahiz heziketa iraunkorrean dabiltza. Heziketa iraunkorrekoak astean behin datoz trebatzen jarraitzeko; lan heziketakoak, berriz, goizero datoz, 09:00etatik 13:30era.

Eskolan dabiltzan umeei dagokienez —eskolatan beste edozein haur bezala eskolatuta daude, eta laguntzak dituzte—, errefortzu eskolak hartzen dituzte hemen. Astean behin edo birritan etortzen dira.

Pertsona horien eta haien senideen beharrizanetara egokitutako hainbat programa lantzen dituzue. Zer-nolakoak dira programa horiek?

Programak beharrizanak eta pertsona horien eta euren senideen eskaeren arabera sortuz joan dira. Oinarrietako bat pertsona horiei bizitzako garai guztietan laguntza eta babesa ematea da. Jaiotzatik hasi —une horretan, umeari beharrean, familiari ematen zaio babesa—, eta hamabi, hogei eta hirurogei urte dituenean ere laguntza ematea dugu helburu. Pertsona horien autonomia eta independentzia lantzea eta pertsona gisa dituzten eskubideak lortzen laguntzea dugu helburu nagusia.

Programak, beraz, adinaren eta beharrizanen arabera desberdinak dira. Ume eta heldu guztiak ez dira programa beretara joaten. Denetarikoak daude: Haurrentzako arreta goiztiarrerako programak, fisioterapia, logopedia, laguntza psikopedagogikoa ume bakoitzari egokitutako metodoarekin —bakoitzak bere fitxak dauzka—, autonomia pertsonala bultzatzeko programak, lan munduan murgiltzeko programak, bizitza independentea egiteko programa, eta eguneko arreta zentroa ere bai, arrazoi bategatik edo besteagatik lan munduan sartuko ez diren helduentzako…

Eta familiei dagokienez?

Oinarrizkoa da eurei ere laguntzea. Ezin dezakegu ahaztu eurak direla seme-alabekin daudenak eta lan egiten dutenak. Lorpen guztiak eurei esker lortzen dira. Hala ere, babesa eta orientazioa behar dute. Bizitza osoan une desberdinak bizi behar dituzte.

Zein adinetako pertsonak hartzen dituzue?

Gaur egun, txikienak hiru hilabete ditu, eta nagusienak, berriz, 54.

Zeintzuk dira pertsona horien eta euren senideen beharrizan nagusiak?

Oso desberdinak dira, bizitzako une bakoitzaren eta pertsona bakoitzaren arabera. Hasierako urteetan laguntza emozionala behar dute senideek —etorkizunean zure semea edo alaba zelakoa izango den ikusiz joatea—.

Gainerakoan, beste pertsonek dituzten beharrizanak dituzte: irakurtzen eta idazten ikastea, lagunak egitea, jolastea, etxetik ateratzea, lana eta bikotekidea izatea… Azken finean, beharrizanak berdinak dira. Hala ere, laguntza gehiago behar dute, gauza guzti horiek egiteko. Aurreiritzi eta tabu asko ere apurtu behar dituzte.

Gizarteak zelan ikusten ditu, oro har, urritasun intelektuala duten pertsonak?

Oso aldaketa handia gertatu da urteekin. Hala ere, gaur egun oraindik arraroa irizten dio askok pertsona horiek kaletik bakarrik ikusteari, taberna batera lagun artean bakarrik joan eta garagardo bat hartzeari… Lehen baino gutxiago harritzen dira, baina oraindik gertatzen da.

Enpresa munduan ere aldaketa handia gertatu da. Besteen antzera, langileak dira: eskubide berak dituzte, baina baita eginbehar berak ere. Laguntzaile lanak edozein enpresatan egin ditzakete: dendetan, bulegoetan, jatetxeetan…

Gero eta enpresa gehiagok kontratatzen dituzte urritasunen bat duten pertsonak. Zenbatek lortu ohi dute lan merkatuan sartzea?

Aurrera egin den arren, oraindik kostatu egiten zaie. Hainbat heziketa ikastaro egin dituzten neska-mutilen lan poltsa daukagu eta egia da oraindik lan merkatuan sartzea lortzen dutenen portzentajea txikia dela. Gaur egun 35 pertsona ari dira lanean; oso leku desberdinetan, gainera: Dendetan, museoetan, irratian, aseguru etxeetan… Hainbat lan mota egin ditzakete. Egia da, hala ere, guztiek ezin dituztela lan guztiak egin. Hain zuzen, hizkuntzarekin zailtasunak dituen pertsona bat ezin daiteke bezeroekin harreman zuzenean egon. Horrek ez du esan nahi, hala ere, enpresa barruan ezin duenik beste lan batzuk egin.

