Munduko alkaterik onenaren hirian »

Martxoaren 6an Bilbon gertaturiko Jose Antonio Dieguezen hilketak agerian jarri du gaur-gaurkoz instituzioek gaitasunik ez dutela bermatzeko pertsona orok etxebizitza duin eta egokia izateko duen eskubidea. Nahiz Euskal Herrian indarrean dagoen legeriak lehen mailako eskubide gisa seinalatu, etxebizitza luxuzko ondare bihurtu da, eta gero eta gehiago dira muturreko egoerak bizi dituzten pertsonak. 2012an, 454 etxe kaleratze izan ziren Bilbon. 454 familia miseria gorrira kondenatuak. Non eta 15.567 etxebizitza huts dauden hirian, Bilboko Udalak berak emandako datuen arabera.

Jose Antonio Dieguezen hilketak ez du soilik agerian utzi herritarrengandik gertuen dauden instituzioek beren eskubiderik oinarrizkoenak ziurtatzeko duten gaitasunik eza. Ibarrekolandako herritar horren heriotzak begi bistan utzi du Bilboko Udalak inolako borondaterik ez duela gobernatzen duen hiriko biztanleen eskubideen bermatzaile nagusia izateko.

Etxe kaleratzeak gizarte arazo dira, eta azken garaian kezka handia sortu dute bilbotarren artean. Horren isla izan dira iragan azaroko eta urtarrileko udalbatzarretan izandako eztabaida biziak. PPren funtsik gabeko proposamen baten harira, etxe kaleratzeen arazoari konponbidea emateko konpromisoa galdegin zion ezkertiar eta abertzaleon koalizioak udalari. Aurkezturiko zuzenketa ezin argiagoa zen, eta etxe kaleratzeen arazoaren aurrean udalak zenbait konpromiso har zitzan proposatu zuen. Besteak beste, erakunde finantziarioei eskatzeko etxe kaleratze prozedura oro bertan behera uzteko eta Espainiako Gobernuari Hipoteken Legea aldatzeko. Izan ere, Europako Batasuneko Justizia Auzitegiak lege horrek EBko legeria urratzen duela eta herritarrak babesgabe uzten dituela ebatzi aurretik, hainbat instantzia juridikok ere esana zuten gehiegikeriaz jokatzen duela.

Hori hala, gure koalizioak aurkezturiko zuzenketak etxegabetzeen auzian gehiegikeriaz jokatzen duten entitate finantziarioekiko harremana berrikusteko eskatzen zion udalari. Halaber, etxe kaleratzeen arazoari gaina hartzeko lanean ari diren gizarte eragileekin elkarlanerako prestasuna adierazteko eskatu zion, eta bide horretan sakonduz, arazoa bertatik bertara landu ahal izateko batzorde bat eratzea proposatu zuen gure koalizioak. Batzorde horretan, udal taldeek nahiz gizarte eragileek hartuko lukete parte, eta etxetik kaleratuak izateko arriskuan izan daitezkeen kasu guztien azterlan zehatza egingo lukete, ondoren halako egoerak ekiditeko beharrezkoak diren bitarteko eta protokoloak indarrean jartzeko. Muturreko egoerarik berriro ez emateko. Horiek errotik ekiditeko. Eta, bidenabar, etxe kaleratzeen arazoari erabateko konponbidea emateko. Ordea, gure koalizioaren zuzenketari bidea itxi zion EAJk, kontra bozkatuz. Era berean bota zuen atzera PSE-EEk urtarrilean aurkezturiko zuzenketa. Kasu batean zein bestean, Iñaki Azkunak gidatzen zuen gobernu taldeak argiro erakutsi zuen etxe kaleratzeen auzia konponbidean jartzeko inongo borondaterik ez duela. Ustez munduko alkaterik onena denak finantza erakundeen eta herritarren artean den amildegia desagerrarazteko udal taldeek abiaturiko ekinaldiak geldiarazi ditu. Ez behin, birritan baizik.

