Idiazabalgo gaztak 25 urte bete ditu aurten »

Idiazabalgo gaztak zilarrezko ezteiak beteko ditu aurten. Data esanguratsua denez, hainbat ospakizunetako urtea izango da elkartearentzat. Nagusia joan den astean egin zuten Madrilgo Gourmets aretoan. Gaztari izena Idiazabal herritik datorkio (Gipuzko…

Ardiekiko zaletasuna ogibide bihurtuz »

Martxoko egun eguzkitsu batean jendea kalean dabilen bezala ikus daitezke animaliak bazkatzen Urkiolako magalean. Mendiko haizeak dakarren freskotasun giroa antzematen da udaberri atarian, baina artaldea lasai asko dabil batetik bestera belarra jaten. Durangaldeko txokorik ezagunetako batean dauka artaldea Eli Ingunzak. Iurretakoa da, baina Abadiñon dago Txori Errota baserria, Urkiolako natura parkearen bihotzean. “Basoaren goiko aldean artaldearen zati bat dago. Umeekin daudenak errepidearen beste aldeko etxolan daude”, azaldu du bertara iritsitakoan.

Ingunzak beti atsegin izan du artzain mundua. Baserri batean jaio eta hazitakoa denez, ederto ezagutzen ditu zirrikitu guztiak: “Ni hamar neba-arreben artean nagusietakoa naiz. Hori dela eta, etxetik kanpora irten beharra izan nuen taberna batean lan egitera”. Hala ere, orain hamabi urte orain bazkide duenarekin elkartu, eta biren artean artaldea aurrera ateratzea errazagoa zela ondorioztatu zuten. “Behar guztia ezingo nuke nik bakarrik egin. Bazkidearekin batera sozietatea sortu, eta 380-400 ardira arteko artaldearen jabe gara”.

Artzaintza gizonen kontua dela uste duena oker dabilela dio: “Andrazkoak baserrian lan egiten ikustera ohituta nago. Nire etxean amak beti lan handia egin izan du”. Garai batean gizonezko artzainek baserritik kanpo lan egiten zutenez, emakumeak etxeko lanaz eta animalien gobernuaz arduratzen zirela erantsi du. Beraz, andreen lana baserriaren sostengu etengabea izan delakoan dago: “Gizonezkoak kanpoan jendaurrean aurpegia ematen du, baina ezkutuko eta isilpeko lana emakumearena da”.

Eta bere kasuan, lanez lepo dabil. 07:00etan ohetik jaikitzen da, 08:00 aldera lanean hasi, eta 21:30 arte ia gelditu ere ez da egiten. Salbuespena, 13:00 inguruan bazkaltzeko hartzen duen ordu erdiko tartea. “Goizetik gauera arte beharrean nabil. Ardiak zaindu, gazta saldu, bazkaria prestatu… Baserriko egunerokoan gauza ugari daude egiteko, ez duzu aspertzeko astirik”.

Gosaldu ondoren etxolara joan, eta bertan dauden ardi eta bildotsei jaten ematen die. Abereen menua pentsuak eta belar idorrak osatzen dute: “Kortatik kanpo daudenean, inguruko larreetako belarra jaten dute. Ukuiluan daudenean, aldiz, udan gordetako belarra eta pentsua; azken hori bereziki kumea izan berri duten ardiei ematen zaie”. Gero hilabete inguruko arkumeak dituzten ardiei esnea biltzen die gazta egiteko. “Hogei buruko txandetan batu eta makina batera sartzen ditugu. Esnea batzeko tresnatik atera, eta etxolako txoko batera eramaten ditugu, jetzi gabe daudenekin ez nahasteko”.

Gazta egitea, zailena

Animaliei jaten ematea eta jeztea da lanik errazenetakoa; gazta egitea, ordea, zailenetakoa. “Esnea bildu ostean egokitu egin behar da gazta egiteko. Ezin zara ardiak jetzi eta berehala gazta egiten hasi, ez zaizu behar bezalako gazta aterako”. Ingunzaren makinako ontziak lau gradutan mantentzen du, baina gatzagia botatzeko esnearen tenperatura 31 gradura igo behar dela azaldu du: “Gazta egin ondoren ere behar asko dago, bi hilabetez edo pausatzen egon behar da gero saltzeko”.

