Errepublika gogoan, Sestaon »

Memoria historikoa berreskuratzeko, Sestao Gogoan elkarteak Errepublikaren Eguna ospatuko du etzi. Urtero bezala, hainbat ekintza antolatu ditu, eta parte hartzeko deia egin du. Frankismoaren kontrako borrokalariak omenduz hasiko du eguna, 12:00etan. …

Langabezia tasa. »

Lanbiden arabera, Sestao langabezia tasa altuena duen Bizkaiko herria da. Hori gutxi balitz, inguratzen duten hirietan ere —Barakaldo, Santurtzi eta Portugalete— langabeziak gora egin du nabarmen. Ezkerraldean, oro har, %20ko tasa daukate.

SEXURAKO ERABILTZEN DEN HIZKUNTZAZ »

Eguneroko bizimoduan zergatik jotzen den gaztelerara galdetuko du Oihan Vega aktoreak, bihar, Berrizen. Izan ere, Zergatik praktikatzen dugu sexua erdaraz? bakarrizketa egingo du, 20:00etan, kultur etxean. Euskararen erabilerari buruzko “hausnarketa g…

Suak behar baino gehiago erre ez dezan »

Iraultza ekarri zuen suaren aurkikuntzak. Eta aurrerapen ikaragarria ekarri dio teknologiari. Nekez egin dezake gizakiak eguneroko bizimodua sua erabili gabe. Beharrezkoa da, besteak beste, janaria egiteko, etxean bero egoteko eta etxea argitzeko. Bai…

“Zeharo lasaitzen nau itsasoari begira arrantzan egiteak” »

Garai batean ontziola zegoen toki berean dago Arrigorri Itsas Arrantza Elkartea, Ondarroaren erdiguneari begira. Hantxe dute bilgunea kirol arrantzan aritzen diren guztiek. Kaioak zarataka entzuten dira urrunean, eta kresal usaina nabari-nabaria da gi…

Abortuaren aldeko “prozesioa”, Bilbon »

Abortatzearen Aldeko Bizkaiko Plataformak ekintza berezi bat antolatu du. Aste Santuko prozesioak gaur hasiko direla aprobetxatuta, Orgasmoen Alu Guztiz Santuaren prozesioa egingo dute arratsaldean. 20:30ean ipini dute hitzordua, Moyua plazan. Joateko…

Naturaren argazkirik onenak, Ondare aretoan »

Naturaren argazkilariak 2014 izeneko erakusketa bisita daiteke foru aldundiaren Ondare aretoan. European Wildlife Photographer of The Year lehiaketako argazkirik onenak daude ikusgai.Aurten hamar urte bete ditu erakusketak, baina berritasunak iragarri…

“Gizarte berdinzaleago bat askoz ere osasuntsuagoa izango litzateke” »

Asier Muñoz Nerbioi-Ibaizabal eskualdeko Parkinson Elkarteko kideak (Barakaldo, 1986) gaixotasun kronikoen minari buruzko hitzaldi bat egingo du gaur, 17:30ean, Barakaldoko Clara Campoamor gizarte etxean. Mina sarri buruak sortzen duela dio.

Mina gaixotasun kronikoen ondorio bat izan ohi da?

Bai eta ez. Minari buruz daukagun kontzeptua errealitatetik urruti dago. Mina ez da kalte fisiko baten ondorio zuzena, beti hala pentsatu izan bada ere. Azken ikerketa zientifikoen arabera, mina erreala edo potentziala izan daitekeen kalte baten aurrean burmuinak duen pertzepzio bat da. Kalte potentzial hori erreala izan daiteke, edo pazienteak suposatutakoa.

Beraz, fisikoki ez dago minik, baina sentitu egiten da.

Gorputza eta buruaren arteko dikotomia ez dela benetakoa esango dugu. Gorputza, burua eta pertsona bera dira mahai baten hiru hankak. Nik erabaki dezaket zelan hezi eta zer ikasi behar dudan, baita zer pentsatu ere. Ostera, ezin dezaket erabaki pentsamendu horiek zelan prozesatzen dituen nire burmuinak. Gainera, ezin izan dut erabaki zelan hezi nauten txikitatik prozesu horiek ulertzeko. Beraz, txikitan txertoak hartu genitueneko oroitzapena datorkigu gogora odola atera behar dugunean, eta pentsamendu soilak mina sor dezake.

Eta min kronikoetan?