Testuinguru horretan erabaki zuen Bilboko Auzo Elkarteen Federazioak ekimena hartzea, eta doako aholkularitza juridiko zerbitzua abiaraztea. Beste behin ere, herri mugimenduak hartu behar izan zuen bere gain, hasiera batean behintzat, administrazioari dagokion zeregin bat. Zerbitzua eskaintzen hasi zenetik, etxetik kaleratua izateko arriskuan den hainbat jenderi eman dio babesa. Asterik aste, jende andana bildu da laguntza premia larrian; kaltetuetako asko Udal Etxebizitzen zerbitzuak berak haien aurka hasitako kaleratzeko prozedura batean murgilduta daude. Eta adierazgarriena dena: muturreko egoera horietan diren pertsonetako asko Gizarte Ekintza saileko gizarte langileek eurek bideratu dituzte federazioaren zerbitzura. Horrek agerian utzi du zeinen handia eta larria den udalak arlo horretan duen gabezia. Orobat, nabarmen geratu da udalak ez dituela gizarte politikak egokitu, egungo krisi egoerari behar bezala heltzeko, eta laguntzarik handiena behar duten herritarrei irtenbide zentzudun, bidezko eta duinak emateko.

Ibarrekolandako gertaerak, eta berau salatzeko arratsalde horretan bertan buruturiko manifestazio jendetsuak erakutsi zuten etxe kaleratzeek ondorio tragikoak dituztela, eta herritarren artean gero eta kezka handiagoa eragiten dutela. Hala, EH Bilduk azpimarratu nahi du gizarte arazo honi amaiera emateko borondate politikoa baino ez dela behar. Alferrik da adierazpen instituzional bat egitea, harekin batera kaleratzeak ekidingo dituzten neurri zehatzak hartzen ez badira. Pertsona orok du eskubidea etxebizitza duin eta egoki bat edukitzeko, eta administrazioak ezin du tamaina horretako erantzukizuna gizarte mugimenduen zoriaren mende utzi. Horrenbestez, beste behin exijitzen dugu udaleko talde politikoez gain, gizarte eragileak ere bilduko dituen batzorde bat sortzeko, kaltetuen sufrimendua apalduko duten neurriak definitzeko eta gizarte gaitz bihurturiko arazo honi aterabide bat emateko, behingoz.

“Ozeanoei lurretik eta itsasotik eraso egiten diegu gizakiok” »

“Segundoro, 206 kilo hondakin jaurtitzen dira gure ozeanoetara”. Halaxe ohartarazi du Surfrider Foundation Europe fundazioak. Egoera “kezkagarria” denez, itsasertza garbitzeko eta uretan pilatzen den kutsaduraren jatorriari eta eraginari buruz informatzeko, taldeak XVIII. Ocean Initiatives egitasmoa abiatu zuen atzo, Bizkaian. Hala, asteburuan, hainbat hondartza garbitzeko lanak egingo dituzte parte hartzen duten boluntarioek. Getxon, Areeta eta Arrigunaga garbituko dituzte. Sopelan, Barinatxe eta Atxabiribilen ibiliko dira. Azken horretan arituko da Peña-Txuri surf taldea, “Bizkaiko lehenengo surf kluba”. Imanol Eizmendi (Deustua, Bilbo, 1961) klubeko kidea eta surflaria da, eta hark ere parte hartuko du garbiketan. “Nahiz eta Peña-Txuri taldea 1990. urtean sortu genuen, Francoren garaian hasi ginen surfa egiten Sopelan, eta betidanik zaindu nahi izan dugu inguru hori”, azaldu du.

11:00etan hasiko dira Atxabiribil garbitzen. Batez ere, hondartzan aurkitzen diren plastikoak, zigarroak eta hondakin organikoak batuko dituzte. Gainera, ostean, bildutako zaborra sailkatu eta birziklatu egingo dute. “Bazkaltzeko zeozer hartuko dugu, eta olatuak baldin badaude, bide batez, surfean aritzeko aprobetxatuko dugu guztiok elkarrekin”.

Ocean Initiativesek proposatzen duen jarduerarekin herritarrak itsas hondakinen arazoaren inguruan sentsibilizatzea nahi dute. “Garbiketen egitasmoa asko gustatzen zait belaunaldien arteko kontaktua izaten delako eta gazteekin itsasoarekiko zaletasun eta ardura hau partekatzen dugulako”, dio Eizmendik. Modu horretan, urtero, lakuen, ibaien eta itsas hondoen garbiketak egiten dira udaberriko lehenengo asteburuan. Surfrider fundazioarekin aritu baino lehen, surflariek garbitze lanak egiten zituzten jada. “Gaztetan asko borrokatu izan ginen kostaldea bere horretan mantendu ahal izateko, eta mota horretako ekintzetan parte hartzeko prest gaude gaur egun ere; bazkideak oso motibatuta daude”.