Artzainek euren lanean gehien nabarmentzen duten produktua da gazta, diru iturri nagusia delako. Urtero, 5.000 kilo gazta inguru egiten dute Txori Errota baserrian. Bi salneurrikoak dira. Bata, hamabost euro eta erdikoa; hemezortzi eurokoa, bestea. “Etxean, Abadiñon, erostea merkeagoa da. Bezeroak baserriraino etortzeko ahalegina egiten du eta. Herrietako azoketara joatea erosoagoa da, baina horrek elikagaia garestiago bihurtzea ekartzen du”.

Salmentari buruz galdetuta, “ahal den bezala” erantzun du. Gaztaren alorrari ere krisiak eragin dio: “Garai hobeetan gazta urtean bertan saltzen zen; aurtengo martxoan iazkoak saldu gabe ditugu oraindik. Oso motel mugitzen da merkatua, baina gurea ez da sektore bakarra”. Gainera, artzaintza elkarte guztietako kide denez, gastuak gora egiten du; horrek hainbat baldintza betetzeko betebeharra baitakar: “Kontrolak pasatu behar direnez, prestatuta egon behar duzu. Horrek behar bezala lan egitea eta ahalegin ekonomikoa eskatzen dizu”.

Sektoreak krisia bete-betean pairatzen badu ere, artzain hasiberriak egoera okerragoan daudela ohartarazi du. “Gazteak mundu honetan hasteko nahiko zail daukate, eta, sasoi txarra denez, oraindik eta okerrago. Baina batzuk arriskatu egiten dira, eta borondatea eskertzekoa da”.

Dena den, egoera zaila izan arren, nahiko pozik da Ingunza. “Aurtengo negua ez da batere gogorra izan. Urkiolan ohituta gaude hamabost eguneko elurtea izatera. Eta orain arte hiru edo lau egunekoa baino ez dugu izan”. Gainera, garai batean ugariagoak ziren otso eta saiak ere ez dira agertu, eta luzaroan ez agertzea espero du. “Orain zenbait urte, Gorbeia aldera otsoak gerturatu, eta hainbat ardi hil zituzten. Nik pentsatu nuen hara heldu baziren hona iristea denbora kontua baino ez zela, baina, zorionez, ez dira azaldu”.

Gazta ekoizleak. »

Hamabost artzain bizkaitarrek ekoizten dute gazta etxean. Horietako erdiak baino gehiagok Idiazabalgo elkartearen sor-marka dute, hamarrek hain zuzen. Horrez gain, badago, gazta egin ordez, esnea elikagai industriara saltzen duenik ere.

Esne edo gazta ekoizleak. »

75 dira gazta edo esnea merkaturatzen duten artzainak. Kopuru zehatza jakitea zaila bada ere, Bizkaiko nekazari eta abeltzainen elkartearen arabera, probintziako abere guztien artean bi milioi litro esne ekoizten dira urtero.

Osakidetzako Biboaldea eskualdeari saria eman diote »

Osakidetzako lehen mailako arretako Bilboaldea eskualdeak AENORen RS 10 ziurtagiria jaso du. Hain zuzen, gizarte erantzukizunaren alde egiten duen lana saritu diote. Rafael Bengoa sailburuaren esanetan, sariak “Osasun eta Kontsumo sailak eta Osakidetz…

Ondarroarrek Galdakao eta Durangora jo ahal izango dute »

Espezialista baten beharra duten Ondarroako gaixoek ez dute Gernika-Lumoko Bereizmen Handiko Zentrora joan beharko hura zabaltzen dutenean, Osakidetzak hasiera batean iragarri zuenaren kontra. Aurrerantzean ere, Durangora edo Galdakaora joaten jarrait…

Haurdunaldiak Mendaron artatzeko eskaera Ondarroan »

Ondarroako Udalak bertako emakumeek haurdunaldiak Mendaroko ospitalean jarraitu ahal izateko eskaera egin dio Osakidetzari. Ofizialki Gurutzetako ospitalea dagokie ondarroako bizilagunei, baina Mendaroko ospitalean larrialdiak eta haurdunaldiak artatz…

Osasun mapa osatzeko prozesuan »

Ospitaleei dagokienez, Bizkaian osasun mapa osatzeko prozesuan ari da Eusko Jaurlaritza. Hain zuzen, “lau mikrosistema” egiteko helburua betetzeko Urdulizko ospitalea bukatzeko zain daudela azaldu du Julian Perez Gil Osakidetzako zuzendari nagusiak. Uribe eskualdea, Barnealdeko eremua, Bilbo Handia eta Ezkerraldea barne hartuko dituen sistema eratzen ari dira.

