Langabezi tasa, Eustaten arabera. »

Eustaten arabera, azken hiruhilekoan langabezi tasa %15,9ko izan da Bizkaian. INE Espainiako estatistika institutuaren esanetan, berriz, %17,18koa. 2014an %15etik jaistea aurreikusi du Bilboko Merkataritza Ganbarak.

“Orain 50 urte arrantzatzen zen modua berreskuratu behar da” »

Itsasoa ederto ezagutzen du Leo Belaustegi Alberdik (Mutriku, 1950). Arrantzalea izan zen 31 urtez, eta LAB sindikatuko Arrantza arduradun nazionala hamalau urtez. Gaur egun, Ondarroa 12 Milia taldeko kidea da. Asko dute esateko eta egiteko.

2010. urteko maiatzean sortu zen Ondarroa 12 Milia. Arrantzaleek, biologokoek, natur taldeko kideek… era askotako jendeak osatu zuen taldea, ikusita “Euskal Herriko kostan gero eta arrain gutxiago zegoela, espezieak desagertzen ari zirela eta, azkar neurriak hartu ezik, urte gutxian ondorio txarrak etor zitezkeela”.

Ondarroako Kofradia Zaharrean egin zuten lehen bilera, gizarteari itsasoan zer gertatzen den jakitera emateko helburuarekin. Eta, hamabi miliei begira, alternatiba batzuk ere planteatu zituzten, gaur egungo arrantzaren egoerari irtenbidea emateko.

Izan ere, gune horretan egiten den arrantza motak erabateko aldaketa izan du azken urteetan. “Orain 50 urte arrantzatzen zen modua berreskuratu behar da. Baxurako ontziek artisau arrantza egiten zuten gehiago, arrantza iraunkorra egiten zuten gehiago, joan eta etorriko arrantzualdiak egiten ziren”. Hortik sortu ziren belaunaldi berriak: “Horrela hasi ginen arrantzan”.

Aldaketek izandako eragina zein den ikusita, taldearen helburua da gune hori —plataforma kontinentala— berreskuratzea, orain 50 urteko arrantza jarduera berriro indarrean jartzea. “Azken urteetan, edozein arte erabilita egiten da arrantzan, kontrol barik”. Arrasteontziek itsas hondoa “garbitzen” dutela ikusita, “ezinbestekotzat” jotzen dute horiei hamabi milian arrantzatzea debekatzea, bai eta inguratze sareak erabiltzen dituztenen harrapaketak “mugatzea” ere.

Alturako ontzien “harrapaketa basatia” ere mugatzea nahi dute; izan ere, espezie asko desagertu dira: bisigua da nabarmen desagertu den bat. “Azken hogei urtean, ia ez da bisigurik harrapatzen”. Arrainaren amaiera, baina, ez da izan harrapaketaren ondorioa bakarrik. Kutsadurak ere kalte handia egin du.

Capbreton, haztegi naturala

Kala horretako espezie gehienak, denak ez esatearren, Capbetrongo itsas hobiko elikagaiei esker sortzen dira. “Hegoaldeko eta Iparraldeko aldapa horiek babestu beharra dago, hor dagoen arrainari etorkizuna emateko”.

Arrainak bizi zikloa egitera joaten dira Capbretongo itsas hobira, arrautzak ipintzera, eta, ia gehienetan, arrautzak bota baino lehenago arrantzatzen dituzte, desagertzeko arriskuan jarriz: “Antxoarekin hori pasatu zen, eta berdelarekin eta txitxarroarekin ere arazoak daude”. Artisau arrantza egingo balitz, eta babesguneak balituzkete, espezie gehienek aurrera eroan ahal izango lukete bizi zikloa.

Epe laburrerako arrantza edo epe luzerako arrantza planteatu: hor dago gakoa. “Profesionalek epe laburrerako arrantza planteatzen dute, eta, beharbada, justifikatuta dago, hortik bizi behar dute eta”. Edonola ere, egoera ikusita, “derrigor” hartu behar dira neurriak, “gure ondorengoek antxoa edo legatza jatea nahi badugu, eta gazteek arrantzan egitea nahi badugu”. Izan ere, oraingo lan baldintzak zeintzuk diren jakinda, inork ez du itsasora joan nahi. “Gaur egun, belaunaldia galduta daukagu. Eguneko arrantza sortuko bagenu, artisau arrantza horrek ahalbidetuko luke gazteek itsasora joan nahi izatea, emakumeek ere bai, beste leku batzuetan gertatzen den legez”. Arraina ugaritzeak eta espezieak lehengoratzeak mugimendua ekarriko luke portura.

