‘UK’ aldizkariak argitaratzen duen ale kopurua. »

UK aldizkariak 4.000 ale kaleratzen ditu hamabostero. 2006an egindako azterlan baten arabera, aleko hiru irakurle dituzte. Hortaz, UK, batez beste, 12.000 lagun inguruk irakurtzen dute. Harpidetzek gora egin dute azkenaldian.

Bizkaierarentzako leiho birtuala »

Herrialdeko euskalkieak lekua behar zuela ikusten zuten, eta horren bila ari zirela bururatu zitzaien Bizikai Alkarte Kulturaleko kideei Internet leku aproposa izan zitekeela. Modu horretan sortu zen Bizkaie bizkaierazko atari digitala. “Erabaki estra…

Eskualdea euskaraz saretzen »

Gure helburua komunikabide euskalduna sortzea izan zen, euskara eta euskal mundua bultzatzeko, informazioa euskaraz emateko eta eskualdeko herrien arteko kohesioa zein elkar ezagutza lantzeko. Eta nik uste dut neurri handi batean bete egin dugula”. Xabier Goienetxe Txorierriko Aikor hilabetekariaren zuzendariak berba horiekin egin du euren ibilbidearen balantzea. Bukatu berri den urtarrilean bete dira hamar urte aldizkariak lehen zenbakia kaleratu zuenetik, eta gaur ospatuko dute urteurrena, Derioko Kultur Birikan, 20:00etan hasiko den ekitaldi batean.

Bizkaiko euskarazko herri komunikabideentzat sasoi oparoa izan zen 2001eko eta 2002ko udazken-negu-udaberri parte hura. Hilabete gutxi lehenago sortu zen Anboto Durangaldean, eta Arratian Begitu-ren lehen zenbakia prestatzen ari ziren. Hiru aldizkarien kasuan, ekimena euskara taldeen eskutik iritsi zen. Larrabetzu, Zamudio eta Lezamako elkarteek bultzatu zuten Aikor bera. Gaur egun, Sondika eta Derioko elkarteak ere atzean ditu, indarka. Eskualdeko lehen komunikabidea izan zen.

Bestelakoa zen egoera Durangaldean: “Aurretik Eraz izeneko aldizkaria zegoen, baina, egunkari formatua barik, aldizkari formatua zuen, eta erreportajeak lantzen zituen gehienbat. Gainera, ordainpekoa zen”, kontatu du Jone Guenetxeak, Anboto astekariaren zuzendariak. Azterketa bat egin eta aldaketak egitea erabaki zuten: hala hasi ziren.

Arratian, berriz, hutsune nabarmena zegoen euskarazko hedabideei dagokienez. “Orduan ez zegoen ezer; gaur egun, euskara hutsean geu eta Gorbeialde irratia baino ez gaude”, dio Iñigo Iruarrizaga Begitu-ko kudeatzaileak. Ganoraz euskara elkartearen ekimenez jarri zuten martxan aldizkaria. Kudeaketa lanak egiteko, Zertu kultur elkartea sortu zuten. 2002ko apirilean atera zuten argitara lehen zenbakia. Hasieran hilabetekaria bazen ere, 2008tik hamabostekaria da Begitu.

“Hurbileko albisteak hurbilean hartzen ditu jendeak, eta, gainera, bertako euskaran edo bizkaiera arratiartu batean. Nik uste dut Begitu-ren ekarpenik handiena hori dela: hurbileko albisteak, hurbileko euskaran ematen ditugula”, dio Iruarrizagak. Goienetxek ere antzeko gogoeta egin du: “Eragin handia izan du Aikor-ek. Kanpora begira, gureak ez dira itzelezko berriak izango, baina barrura begira eskualdeko euskaldunak informazioaren protagonista bihurtu ditugu”.