Sopelako harea eta itsaslabarra garbitzeaz gain, hondakinek itsas hondoan eta faunan eragiten dituen kalteak ere salatu nahi dituzte. “Hondakin gehienak plastikoak dira”. Eizmendik azaldu duen moduan, pertsona askok hondartzara joan eta zaborra bertan uzten dute, nahiz eta paperontziak gertu egon. “Hemen marea biziak ditugu, eta harean uzten duten hondakinez betetako poltsa horrek itsasoan amai dezake; azkenean, harkaitzen kontra talka egin, eta zaborra itsasoan barreiatzen da”.

“Ozeanoei lurretik eta itsasotik erasotzen diegu gizakiok”. Lurrean sortu eta uretan amaitzen duten hondakinez gain, itsasoan bertan sortzen direnak ere gogoan ditu Eizmendik. “Egun, ohiturak asko aldatu dira, eta jende askok begirune handiagoa dauka; baina, lehen, itsasontzietatik edozein motatako hondakinak itsasora jaurtitzen zituzten etengabe”.

Egoera hori dela eta, Surfrider fundazioan askotariko jarduerak bultzatzen dituzte etengabe. 2012an, 50.000 pertsona inguruk 1.230 ekintzatan parte hartu zuten. Aurten, fundazioak helburu bat lortu nahi du: Europan behin bakarrik erabil daitezkeen plastikozko poltsen banaketa debekatzea. Hartara, itsasgarriak banatuko dituzte egitasmoetan parte hartzen duten boluntarioen artean. Itsasgarri horien bidez, parte hartzaileek tokiko dendetako saltzaileei eskatuko diete kutxetan itsasgarri bat itsats dezaten. Horrela, saltzaileak erabilera bakarreko plastikozko poltsa gehiago ez banatzeko konpromisoa hartuko du. “Egitasmoa ondo dago, eta hezteko egokia da; nik bizikletan itsasgarri bat daramat”.

Berrikuntza modura, fundazioak beste proiektu bat ipiniko du martxan: lobbying posta txartelak prestatuko dituzte. Nahi duten herritarrek Surfriderri postal bat bidali ahal izango diote; haren bitartez, denda guztiei eskatuko diete erabilera bakarreko plastikozko poltsak galarazteko. Ostean, elkarteak txartel guztiak jaso eta mobilizazio honen berri emango du Europako agintarien aurrean.

Itsasoa, irakaskuntza esparru

Peña-Txurin umeei itsasoarekiko errespetua transmititzen saiatzen dira. Horretarako, garbiketez gain, ekintza ugari antolatzen dituzte. Adibidez, haurrek hondartzan gau bat igarotzeko aukera dute, eta monitore batekin izarrak edo itsasaldiak aztertzen dituzte.

Beste alde batetik, itsasoa jarrera iraunkorrak sustatzeko lanabes gisa erabiltzen dute klubeko bazkideek. Ohitura ekologikoagoak bultzatzeko asmoz, harean hondakinak batu behar direla irakasten diete umeei txikitatik; baina, horrez gain, hondartzaraino bizikletaz joateko animatzen dituzte. “Hondartzaraino helduko den bidegorria eskatzen ari gara behin eta berriro Sopelan; umeentzat ohitura osasuntsuagoak sustatzeko balioko luke, eta ingurumenarekiko errespetagarriagoa izango litzateke bide hori”, adierazi du.

Emakumeen aurpegiak »

6Argazki erakusketaBilboBilbaoHistorikok Bilboko emakumeen 1.000 Aurpegiak izeneko erakusketa atondu du bere ExpoGelan. Zazpikaleak, Bilbo Zaharra eta Zabala auzoetan bizi diren emakumeen askotarikotasuna islatzea eta andreengan berdintasun sentsibili…

Auzoaren beharren alde? »

Uribarri auzoko Matiko kaleko eraikin hutsari erabilera sozial eta kulturala ematen saiatu ziren joan den urteko ekainean auzoko gazteak. Auzokideen beharrak betetzeko asmoz, Patakon gaztetxea okupatu zuten, baina eraikinaren jabeek salaketa jarri, eta hilabete geroago Ertzaintzak hustu egin zuen gaztetxea. Urte hasieran, Iñaki Azkuna Bilboko alkateak beste proiektu bat aurkeztu zuen, Patakon eraikina gazte ekintzaileentzako zentroa izateko, hain zuzen.