Zelan egiten diote aurre guraso batzuek Down sindromea edo antzeko beste urritasun bat dutela jaioz gero seme-alabak?

Hori ere asko aldatu da. Kolpe latza da gurasoentzat urritasunen bat duen semea edo alaba dutela jakitea. Hala ere, egia da urritasun intelektuala izanik euren lorpenak erakusten dituzten pertsonei eurei esker —lanean ari dira, bikotekideekin bizi dira, bakarrik…—, urritasun intelektuala duen ume bat duten senideek beste ikuspuntu bat daukatela. Down sindromea duen pertsona baten irudia jada ez da etxetik ia ateratzen ez denarena edo kalera gurasoen eskutik doanarena, ez. Horrek asko laguntzen die familiei. Beste mentalitate eta kezka batzuekin etorri ohi dira guregana.

Umeekin oso txikitatik hasten zarete lanean. Zer lantzen duzue?

Garapenaren hainbat alde lantzen dira. Garapen programa bat daukate horretarako, eta, besteak beste, alde kognitiboa, motrizitatea, afektibitatea, hizkuntza… lantzen dira. Hasiera batean familiagaz egiten dugu lan. Guztia, jokoen bidez eta gauza errazen bitartez gurasoek jarduera horiek ikus ditzaten. Helburua ez da etxera joan eta ikusitakoa etxean lantzea, jokoen une horiek aprobetxatzea eta euren garapena hobetu ahal izatea baizik. Garapena gainerako umeena bezalakoa izango da; geldoagoa, hala ere. Gehiago kostatuko zaie lau hankatan hastea, ibiltzea… Garapen hori eta gainerako umeena ahalik eta modu berdintsuenean joan dadin laguntzen diegu guk.

Eta posible al da pertsona horiek independente izatea?

Zenbait gauza egiteko laguntza behar izango dutela argi eduki behar da. Argi daukate bizitzan zer nahi duten, sukaldean edota erosketak egiteko ondo molda daitezke… Egia da, hala ere, zenbait gauza egiteko laguntza beharko dutela, diru kopuru handiak maneiatzeko, esaterako. Eta kontziente dira. Hala ere, pertsona guztiak desberdinak dira, eta batak behar duen laguntza besteak ez du beharko agian.

Euren bizitza kalitatea asko hobetuko zen, ezta?

Izugarri, bai. Orain erronka garrantzitsu bat daukagu: pertsona horien bizitza kalitatea zahartzaroan hobetzea. Pertsona horien bizi-itxaropena handiagoa da, baina besteak baino arinago zahartzen dira.

Bilboko Branka agerkariak diseinu berria izango du »

Bilboko Branka komunikazio egitasmoaren webguneak diseinu berria izango du Gabonetatik aurrera. Edukien berrantolaketa egingo dute, zerbitzu eta atal berriak eskaintzeaz gain, baina helburu berberak izango ditu Brankak aurrerantzean ere; “Bilbo mailak…

Stuttgarterako hegaldiak ekainetik aurrera »

LOIU. Lufthansa aire konpainiak hegaldi merkeen zerbitzua jarriko du Bilboko aireportutik Alemaniako Stuttgart hiriko aireportura. Ekainean jarriko dute martxan, eta astero lau hegaldi eskainiko dituzte: astelehenetan, asteazkenetan, ostiraletan eta i…

Bruselak dio neurri batzuk hartuta Erraldek lor dezakeela luzamendua »

Erralde hiltegiaren arduradunek ez dute amore eman nahi, eta ahaleginetan ari dira hiltegiak lanean jarrai dezan, Berrizkoa zabaldu bitartean. Bruselan izan ziren joan den asteko martitzenean, eta, Mikel Ansotegi Erraldeko presidenteak honako hau azaldu du: “Erralderen kasua zehatz-mehatz ezagutzen ez dutenez, zuhurtziaz esan ziguten posible ikusten dutela bi urteko luzamendu hori ematea, betiere badaezpadako neurri batzuk hartuta; hori esateko, kontuan hartu dute Bizkaiko hiltegi bakarra dela Erralde, hiltzen dituen abereen %90 inguru bertokoak direla, okelaren %95 Bizkaira zabaltzen dela, zerbitzu izaera duela, eta proiektu berri bat ere hor dagoela”.