Uribe Kostako UK aldizkariko Irantzu Sagarminagak ere bat egin du baieztapen horrekin: “Irakurleek hurbileko informazio hori bilatzen dute, herrietan pil-pilean dauden eztabaidak”. Izan ere, haren esanetan, hedabide handietan Uribe Kostako herrietako informazioa galdu egiten da orri artean; eskualdeko aldizkariaren irakurleak, ordea, interes handiagoa du halako gaien inguruan.

UK-k ibilbide luzeagoa dauka, beste hirurekin alderatuz gero. Aikor, Begitu eta Anboto sortu zirenerako, hiru urte inguru zeraman Uribe Kostako aldizkariak irakurleen eskuetan. “Getxon bakarrik argitaratzen zen Bizarra lepoan aldizkaria sortu zen 1995ean. 1999an eskualde osora banatzea erabaki zen, eta izena aldatu zitzaion”, gogorarazi du Sagarminagak.

Eskualdeko hedabide izanik, lau aldizkariok ez dute edaten ohiko informazio iturrietatik. Hasieratik kolaboratzaile, laguntzaile eta harreman sare bat sortu behar izan dute. “Informazioa jotzeko, ate-joka ibili behar da sarritan, baina hori ere polita da”, dio Sagarminagak. Gainera, herrietako eragileek antolatzen duten edozein konturen berri emateko eurengana jotzen dutela diote. “Anboto-ren filosofian beti egon da elkarlana bultzatzea: Durangaldeko eragileen eta gure artean, kolaboratzaileen artean, elkarteen artean… Azken batean, guk eskualdeari gure lana eskaini diogun heinean, eskualdeak ere sare hori guztia eman digu guri”, azaldu du Guenetxeak.

Lau aldizkarion irakurleek gertutasun hori nabarmentzen dute, eta baita askotariko ahotsei lekua emateko egiten duten ahalegina ere. Lau arduradunek aitortu dute eskualdeko euskaldun guztien komunikabidea izateko helburua izanik ez dela beti erraza izaten oreka mantentzea, baina gustura daude irakurleek ezaugarri hori nabarmentzen dietela ikusita. “Halako oreka kontuetan batetik eta bestetik protestak datozenean, ondo zabiltzan seinale. Gu ahalik eta ondoen lan egiten saiatzen gara, eskualdeko espektro zabalena pozik utzi guran”, dio Iruarrizagak. Guenetxearen esanetan, “ildo editorialean ez lerrokatzea ezinbestekoa da”.

Hamar urtean une zail asko pasatu dituztela dio Anboto-ko zuzendariak: “Momentu hau berau ere, edozein etxetan bezala, ez da onena”. Sagarminagak harago jo du: hark dioenez, euskarazko hedabideen kinka larria ez da kontu berria. “Egungo krisiak gure panorama gehiago ilundu baino ez du egin. Diru sarrerek behera egin dute, publizitatea eta diru laguntzak jaitsi direlako. Eta Nafarroako hedabide txikiekin zer gertatzen ari den erreparatuta, beldurra ematen du. Gu geu atalean —editoriala— dena lanbrotuta ikusten dugula esanez bukatu genuen 2011, eta urtea txingor hotsagaz hasi zaigu”. Gainera, aitortu du aldizkariaren etorkizuna ez duela batere argi ikusten.

Dagokien lekua eskatzen

Goienetxe baikorragoa da; “nortasuna halakoa dudalako”. Zailtasunei erreparatu ordez, oztopoak gainditzeko gai direla azpimarratu nahi izan du: “Mila laguntzaile dauzkagu, jende mordoa gure proiektuaren alde, iragarle eta kolaboratzaile andana… Hori ikusita, zailtasunak ahaztu egiten zaizkit”. Indar metaketari egundoko garrantzia ematen dio. Baita beste hirurek ere. Lau aldizkariak Topagunea euskara elkarteen federazioko kide dira.