1. Uribe

Aurreikusitako mapa osatzeko, Urdulizko ospitalea bukatu behar dute. Asteon hasi behar zituzten berriz ere lanak, arazo administratiboak tarteko hiru hilabetez etenda egon dira-eta. 28 hilabeteko obrak egingo dituzte, eta 2013 bukaerarako martxan egongo dela iragarri du Perez Gilek. Haren aburuz, Gurutzetako pazienteen %25 Urdulizek hartuko ditu. Hain zuzen, 170.000 herritarrek Uribe Kostako ospitalera joko dute.

Eskualde horretan Gorlizko ospitalea ere badago. Han, barne medikuntzaren arloan zainketa aringarriak eta pazienteak egonkortzeko beharrezko tratamenduak ematen dituzte. Errehabilitaziorako ospitalea ere bada.

2. Barnealdea

Galdakaoko ospitaleak Barnealdea deritzon Bizkaiko eremua hartzen du, eta Busturialdeko, Lea Artibaiko, Arratiako eta Durangaldeko bizilagunak artatzen ditu. Horrez gain, tratamendua ospitale erregimenean jarraitu behar duten Durangotik ekialderanzko herrietako gaixo kronikoek Eibarren eraikiko duten Gorlizkoaren pareko ospitalera joan beharko dute. 120 ohe izango ditu, eta, Durangaldeko pazienteez gain, Gipuzkoa mendebaldeko bizilagunak ere hartuko dituzte han. Ospitale horren lanak 2014ko udarako amaitzea espero dute.

Galdakaoko ospitalean, gainera, kimioterapia tratamendua hartzeko Eguneko Ospitale Medikoa zabaldu berri dute. “Otsailean koloneko, ondesteko, goi digestio aparatuko, behazun bideetako eta belarriko, sudurreko eta laringeko minbizia duten pazienteak sartu dira. Ekainean biriketako kartzinoma patologiak dituztenak gehituko zaizkie, eta, irailean, gernu eta sexu aparatuetakoak”, Perez Gilek azaldu duenez.

Gernika-Lumon ospitalerik ez dago, baina udazkenean zabalduko dute Bereizmen Handiko Zentroa. Espezialitate guztietako kontsultak izango ditu, baita ebakuntzak egiteko bi gela ere. Horrez gain, 24 orduko larrialdi zerbitzua ere izango du, umeentzako larrialdi zerbitzua barne.

Duela zazpi urte hasi ziren Bereizmen Handiko Zentroa eraikitzen. Osakidetzak egindako proiektuak 70 ohe izango zituela jasotzen zuen. Hasieran agindu zuten hori bete dezatela eskatu diote eskualdeko taldeek eta eragileek Osakidetzari. Iaz, esaterako, Gernika-Lumokoa ospitalea izan dadila eskatzeko mozioak aurkeztu zituzten eskualdeko udaletxeetan.

3. Bilbo Handia

Bilbo Handiko bizilagunak, bestalde, Basurtu eta Santa Marina ospitaleetan artatzen dituzte. Santa Marinan patologia kronikoak dituzten eriak artatzen dituzte. Errehabilitazioa eta zainketa aringarriak ere eskaintzen dituzte osasun zentro horretan.

Laugarren eta hirugarren solairuak itxita dauzka, baina, laugarren solairua berritzeko lanak bukatu bitartean. Hirugarren solairuan 100 ohe itxi dituzte, eta gabezia horri irtenbidea emateko asmoz Galdakaoko ospitalean “hutsik” zegoen solairu batean “60 ohe inguru” ireki dituztela azaldu du Osakidetzako zuzendariak. Apirilean zabalduko dute hirugarren solairua, eta, udazkenean, bestalde, berritutako laugarrena.