Arrantza politika berria

Aldaketak “gutxika-gutxika” egitea proposatzen du Ondarroa 12 Miliak. Barruko urak Jaurlaritzaren eskumena dira, eta ur horiek babesteko eskaria egin diete agintariei. Lehen hamabi miliako tartea Espainiako Gobernuaren eskumena da, eta handik aurrerakoa Europako Batasunekoa.

Eta, Europan, arrantza politika berria martxan ipiniko da urte berriarekin batera, arrantza iraunkorra babesteko: “Neurriek balio behar dute arrainek kalak berreskuratu eta arrantzaren etorkizuna bermatzeko”.

Lanuzteetatik errepideetara »

“Gaur ez dago autobusik?”. Sarritan entzun da herritarron ahotan aurten. Bizkaibus autobus zerbitzuan irailean eta urrian sortutako gatazkak eragin nabarmena izan zuen erabiltzaileen artean. Bizkaiko Foru Aldundiak Bizkaibus berregituratzeko plana aur…

%50. Krisia hasieratik eraikuntzan galdutako enplegua. »

2007tik gaur egunera Bizkaian 25.000 lanpostu galdu dira eraikuntzan; zegoenaren erdia da hori.

JAIETAKO SUZIRIA BOTATZEKO TRABAK »

Txori Barrote konpartsako Jone Artola aukeratu zuten Aste Nagusiko txupinera gisa. Hala ere, Carlos Urkijok, Espainiako Gobernuak Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan duen ordezkariak, izendapenaren aurka egin zuen, eta Bilboko epaitegi batek arrazoia eman …

“Azken postuan gauden arren, asko falta da eta salba gaitezke” »

Ainara Ramasco (Galdakao, 1989) “momentu zoriontsuan” dago. Zazpi urte zituenetik dabil Galdakaoko Ibaizabal Saskibaloi Taldean, bere betiko taldean. Azken urtean “zerua ukitzeko” aukera izan du. Ibaizabal taldeak emakumezkoen saskibaloiko Espainiako …

San Mamesko sarbidea ireki eta Sabino Aranakoa zarratu du aurten Bilbok »

Joan den uztailaren 5ean hasi zituzten Bilbon Sabino Aranako zubibidea eraisteko lanak. Zenbait hilabete lehenago, hiribururako sarbide horren ordez San Mamesko berria erabiltzen hasiak ziren gidariak. Maiatzaren 18az geroztik, hain justu, hainbat alternatiba dituzte Bilboko hegoaldeko sarbide hori aukeratzen dutenek. Zabalbururako, Juan Garai kaleko sarrera zabalik dago; Barakaldo aldetik datozenentzat eta Indautxu aldera joan gura dutenek, berriz, San Mamesko sarbidea erabiltzen dute harrezkero. Lehen egunean arazoren batzuk izan ziren, baina gerora normaltasuna izan da nagusi.

“Pozik” daude Basurtuko bizilagunak Sabino Aranako sarbidea itxita dagoenetik. Oraindik, hala ere, hiriburua A-8arekin lotzen duten taulak kentzea falta dela ekarri du gogora Javier Muñozek, Basurtuko auzokideen elkarteko presidenteak. “Pena” agertu du, hala ere, lanak lehenago hasi ez zituztelako.

Izan ere, Muñozek gogora ekarri duenez, hainbat eta hainbat urtetan Basurtu auzoko bizilagunek zarata izugarria pairatu behar izan dute: “Ia 80 dezibelera artekoa egunez, eta 75ekoa gauez”. “Asko kostatu da” gaur egungo egoerara iristea. “Erakundeek kontuan izan beharko luketen zerbait da hori. Hogei urtetik gorako denbora gehiegizkoa da. Gainera, bateko zein besteko gobernuetan egon diren alderdi politikoek hauteskunde kanpaina bat hurbiltzen zen bakoitzean hitzematen ziguten konponbidea”.