“Zeu bakarrik, eta txikia izanik, ozeano handi batean gal zaitezke. Baina txikiak batuz gero, arrain multzo handia osatzen dugu. Horrekin, agian ez diogu atzera eginaraziko marrazoari, baina posible da kozka egingo digun edo ez pentsatzea”, dio Sagarminagak. Azken batean, ohartarazi gura dute elkarturik ez direla hain txikiak. Alegia, euskarazko tokiko hedabideen irakurle kopurua, lantaldea eta argitaratzen dituzten aleak kontuan hartuta, hedabide handien pareko direla erakutsi gura dute. Iruarrizagak bota du datua: “Topaguneko hedabideak gara, elkarrekin, Euskal Herrian euskaldunen etxeetara gehien iristen garenak, ETBren beraren aurretik ere bai”.

Horri lotuta, publizitatea ere dagokien tamainan eskuratu gura dute. Goienetxek bereziki publizitate instituzionalean jarri du arreta. “Diru laguntzak ondo daude, eta oraingoz beharrezkoak dira. Baina batez ere erakunde publikoen publizitatea banatzeko modua aldarrikatu behar dugu. Badira iragarki batzuk beti hedabide handietan baino agertzen ez direnak, gurean sekula ere ez. Niri berdin dit diru laguntzetan %5 edo %10eko beherapena egiten badidate, trukean eman iezadazu irakurle kopuruagatik publizitate instituzionalean dagokidan beste %25 hori”. Eurek administrazioari ematen diotena —BEZa bidez, esaterako— diru laguntzetan jasotzen dutena baino gehiago dela ohartarazi dute.

Doako hedabideak direnez, ez dute hainbeste nabaritu prentsa idatziak pairatzen duen irakurle galera. Denek gora egin dute. Anboto, gainera, harpidetza kanpainan dago, eta arrakastatsutzat jo du Guenetxeak. Gainera, orain, bariku arratsalde eta zapatu goizetan Iurreta eta Durangoko gune estrategikoetan banatzen dute, nahi duenak har dezan. “Amaitu egiten dira”. Begitu ere 500 Begitu lagun izatera iristeko asmoz dabil. “Helduko gara, eta horrek esan gurako du proiektua sendo eta indartsu dagoela”, baikor agertu da Iruarriazaga. Egun, urtero aldizkaria diruz laguntzen duten 396 lagun dituzte.

Lau aldizkariek Interneten presentzia dute, eta arduradunek “ezinbestekoa” dela aitortu dute. Halere, batzuek besteek baino garrantzi handiagoa ematen diote, nahiz eta guztientzat lehentasuna papera izan. Begitu-k apirilean berrituko du webgunea, 10. urteurrena ospatzeko. “Neurri batean uztartu egin behar ditugu biak. Bateragarri bihurtzea ezinbestekoa da”. Interneten azkartasuna ematen duen heinean, aldizkariari esker gaietan sakontzeko aukera dutela diote. Sagarminagak argi dauka zein den UK-ren egitekoa: “Guretzat gaiak sakonago lantzeak eta edukiak osatuta emateak dauka garrantzia, paperezko edizioa baita oraingoz gure lehentasuna”.

Garraio publikoa gutxi erabiltzen dute eskasa delako »

Enkarterri eskualdean eta, zehatzago, mendebaldeko muturrean, Bilbotik urrutien dagoen eremuan —Karrantza, Turtzioz, Artzentales, Sopuerta eta Galdames—, garraio publikoa gutxi erabiltzen dute, “maiztasunari eta konexioei dagokienez, eskasa delako”, Monica Alonso Enkarterrialde bulegoko mugikortasunari buruzko txostenen arduradunaren esanetan. Cadagua ibaiaren ardatzaren inguruko udalerrietan garraio publikoak konexio hobeak dituela jakinarazi du. Balmasedan, Zallan eta Alonsotegin, esaterako, trena eta autobusa maizago dabiltza. Horrez gain, gogora ekarri du orain gutxi zabaldu dutela Cadaguako autobidea eta horrek komunikazioak errazten dituela.