Hala ere, gogoratu duenez, esan zieten Eusko Jaurlaritzaren esku dagoela erabaki hori. Beraz, haren hitzetan, datozen asteetan konpondu beharreko lehenengo gauza “Osasun Sailarekin” daukaten arazoa da; hain zuzen, ganadua sakrifikatzeko linea zuzena izatea eskatzen ari dira Europan, eta Erralden U itxura dauka linea horrek. Berrizen instalazio berriak eraikitzeko proiektua Kontuan izanik, luzamendua eskatu diote Europako Batzordeari. Erralden U itxurako linea hori zuzen jartzea ezinezkoa dela deritzo zuzendaritzak, eta horregatik proposatu diote Jaurlaritzari badaezpadako neurri batzuk har ditzaketela.

Urte bukaera arteko epea

Ansotegik azaldu duenez, abenduaren bukaera arteko epea dauka Erraldek arazo hori konpontzeko. Hala ere, beste bide batzuk ere zabalik dituzte proiektua bideragarria izan dadin. Hain zuzen, joan den asteazkenean Bizkaiko hainbat udaletako ordezkariak izan ziren Durangoko hiltegian, hango “egoerari, filosofiari eta proiektuari buruzko informazioa lehen eskutik jasotzeko”.

Gainera, Ansotegik adierazi du udal horietako batzuek —”hamar inguruk”— Erralde proiektuan sartzeko asmoa dutela; beste batzuek, asmoa bai, baina pauso hori aurrerago emango dutela azaldu dute. Beste batzuek, berriz, jakinarazi diete informazioa jaso eta euren udaletan aztertu behar dutela .

Aste honetakoak, baina, “lehenengo hartu-emanak” izan direla zehaztu du Mikel Ansotegik. Izan ere, asmoa iragarri dute Bizkaian “eskualdez eskualde, udalerriz udalerri, erronda bat egiteko”, azaltzeko zein den Erralderen egoera eta zein zerbitzu ematen dituen.

“Eusko Jaurlaritzarekin eta udalen eta Bizkaiko Foru Aldundiaren babesarekin hiltegi berria egitea bultzatzea nahi dugu”, azaldu du Erraldeko presidenteak. Haren arabera, horregatik bilatzen dute “ahalik eta udal gehienen konpromisoa, eta baita Bizkaiko Foru Aldundiarena ere”.

Aldundiari dagokionez, Ansotegik jakinarazi du ez dela berririk egon egin zuten azken bileraren ondotik. Hala ere, datozen asteetan batzar gehiago egiteko asmoa iragarri du. “Udal berriak sartzeko konpromisoarekin eta Aldundiaren konpromisoarekin, denon artean, errazagoa izango da aurrera egitea”, esan du.

Esan duenez, Durangon lanean jarraitzeko arazo bakarra Eusko Jaurlaritzako Osasun Sailagaz duten afera da. Izan ere, uste du bertan behera geratu direla herriko udalagaz izan zitzaketen arazoak.

Berrizen beste hiltegi bat eraikitzeko lanak udaberrian abiatu nahi dituzte Erraldekoek. Proiektu hori “beharrezkoa” dela deritzo Ansotegik: “derrigorrezkoa”. Eta, haren aburuz, kontuan hartu behar da “abeltzain eta artzainek ez ezik, kontsumitzaileok ere Erralde beharrezkoa dugula, kalitatezko okela nahi badugu, behintzat”.

ELAk ere azaldu du Erralde proiektua ezinbestekoa dela. Hori dela eta, arazoa konpontzeko deia egin die hango zuzendaritzari, gainerako udalei, aldundiari eta Jaurlaritzari. Bestalde, Bizkaiko Bilduk ere aldarrikatu du Erraldek zabalik jarraitu behar duela.

Auzoetako bilera erronda egingo du Bilboko Bilduk »

POLITIKA. Auzo Bira izeneko egitasmoa aurkeztu du Bilboko Udaleko Bilduren udal taldeak. “Lau urterik behin praktikan jartzen den ordezkaritza demokraziaren mugak gainditu nahi ditugu honekin”, iragarri du Aitziber Ibaibarriaga zinegotziak. Abendutik …

Mendekotasuna dutenei diru laguntza berriak »

GIZARTEA. Foru aldundiak bigarren mailako mendekotasuna dutenek edo %30eko urritasuna autonomia bermatzeko behar dituzten baliabideak eskuratzeko datorren urterako diru laguntzak onartu ditu. Eskaera egiteko aukera datorren urteko azaroaren 15a bitart…

Musika eta poesia Markina-Xemeingo memoria historikoa berreskuratzeko »

Gerra Zibila, jendea da hila izenburupean, Garaian kultur elkarteak antolatutako musika eta poesia emanaldi bat izango da bihar, 20:30ean, Markina-Xemeingo Karmengo elizan. Emanaldi horretan, Pablo Fernandez Arrieta musikariak egun horretarako propio …