2012ko abenduan Irazabal familiak —Matiko kaleko 6. zenbakian dagoen eraikinaren jabeek— Bilboko Udalari eman zion eraikina. Baldintza bi jarri zituen: eraikinak gizarte zerbitzua eskaintzea 85 urtez eta Irazabal izena jartzea. 1960ko hamarkadan eraiki zuten, industria, komertzio eta bulego gisa erabiltzeko, baina “hainbat arrazoi” direla medio, ez du inolako erabilerarik izan eraiki zutenetik. 50 urte baino gehiago zeraman hutsik.

Lan Ekintzak egin du beharrizanen azterketa; zentroa arte, teknologia eta diseinuan erreferente izango dela erabaki dute. Sektore horiekin zerikusia duten proiektu berritzaileak eta software, bideo joko, e-business eta robotikari lotutako jarduerak egingo dira. Hil honetan hasiko dituzte eraberritze lanak, eta sei hilabeteko iraupena izango dute; guztira 500.000 euro inguruko aurrekontua izango dutela jakinarazi du udalak. Aurreikusitako faseen arabera, zentroa urte bukaeran jarriko dute martxan.

Bilbo Ekintzak diseinaturiko planaren arabera, eraikina ekintzaileentzat, ikasleentzat, ikertzaileentzat eta enpresentzat izango da. Sozietate publikoak bost proiektu aukeratu ditu: artearen digitalizazioa, puntako teknologiako softwarea, Interneteko enpresen sorkuntza, Bilbo Tech —teknologikoki aurreratuta dauden enpresa komunitatearen belaunaldia—; eta Makers —berrikuntza diseinu industrialean—.

Zentro berri horri esker Bilbok “hiri berritzaile” gisa duen proiekzioa indartuko dela adierazi du Andoni Aldekoa Bilboko Udaleko kontseilari nagusiak, eta ez hirigintzan eta arkitekturan soilik, baita garapen ekonomikoan ere.

Auzokideen harridura

Harriduraz jaso zuten albistea auzokideek. Hala kontatu du Eire Larrea Uribarriko Gazte Asanbladako kideak, ez baitzuten uste udalak “horren azkar” bilatuko zuenik eraikin horretarako proiektua. “Inori ezer ere galdetu gabe pentsaturiko egitasmoa da; inposizio hutsa iruditzen zaigu”. Horrez gain, gazteei iruditu zaie ez duela zentzurik horrelako proiektu bat bideratzeak. Izan ere, duela gutxi antzeko proiektu bi bertan behera utzi dituzte Bilbon bertan, “ez zirelako ondo atera”. Udalari “oparia” ondo baino hobeto etorri zaiola uste du Larreak, eta “aurpegia zuritzeko” enplegua sustatzeko proiektua aurkeztu duela dio, baina nola doan ikusi arte itxaron beharko dela iruditzen zaio.

Egitasmoaren helburua bera “ideia ona” dela onartu du Larreak. Dena dela, euren ustez, aurkeztutako proiektuak ez du “inola ere” auzoko “errealitatearekin eta beharrizanekin” bat egiten. “Irazabal proiektua delakoa ‘hiriarentzako proiektua’ dela esan du Bilboko Udalak, baina ez dugu ikusten horrek Uribarrin lekua izan dezakeenik”.

Eurena gizarte mugimendu aberatsa izan duen auzoa dela azaldu du Larreak. Mugimendu asko, baina espazio gutxi: “Ez dago ekipamendurik, eta espazioa beti izan da arazo bat”. Auzoko elkarte zein eragileek luzaroan eskatu izan diote espazioren bat udalari, baina ez dute sekula erantzunik jaso.

Jabeek baldintzatzat eraikinak erabilera soziala izan zezan jarri zutenean, euren aukera izan zitekeela pentsatu zuten. “Badaukagu auzoaren beharrak asetzeko proiektua, eta guztiz bateragarria da jabeek eskatu dutenarekin”. Eraikinaren tamainak aukera asko ematen dituenez, gazte ekintzaileentzako egitasmoa auzokideen proiektuekin uztartzea proposatu zioten udalari, baina atzera bueltarik ez duen plana dela esan zieten.

“Guk ez diogu udalari esango euren proiektua bertan behera utz dezaten, edo eraikin osoa nahi dugula. Gure helburu nagusia ez da eraikin hori lortzea, baizik eta espazio bat lortzea; ez bada Patakon, beste bat”. Udalari auzokideekin esertzeko borondatea eta benetan beharrak beteko dituen espazio bat eskatzen diote. Espazioa auzokideek kudeatutakoa izan beharko litzatekeela nabarmendu du Larreak. “Eraikina udalarena izan arren, auzokideok kudea dezagula, guk ezagutzen baitugu hoberen auzoa eta beti lan egingo dugulako interes kolektiboaren bila”.