Enkarterri, mendebaldetik erdigunera ezin iritsita »

Enkarterri eskualdea Bizkaiko mendebaldean dago. Ezin mendebalderago; mugakide ditu Araba, Burgos (Espainia) eta Kantabria (Espainia). Sarri, gainera, badirudi Bizkaitik kanpo dagoela eskualdea. Bilbotik Lanestosa edo Karrantzara joateko, esaterako, Kantabriara (Espainia) pasatuta errazago egiten da bidea, zuzenean Bizkaiko herrietatik igarota baino.

Enkarterrialde 21 garapen iraunkorrerako eskualdeko bulegoak mugikortasunari buruzko azterketa bat egin du bertako bost udalerritan. Eskualde barruan bertan eta handik kanpo, Bizkaiko beste herrietara joateko komunikazio bideak hobetu beharra aipatu dute, batez ere, bertako herritarrek azterketa horretarako inkesta eta foroetan. Handik igarotzen diren garraio publikoen ordutegiak zabaltzea eta batzuk besteekaz egokitzea ere beharrezko ikusten dute.

Artzentales, Galdames, Karrantza, Sopuerta eta Turtzioz herrietan egin dute ikerketa. Herriok aukeratu zituzten, Monica Alonso mugikortasunari buruzko azterketaren arduradunaren arabera, “motorizazio maila altuena daukatelako eta, garraio publikoari dagokionez, eskaintza txikiena daukatelako”. Eskualdean, zenbait arlotan ahaztuta egotearen ideia gaindituta dago; izan ere, turismoaren alorrak, esate baterako, gero eta presentzia handiagoa dauka. “Baina garraio publikoak zailtasun handiak ditu”, azaldu du Alonsok.

Artzentalesen, esaterako, autobus eta tren zerbitzua daukate. Autobusak Balmasedatik Lanestosara arteko bidea egiten du. Astelehenetik ostiralera, bi ordutik behin ateratzen da Lanestosatik. Balmasedatik, berriz, ia hiru ordutik behin dago autobus zerbitzu hori goizez, eta hiru eta bost ordu arteko maiztasunagaz dabil arratsaldean. Asteburu eta jaiegunetan, autobus bakarra daukate goizez eta arratsaldez.

Tren zerbitzua ere badaukate, Santander (Kantabria, Espainia) eta Bilbo lotzen dituena. Karrantza, Turtzioz eta Artzentales igarotzen ditu linea horrek. Noranzko horretan, goizean tren bi eta arratsaldean beste bi dituzte. Kontrako noranzkoan, baina, goizean, eguerdian eta iluntzean bana baino ez daukate.

Bestalde, Galdames eskualdearen barnealdean dago; Muskiz, Sopuerta eta Gueñesekin dauzka mugak. A-8 errepidetik eta Ezkerraldetik hurbil dagoenez, Enkarterrin Bilborako konexio onenak dituen herria da. Lau autobus linea pasatzen dira bertatik. Herritarrak, baina, kexu dira linea horien maiztasuna urria delako. Besteak beste, Santurtzi eta Balmaseda arteko bidea egiten duen lineak 08:30etik 20:30era bitartean bi ordutik behin ematen du zerbitzua —Sopuerta eta Galdamestik igarota—.

Portugalete eta Galdames arteko zerbitzuarekin antzekoa gertatzen da: 07:30etik 21:30era bitartean bi ordutik behin ateratzen da astegunez eta zapatuetan. 13:30eko autobusa soilik sartzen da, bestalde, Gallartan. Eta domeketan eta jaiegunetan, Portugaletetik beharrean, Muskiztik ateratzen da zerbitzua hiru ordutik behin —07:30etik 19:30era—.

Bilbora bi ordu, autobusez

Karrantza da Enkarterrialdek azterketa egin duen eremuko herririk handiena. 2.786 biztanle ditu. Eskualdean mendebalderen dagoen herria da. Trena erabiltzen dute gehien bertako bizilagunek; izan ere, Bilborako bidea ordubetean egiten du trenak, eta autobusak, berriz, bikoitza behar du, bi ordu, hain zuzen ere. Bi garraio mota horien maiztasunak areagotzea nahi dute bertako bizilagunek, Enkarterrialderen datuen arabera; baita Bilborako autobus zuzena jartzea ere.