Euskarazko gabon mezuak sarituko dituzte »

INTERNET. Bizkaia irratiak eta Azkue fundazioak euskarazko gabon mezuen lehiaketa antolatu dute. Abenduaren 18a baino lehen bidali beharko dira, Twitter bidez (#gabonagurra etiketarekin) edo Facebookeko Gabonetan euskaraz zoriondu daigun taldean. Sariak —Gabonetako otzara, Areatzako spa-ko egonaldia bi lagunentzat eta Samsung Galaxy tableta— San Tomas egunean banatuko dira, Euskaltzaindiaren egoitzan.

Iragana gogoan, historia osatu gura du Gernika Batzordeak »

Urteurren borobila dute Gernikan eta, han bezala, 1937an frankisten aginduz bonbardaketak pairatu zituzten beste hainbat herritan. Hainbat eta hainbat herritar hil, eta beste asko zaurituta edo bizi osorako markatuta utzi zituztenetik, 75 urte beteko dira. Euskal Herrian esangura berezia duen beste urteurren bat ere izango da 2012an: 1512an, Gaztelak konkistatu egin zuen Nafarroako erreinua, ordura arte independentea. Datorren urtean, beraz, konkista horren bosgarren mendeurrena beteko da. Gernika Batzordeak, bonbardaketaren batzorde ikertzaileak, ahalegina abiatu du “bi urteurren borobil” horiek eta “Euskal Herriaren ziklo berri hau” lotzeko.

Bide horri ekiteko, batzar baterako deialdia egin dute biharko, 10:00etan, Gernika-Lumoko kultur etxean. Herri erakundeak, ikertzaileak, kultur taldeak, idazleak, bertsolariak, dantzariak eta ekarpenak egiteko prest dagoen edonor dago gonbidatuta.

Urteurren ez elitista

Sabin Ibazeta batzordeko kideak azaldu duenez, urteurren borobil horrek “ez elitista, herrikoia eta parte hartzailea” izan behar du. Biharko batzarrean, datorren urteko ekitaldien oinarri izango diren hiru ardatzak azalduko dizkie Gernika Batzordeak parte hartzaileei.

“Historia, memoria eta transmisioa” da lehenengo ardatza. “Zer izan den Euskal Herria eta zer izan zen Gernika” izango dute hizpide, eta baita “zelan transmititu hori guztia belaunaldi gazteei” ere, Ibazetak azaldu duenez. “Euskal Herrian historian izan diren gertakari garrantzitsuenak” ere gogora ekarriko dituzte —eurei dagokienez, Gernikako bonbardaketa—.

Bigarren ardatza “eskubide zibil eta politikoen aldarrikapena” izango da. “Eskubide batzuk —banakoenak eta kolektiboak— bermatu gabe” daudela deritzo Gernika Batzordeak, “ETAren iragarpenaren ondoren etorkizunera begira bide berri batzuk” zabaldu arren. Hori dela eta, “horiek defendatzeko aldarrikapena” egin gura dute, hala nola “erabakitzeko eskubidearen aldarrikapena”.

Euskal Herriaren etorkizunarekin lotuta dago hirugarren ardatza: “Zelan ikusten dugun, zelan sortu Euskal Herri berri bat”, azaldu du Ibazetak. Ardatz hori bi alorretan lantzeko asmoa iragarri du. Batetik, “sistemaren apurketak eraman gaituen krisia eta herri askorentzat etorkizun oso iluna dakarrena”. Hala, egoera horri buelta zelan eman aztertuko dute. Bestetik, Gernika Batzordeak badaki eurena ez dela izan bonbardatu duten herri bakarra, eta, horregatik, gogora ekarri nahi dituzte gaur egun oraindik horrelako sarraskiak jasaten ari diren herriak. Batzuen eta besteen arteko “harremanak sendotzeko beste sistema bat” gura dute.

Biharko batzarrera doazenekin “ideia horien inguruan pentsatzen hastea” dute helburu. Urtarrilean, berriz, zehazten hasi gura lukete urteurreneko apirileko ekitaldien egitaraua.

Euskalduna handitzeko lanak martxan onean doaz »

Bizkaiko ahaldun nagusi Jose Luis Bilbaok Euskalduna jauregia eraberritu eta handitzeko obrak ikuskatu ditu asteon. Bilbaoren ustez, lanak “martxa onean” ari dira. Inaugurazioa 2012ko irailerako izatea espero dute, baina apirilean kongresuak egiten ha…