Erantzun bateratua

Auzokideen aldetik, babes handia jaso zuen Patakonek, eta hainbat lagun bildu ziren bertara, aldekotasuna erakustera. Izan ere, proiektua ez zen gazteentzat soilik, “auzo guztiarentzat irekia” baizik. “Jendeak babesa erakutsi zigun, auzoak behar zuena zelako, azken finean auzokideontzako espazio bat premiazkoa dugulako. Hori horrela, Patakonek eduki zuen ongietorria ikusita, ohartu gara badela momentua auzo perspektiban oinarrituta lan egiten hasteko”.

Uribarri Auzolanean filosofiarekin bat egin zuten, auzoko kolektibo eta mugimenduak elkartzeko sortutako markoaren barnean. Euren ikuspuntua helarazteko eta proiektu komun bat sustatzeko asmoz. Orain idazki bateratu bat prestatzen dabiltzala azaldu du Gazte Asanbladako kideak, “denen izenean udalera bidaltzeko”.

Auzoko hainbat eragileren artean asmoa udalari presioa eragitea dela azaldu du Larreak, udaleko ordezkariak auzokideekin eser daitezen. “Borondatea izan dezatela, eta benetako beharrei erantzun diezaietela”: hori da auzokideen eskakizuna. Auzotarren gehiengo zabalaren ikuspuntutik lortu nahi dute, ez soilik gazteenetik. “Helburua da elkarlanean eskari bat helaraztea udalari eta auzoari, eta ahalik eta jende eta kolektibo gehien elkartuta presioa eragin eta espazio bat lortzea”.

Lo egiteko arazoetarako sendabelarrak hobetsi dituzte, botiken aurretik »

Lo egiteko botiken bigarren mailako ondorioez ohartarazi du Ameriketako Estatu Batuetan egindako ikerketa batek. Besteak beste, egunez logale izatea eta kontzentratzeko arazoak izatea ekar dezakete, eta gidatzean arriskua sorraraz dezaketela nabarmendu dute. Krisiak eragindako antsietateak lo egiteko arazoak areagotu dituenez, azken urteotan gora egin du botika horien zein lasaigarrien erabilerak, %5 inguru, baina adituek sendabelarrak hobetsi dituzte.

Hala, Madrilgo Gregorio Marañon ospitalean auzia ikertu duten sendagileek Kaliforniako mitxoleta, pasio lorea eta baleriana edo belar bedeinkatua gomendatu dituzte, antsietatea arintzeko eta atseden hartzeko moduko loaldiak eragiteko balio dutelako. Gaiok farmazietan ere presta daitezkeela jakinarazi dute.

Baikorrago, osasuntsuago »

Norbere osasun egoera ez da soilik jasotzen duen arreta medikoaren araberakoa; kutsadurak, elikadurak, gizarte ongizateak eta egoera psikiko zein emozionalak ere eragina dute. Eta krisia faktoreok aldatzen ari da. “Esaterako, abagune zailetako babes s…

%10,79 »

Euskalduna handitzeko obretan aurreztutakoa. Bizkaiko Foru Aldundiak 18,84 milioi euroko aurrekontua zeukan Euskalduna jauregia handitzeko, baina 16,81 gastatu ditu. Hala, %10,79 aurreztu dute.

%14,07 »

Zazpikaleetan itxita dauden lokalak. Bilboko Udalak Zazpikaleak biziberritzeko merkataritza plana jarriko du martxan. Izan ere, auzoko lokalen %14,07 itxita daude. Belostikale, Barrenkale Barrena, Barrenkale eta Harategi Zaharra kaleetan handiagoa da kopurua.

Matiko kaleko 6. zenbakian dagoen orubearen metro koadroak. »

Sotoaz eta behealdeaz gain, eraikinak sei solairu ditu. 50 urte baino gehiago eman ditu hutsik; hondatuta eta oso zikin dago. Birgaitze lanetan, komun bat jarriko dute solairuko, igogailua, azpiegitura saneatu…

Udaberria »

Bai, udaberria heldu da. Ia-ia konturatu barik ailegatu da. Nire inguruan oraindik elurteren bat egon litekeela esaten dute, baina pentsatzen dut Iratiz edo Alaskaz arituko direla eta ez Bilboz. Bilbok ez du elurra maite, onar dezagun. Bilboko mendiek…