Antzeko zerbait gertatzen da. Ezintasunak berak edo hondatze prozesua ulertzeko ahalmenik ezak minaren pertzepzioa sortzen du sarri, benetako kalterik egon ez arren. Etengabe ezintasuna saihestu eta baztertzen duen kultura batean bizi gara, gainera, eta ez ditu normaltzat hartzen endekapenezko prozesuak. Bestalde, minaren inguruko kultura arraroa dugu. Mina ez da bizitzako parte gisa hartzen; dena arindu gura da pilulekaz, berehala.

Zelan arindu daitezke min horiek?

Zaila da; ez dago haga magikorik. Min kronikoen tratamenduak eztabaidak sortzen ditu gaur egun. Zientziak dio eraginkorrena hezkuntza dela. Arturo Goikoetxea adituak eman du azalpena: gorputzean estimulu bat dagoenean, eta burmuinean prozesatu aurretik, burmuinak dituen oroitzapenegaz konparatzen da; baita ikasitako eta bizitako gauzegaz ere. Horren arabera, interpretazio bat egiten da. Estimulua kaltegarritzat jotzen badugu, min bihurtzen dugu; gainerakoan, ez.

Beraz, pazienteari neurologia aurreratua irakatsi beharko litzaioke. Zertarako? Uler dezan zelakoa den mina, kulturak zer-nolako eragina duen, mina eta kaltea ez direla gauza bera… Hartara, estimulu hori jasotzen duenean, erreminta eta aukera gehiago izango ditu elementu hori min gisa ez ulertzeko. Eta bada ikasteko gai. Minaren fisiologia osoa ezagututa oro har askoz min gutxiago sentitzen dutela frogatu da.

Burmuina hezteaz ari zara; gorputza bera ere ez al da hezi behar?

Bai eta ez. Argi dago garrantzitsua dela gorputza jarrera egokian jartzea. Hala ere, gorputzeko egitura batean kalteak sortzeak ez dakar, halabeharrez, mina sentitu beharra. Adibide batek erakusten du hori: surflari bat surfean ari dela, marrazo batek besoa kentzen dio. Marrazoa ikusten ez dutenek minik ez dutela sentitu esaten dute. “Tiratze bat, bai. Uretara erori nintzen, eta taularen bila nindoanean jabetu nintzen besoa galdu nuela”. Zer gertatzen da? Burmuinera besoa falta zaion estimulua iritsi zaio. Baina, olatu erraldoiaren barruan dagoen bitartean, arreta handiagoa jartzen ari da surf taulatik ez erortzean. Beraz, une horretan, informazio hori ez zen hain kaltegarria burmuinarentzat. Besoa galdu izanaz jabetzean sentitu zuen mina.

Hortaz, zerk eragiten du mina?

Mina ez dator, halabeharrez, gorputzetik; pentsamenduek sor dezakete. Cuasimodo deformatua zen; Cristiano Ronaldo bera ere deformatua da, gainerakoan ezingo lukeelako baloia jaurti jaurtitzen duen eran. Ziurrenik, duela mende batzuk, deformatuek egungoek baino askoz min fisiko txikiagoa izango zuten. Hala ere, pertsona perfektuak eredu diren garaiotan, perfekzio hori ezin lortu izanak sufrimendua sor dezake. Beraz, deformazioa duen pertsona batek, nahiz eta fisikoki ez lukeen minik izan beharko, baliteke mina sentitzea. Mediku askok aspalditik diote gauza berbera, baina ez diete kasurik egiten. Pilulak ematea errazagoa da.

Eta zer egin analgesikoekaz?

Garrantzitsuak dira, eta behar denean erabili behar dira. Min fisikoa zelulak hiltzean sortzen da, edo egitura baten osotasuna haustean. Egitura hori orbaindu egingo da. Hala dagoela, ez dago zelulak hiltzeko arriskurik; beraz, ez litzateke minik sentitu beharko. Min kronikoetan, baina, orbaintze fasea agertzen denean eta zelulak hiltzeko arriskua txikitzen denean, paradoxikoki, mina areagotu egiten da. Pertsona horiek analgesikoekaz tratatzen dira. Horregaz batera ez baditugu aplikatzen mina ulertzen laguntzeko teknikak, gero eta analgesiko gogorragoak eman beharko dizkiete. Gurpil zoro batean sartzen zara: pazientea kondenatu egiten duzu min eta sufrimendu izugarrira eta, batez ere, muturreko mendekotasunera.