Basurtuko bizilagunekiko “zorra” ere kitatu gabe dagoela ekarri du gogora Muñozek. Nafarroako Unibertsitatearen eskutik zarataren eragina neurtzeko azterketa bat eskatu zuen elkarteak. Azaroaren 29an EAEko Auzitegi Nagusiak zer ebazpen eman zuen jakiteko zain daude orain. “Esan digute hilabete inguru beharko dutela publiko egiteko”.

Auzorako proiektu eske

Gaur egun Bilboko Udalarekin eztabaidatzen ari dira zubibidea kenduta “hutsik” geratuko den eremuan zer egin. “Etorbide zabal bat egitea gurako genuke guk. Eta Masustegi etorbidearen ondoan, parke handi bat. Basurtun ez daukagu horrelakorik. Izan ere, hemen hirian sartzen ez zen guztia jarri dute: ospitalea, Erruki Etxea, Foru Ogasuna, EITB…”. Muñozen esanetan, “zerbitzu eta atseden guneak” falta dituzte. Bestalde, aitortu du sarbide berriekin beste auzo batzuetan kexu direla, ibilgailuen joan-etorria igo delako. Muñozek, baina, zirkulazioa “orekatuagoa” eta “banatuagoa” ikusten du horrela.

ESPRESIO ANITZ, ‘HERRITMO’-N »

Hainbat arte espresio lantzen dituen ikuskizuna taularatuko dute datorren asteko zapatuan, Gernika-Lumoko Jai Alai pilotalekuan, Oreka TX musika taldeak, Kukai dantza konpainiak eta Kalakan hirukoteak. Herritmo izeneko ikuskizunean, dantza, musika, k…

Laugarren boterea »

Azaro amaierako EITBko administrazio kontseiluan gai bat jarri zuten mahai gainean PP eta PSEko ordezkariek. Aurreko egunen batean, ETAko preso ohi bat elkarrizketatu zuten Radio Euskadin, eta horrek talde armatuaren historia eta helburu politikoak lo…

Bikoiztu, eta markak hautsi »

Enpleguarentzat urte gogorra izan da 2013a. Krisi ekonomikoa hasi zenetik, urterik urtera gero eta bizkaitar gehiagok eman behar izan dute izena enplegu bulegoan. 2007ko azaroko datuak eta aurtengo hil berekoak alderatuz gero, hau ikus daiteke: krisia hasi zenetik bikoiztu baino gehiago egin da langabe kopurua. Eta aurten marka sinboliko bat ere hautsi da. Lehenengoz, 100.000 langaberen langa gainditu zuen Bizkaiak. Martxoan izan zen. Hain zuzen ere, 100.399 gizon-emakume zeuden beharrik barik Espainiako Enplegu eta Gizarte Segurantza Ministerioak emandako datuen arabera. Gerora, gorabeherak izan ditu, eta beste bi alditan igaro du muga hori: maiatzean eta urrian. Azarokoak dira azken zenbaketak. Horien arabera, 97.798 langabe daude herrialde historikoan; iazko hil berean baino 1.814 gehiago.

Bizkaiko Enplegu Behatokiko zuzendaria da Sara de la Rica EHU Euskal Herriko Unibertsitateko Ekonomia katedraduna. “Egia da ekonomiaren atzeraldiak hondoa jo duela. Adierazle makroekonomikoek eta lan merkatuari dagozkionek argi erakusten dute langabe kopurua gutxitzen hasi dela”, bota du albiste baikorra. Baina bilakaera hori ondo ulertu beharra dagoela dio. Hona bere oharra: “Langabeen zenbatekoa gutxitzea oso albiste ona da. Baina baliteke enplegua sortzearekin loturarik ez izatea”. Hau da, gazteak prestakuntza mundura itzuli izanak eta hainbat langabe atzerrira lan bila joateak zer esan handia izan dutela ohartarazi du. “Itxaropena galdu duten langabe askok ere beharra bilatzeari utzi diote”. Horregatik, langabeziak duen bilakaerari ez ezik, Gizarte Segurantzako afiliatzeei ere erreparatu behar zaiela dio De la Ricak: “Horri esker jakingo dugu enpleguaren bilakaera garbia”. Galdutako eta sortutako enpleguaren arteko aldea da enplegu garbia.