Sopuertan ere, beharrezkotzat jotzen dute autobusak maiztasun handiagoarekin ibiltzea. Izan ere, bertatik lau autobus linea pasatzen diren arren, linea horien maiztasunak “eskasak” direla deritzote herritarrek.

Horrez gain, Muskizerako eta Zallarako autobusa eskatu dute. Lehenengoa, gainera, Muskiztik pasatzen den trenaren ordutegiarekin bat etor dadila gura dute; baita Bilborako linea zuzena ere, Bizkaiko hiriburura azkarrago iritsi ahal izateko.

Turtzioz da Enkarterrialdek aztertu duen azken herria. Bizkaia eta Kantabria (Espainia) lotzen dituen herria da, eta eskualdearen ipar-mendebaldean dago. 542 biztanle ditu, 31 kilometro koadrotan banatuta. Enkarterrin gainerako Bizkaiko herriekiko konexio bide txarrenak dituen eremua dela ondorioztatu du garapen iraunkorrerako bulegoak. Izan ere, mendikatez inguratuta dago.

Autobus eta tren linea bana pasatzen da bertatik, baina garraio mota bi horiek herritarrentzat “eskasak” direla deritzo Enkarterrialdek. Bizilagunen eskaera nagusia autobusak maiztasun handiagoagaz ibiltzea da, batez ere, arratsaldetan. Autobus eta tren lineen arteko ordutegi konexio egokia martxan jartzea ere aldarrikatu dute. Bilbora azkarrago iritsiko den autobusa ere gura dute, baita Karrantza-Bilbo tren zerbitzua maizago ibiltzea ere.

Aberastasun handiko lurrak ditu Enkarterri eskualdeak »

Aberastasun handiko eskualdea da Enkarterri. Lur aberatsak ditu eremuetako askotan, fruitu arbolak eta patata, indaba, tomatea, piperrak, barazkiak eta beste landatzeko. Hain zuzen, hainbat udalerritan nekazaritza da oraindik nagusi. Txakolina egiteko…

Aldundiarekin harremanetan eskaeren berri emateko »

Enkarterrialde bulegoa harremanetan dago Bizkaiko Foru Aldundiko garraio publikoko arduradunekin, egin dituzten azterketen berri emateko. Monica Alonsok azaldu duenez, ondorioak eta herritarren proposamenak ere helarazi dizkiete, eta “esfortzuak zerba…

@sarean »

Hondakinen sorrera murriztu eta prebenitu, bertako baserrietako produktuak sustatu eta herritarrek dena delakoa partekatzeko aukera eskaintzen du Enkarterrialdek Enkarterrimarket webgunean. Besteak beste, autoa partekatzeko aukera eskaintzen du.

enkarterrimarket.al21.biz.

“Gu ere bizkaitarrak gara!” »

Garraio publikoaren maiztasunen eskasiaren eta Enkarterri Bizkaian ezagutzera eman ez izanaren ondorioz, eskualde horretako bizilagunek bakartuta dauden irudipena dutela jakinarazi dute bertako errealitatearen berri duten herritar bik.

Igor Mendoza Zallan bizi da, eta Ibailorak dantza taldeko kidea da. Bizkaitarrek, oro har, euren eskualdea ez dutela ezagutzen deritzo. “Bilboko lagunek esaten didate ez dutela Enkarterri ezagutzen. Ez dakite zer dagoen Enkarterrin, zeintzuk herrik osatzen duten eskualdea… Burgosen [Espainia] bizi naizela diote”, azaldu du.