Mina beste ikuspegi batetik landuko balitz, askoz errazagoa izango litzateke. Dena den, hau zuhurtziaz hartu behar da. Min eta prozesu guztiak ez dira berberak, eta prozesua ondo ezagutzen duena osasungintzako profesionala da. Beraz, hausnarketarako balio beharko luke honek; inoiz ez profesional baten irizpidea baliogabetzeko.

Baina teoria horiek baztertua daudela diozu.

Farmazien industria oso indartsua da. Edozelan ere, medikuek ez dute ezer egingo beren pazienteen interesen kontra. Kalteak mina eragiten duela dioen premisatik ateratzeak asko gerturatuko gaitu egungo minetara. Izan ere, min modernoak gizarte modernoagaz batera agertu dira. Klase ertainetan sortzen diren minak dira, eta ez dira izaten zerbait fisikoagaz lotutakoak soilik; arlo gehiago dituzte.

Baliteke politika publikoek, lehiakortasun etengabeak, estresak eta beste elementu batzuek beste bizimodu mota batean izango ez genituzkeen gaixotasunak sortzeko bide ematea. Adibiderik garbiena emakumeena da: gizonek baino min kroniko gehiago dituzte. Hori ez da haien hormonen ondorioz gertatzen. Egun, ia batera doaz emakumea eta mina. Gizarte parekideago bat gaur egun daukaguna baino askoz ere osasuntsuagoa izango litzateke. Ziur nago.

Navaleko langileek itxialdia egin dute Portugaleten »

2011tik izaten ari diren egoeraren harira, Navaleko langileek hainbat protesta ekintza egin dituzte aspaldion. Azkena atzo izan zen, Portugaleten. Euskal Herriko ontziolarik handieneko langileek manifestazioa egin zuten herrian barrena. Bukatzeko, itx…

Hauteskundeei begira »

Datorren urteko udal eta foru hauteskundeetarako bideari ekin dio Eusko Alderdi Jeltzaleak. Hala, herritarrek zer-nolako Bizkaia nahi duten jakiteko, martxan ipini du Bizkaiago izeneko ekinaldia, eta lehen pausoak ematen hasi da. Joan den asteburuan, Uribe Kosta eta Eskuinaldeko ehun herritar pasatxo elkartu ziren Getxon. Datozen hilabeteetan beste herri batzuetan egingo dituzte bilerak. Itxaso Atutxa EAJren Bizkai Buru Batzarreko presidentearen esanetan, “prozesu parte hartzaile horien bidez, herritarrek enplegua sortzeko eta ekonomia suspertzeko dituzten proposamenak jasoko dira”.

Atutxak “itxaropentsu” ikusi ditu herritarrak. “Egoera hau gainditu daitekeela eta horretarako denon ahaleginak batu behar ditugula diote. Hainbat herritako gizon-emakumeakaz egin dugu berba. Bakoitzak bere ideologia ekarri du; ardura eta ikuspuntu ezberdinak. Baina, bakarra dugu helburua: etorkizun hobea, enplegu gehiagorekin eta jarduera ekonomiko biziagoagaz.

Bizkaiko jeltzaleen presidenteak euskal enpresak goraipatu ditu, baina gehiago eskatu die. “Enpresa handiek aparteko ahalegina egin behar dute, jarduera industrial handiagoa sortzeko eta enpresa txiki eta ertainentzako motorra izateko. Lan harremanetarako eredu berria behar dugu, elkarrizketa lehenetsi eta xantaia antzua zein etengabeko gatazka baztertuko dituena”. Atutxaren ustez, “euskal enpresariak ez dira lotsabakoak”.

Izaskun Bilbao Europarako zerrendaburuak ere parte hartu du. Azken bost urteetan Bruselan “euskal lobby bat” sortu dela uste du. Legegintzaldi berrian ildo beretik egin gura du behar: “Ez ditugu arauak bakarrik beteko; erabakiak ere hartu nahi ditugu, herri modura”. Jasotako proposamenak Europara eroateko konpromisoa hartu du.

Era berean, hainbat herritako jeltzaleek alkatetzetarako hautagaiak aukeratu dituzte. Imanol Landa, Josu Bergara, Andoni Busquet eta Eneko Etxebarria aurkeztuko dira berriz Getxon, Sestaon, Basaurin eta Abadiñon. Zallan, berriz, Irene Pardo Nekazaritza diputatua hautatu dute.