Azaroko afiliatze datuak txarrak izan dira, oro har, Hego Euskal Herrian. Hala ere, Bizkaiak datu positiboa izan du: urrian baino 696 afiliatu gehiago daude. Dena den, iazko hil berean baino 10.460 gutxiago ziren. De la Ricaren esanetan, azaroan beti izan ohi da enplegu galera. “Urtaroari lotutako faktore hori kenduko bagenu, ordea, enplegu garbia sortu dela ohartuko ginateke. Aurtengoan iazko azaroan baino enplegu gutxiago galdu dela ikusten da datuetan, eta horrek pentsarazten digu enplegu garbiaren galera bukatzen hasi dela”.

Hala ere, aitortu du azkenaldiko albisteak ez direla onak izan. Motore lana egiten duten hainbat enpresa larri dabiltza. Fagor Etxetresnen kasua aipatu du: “Domino efektua nabaritzen da, eta uste dut itxiera horren ondorioak ez direla bukatu oraindik”. Txikiagoei tiraka egiteko besteko indarra duten halako beste enpresek susperraldia hasi arte eusteko gaitasuna izango duten esperantza badu.

Eustat Eusko Jaurlaritzaren estatistika institutuak emandako datuak aztertzen ditu Behatokiak. Hiruhilekoka erreparatzen diote enpleguari. “Azken lau hiruhilekoak aztertuz gero —iazko hirugarrenetik aurtengo hirugarrenera—, Bizkaian gora egin du lana duten biztanleen zenbatekoak: 468.000 ziren iazko irailean eta 478.000 dira aurtengoan. Baina populazio langabea ere hazi egin da, 77.000 gizon-emakumetik 90.000ra. Izan ere, batzuk biztanleria ez aktibo bihurtu dira, eta langabeen kolektiboan sartu dira”. Bereziki eraikuntza alorrean galdu dira lanpostuak; hurrengo dator industria sektorea, modu apalagoan bada ere. Zerbitzuetan mugikortasun handiagoa dagoela dio, bai enplegua sortzeko bai galtzeko. “Sektorerik dinamikoena da, baina behin-behineko enplegua sortzen du, epe laburreko kontratuekin”.

Datorren urterako itxaropentsu agertu da De la Rica. “2014an enplegua sortzen hasiko den zantzuak ageri dira. Eta ez dugu itxaron beharko urtea bukatu arte, gainera. Dena den, susperraldia motela izango da oso, eta hainbat kolektibok, tamalez, igarri ere ez dute egingo”. Goi mailako Lanbide Heziketa edo unibertsitate ikasketak dituzten 35 eta 44 urte arteko herritarrak dira lana errazen aurkitzen ari direnak une honetan. Txanponaren ifrentzuan daude 45 urtetik gorakoak eta heziketa maila txikia dutenak. Horiek zailtasun handiak izango dituztela dio. Edozelan ere, ezegonkortasun handiko egoera izaki, ez da iragarpen handirik egin gura izan. Baina aurreratu du 2007ko langabezia tasara itzultzeko “urte mordoa” beharko dela. Zenbat? Ez da ausartu zehaztera.

Sortzen ari den enplegu horri, ordea, egin dio kritikarik. “Prekarioa” dela dio. “Kontratu berrien %92 aldi baterakoak dira; horien artean hirutik bat lanaldi partzialekoak dira. Gainera, kontratuen iraupena oso laburra da”, egin du deskribapena. Hori horrela, lan prekarietateak epe ertain eta luzera sortuko dituen ondorioak aintzat hartzeko eskatu du, bai langileen artean baina baita enpresei eureri ere.

Askoren ustea ekarri du gogora: “Hobe lan kaskarra, baina behintzat lana izan”. De la Rica, baina, ez dator bat. “Baieztapen horrek ez du balio. Beste herrialde batzuetan, lan eskaria dagoenean, zergatik egiten dituzte kontratu mugagabeak? Horri erantzun behar zaio. Eredu horretara jo behar dugu, eta sistematikoki enplegu prekarioa sortzeari utzi”.