Horren arrazoia “informazio falta” izan daitekeela deritzo Mendozak. Asko Asturiasera (Espainia) turismoa egitera joaten direla ekarri du gogora, “paisaia berdea duelako eta aberastasun natural handia duelako”. “Karrantza ere alde horretatik izugarria da, baina ez dakigu hemen bertan, etxetik gertu, zer daukagun”, adierazi du.

Turismoaren alorra ez dela behar beste landu uste du. Gogora ekarri du Enkartur bulegoa martxan dagoela. Hala ere, haren ustez, “diruagatik edo interes faltagatik”, haien izena ez dute Bizkaira zabaldu.

Haren irudiko, administrazioen aldetik ere ahaztuta dago Enkarterri. “Guztia eramaten dute Getxo aldera edo Bilbora… Jende gehiago bizi den lekuetara. Batzuetan hori logikoa da, baina beste batzuetan ez. Gu ere bizkaitarrak gara!”, esan du.

Garraio publikoa da, Mendozaren iritziz, gabezia nagusienetako bat. “Gauez ateratzeko Gautxoririk [Bilbobusen gaueko zerbitzua] ere ez daukagu, eta trena, adibidez, oso garestia da”, salatu du. Trenak edo autobusak, gainera, ibilbidea egiteko denbora asko behar dutela ekarri du gogora.

Trena eta autobusa, lehian

Asier Pagazaurtundua Zallako Herriko kultur elkarteko kideak ere antzeko iritzia dauka. Haren esanetan, gainera, trena eta autobusa, osagarriak izan beharrean, “lehian ibiltzen dira elkarrekin”. “Arangurenen, nire herrian, uste dut bata bestearekiko bost minuturen aldearekin pasatzen dela”, esan du.

Ordutegiak “oso eskasak” direla adierazi du Pagazaurtunduak: “Goizekoak zein gauekoak. Lanean 06:00etan sartu behar baduzu, autoa behar duzu; gainerakoan, ez zara iristen. Eta, gauez, beste horrenbeste. Herri batetik bestera ere ezin zaitezke mugitu”.

“Aste barruan 21:15etik aurrera auto pribaturik gabe ez daukazu zer eginik; ez dago Bilborako garraiorik. Hori Cadagua inguruan. Gainerako eremuan egoera are txarragoa da, gainera”, gogorarazi du.

Enkarterriko bizilagunek, baina, egoera hori “onartuta” daukatela deritzo Mendozak. Hala ere, irtenbidea eskualdea “sustatzea eta zerbitzu gehiago jartzea” izan daitekeela uste du. Batez ere, garraioa da, haren ustez, bultzatu beharrekoa: “Merkeagoa eta gauez ere ibiliko dena”.

Euskara eta euskal kulturaren presentzia ere eskasa dela ekarri du gogora Ibailorak dantza taldeko kideak. “Gu saiatzen gara gauzak antolatzen”. Jarduera horiek, baina, gehienetan, elkarteek antolatu behar dituztela esan du, “udalaren diru laguntzarik barik”.

Euskara, norberaren baitan

Mendoza eta Pagazaurtunduaren ustez, hala ere, euskal kultura eskualdean zabaldu gabe egote hori ez da Enkarterriren Bizkaiarekiko “urruntasun” horren ondorio. “Historikoki gazteleraren mendekotasun handia izan du eskualdeak”, gogorarazi du Mendozak. Jende nagusi gutxik daki euskaraz. “Belaunaldi berriak hasi gara biltzen, sustatzen eta euskal kultura bizitzen. Baina zaila da hutsetik hastea”. Hala ere, gogora ekarri duenez, “Bilbon ere gaztelera entzuten da, nahiz eta jardueretan gehiago inbertitzen den. Norberaren kulturaren baitan dago hori”.

429,52 kilometro koadro ditu Enkarterrik. »

429,52 kilometro koadroko lur eremua hartzen du Enkarterri eskualdeak. Bertan, 31.000 herritar inguru bizi dira hamar herritan banatuta. Balmaseda hiribildua da Enkarterri eskualdeko herri nagusia.