Basurtuko SATSE sindikatuko ordezkarien arabera, Santa Marinako lanak bukatu ostean euren ospitalean lasaiago ibiliko dira. Horrez gain, Basurtun hartzen dituzten pazienteen idiosinkrasia besteekiko desberdina dela azaldu dute, Bilbon adineko populazioa Bizkaiko batez bestekoa baino handiagoa dela arrazoituta, hain zuzen ere. Hain justu, Basurtura doazen gaixoek, batez beste, 80 eta 90 urtetik gora dituztela esan dute. Etengabeko arreta guneetan X izpiak eta analisiak egiteko zerbitzuak, besteak beste, 24 orduz zabalik egongo balira Basurtuko larrialdietako zerbitzuan horrenbeste jende ez litzatekeela pilatuko ere baderitzote.

4.Ezkerraldea

Gurutzetak eta San Eloy ospitaleak artatzen dituzte, azkenik, Ezkerraldeko —Enkarterriko bizilagunak barne— pazienteak. Gurutzetan bertan ere solairuetako batean obrak egiten ari direla azaldu du Osakidetzako zuzendariak. San Eloyn oinarrizko osasun arreta ematen dute. Ama berriak artatzeko atalik ez dauka, ordea; ezta Gurutzetan eskaintzen dituzten espezialitateetako batzuk ere.

Osasun publikoa gain behera? »

Azken asteetan Bizkaiko ospitaleetako larrialdi zerbitzuetan gertatu diren kolapsoek mahai gainean jarri dituzte, berriz ere, osasun publikoaren alorrean gertatzen ari diren “murrizketak”. Sindikatuen arabera, murrizketa horiek nabarmenak dira; Osakidetzaren aburuz, baina, murrizketarik apenas dagoen.

Iñigo Bilbao LAB sindikatuko Osasungintza sektoreko ordezkariaren arabera, egia da larrialdi zerbitzuetan urteko sasoi batzuetan betidanik izan direla kolapsoak, Osakidetza zerbitzuko arduradunek azken asteotan behin eta berriz errepikatu duten bezala. Horren atzean, baina, “egiturazko arazo bat” dagoela deritzo. Lehen egun jakin batzuetan gertatzen ziren kolapsoak, gainera, orain maizago eta gripe sasoitik kanpo ere gertatzen direla gogorarazi du. Horren atzean “kudeaketa txarra eta murrizketak” daudela deritzo.

Sarri, gainera, pazienteek osasun arazo bat dutenean zuzenean larrialdietako zerbitzura jotzen dutela eta hori gaizki dagoela salatzen dela ekarri du gogora Bilbaok. Herritarren jarrera hori, baina, “sortutako osasun ereduaren ondorio” dela adierazi du; hain zuzen, lehen mailako arreta utzita dagoela arrazoitu du. “Osasun etxera zoaz, handik etengabeko arreta gunera bidaltzen zaituzte, han ez dagoela erradiografiak egiteko aparaturik eta, azkenean, munduari bira eman ostean, Gurutzetako larrialdietako zerbitzura joateko esaten dizute. Herritarrek, azkenean, zuzenean ospitaleetara jotzen dute”, esan du. “Herri bakoitzak behar dituen zerbitzuak garatzeko deszentralizazio apusturik ez da egin”, salatu du. “Osakidetzari merkeago ateratzen zaiolako zentralizatutako kudeaketa”.

Murrizketen kontua “aspalditik” datorrela dio Bilbaok. “Krisiaren aitzakiarekin, baina, orain aprobetxatu egin dute aurreko administraziotik zetorren pribatizazioaren aldeko eta osasun publikoaren kontrako neurri batzuk hartzeko”. Urtez urte “osasun arretaren kalitatea eta inbertitutako dirua gutxituz” joan dela azaldu du. Gogora ekarri du, halaber, osasungintza publikoak murriztu egin duela pertsona bakoitzeko urtean egiten duen gastua. 2010ean, 1.644 euro gastatzen zituen, eta 2011n, berriz, 1.564 eurora jaitsi zuten kopurua. “Horrek adierazten du gero eta gutxiago gastatzen dela oro har. Hori hasiera txarra da. Izan ere, gizarte honetan gero eta adineko jende gehiago dago. eta patologiak kronikoagoak dira. Horrek gastua handitu behar izatea ekarri beharko luke”.

Produktibitatea hobetuz

Osasun Sailak urtean herritar bakoitzarentzat egindako gastua murriztu izana, baina, “profesionalei eta ekipamenduei esker produktibitatea hobetzearen ondorio” dela arrazoitu du Julian Perez Gil Osakidetzako zuzendari nagusiak. “Hemen ez dugu inongo murrizketarik egin. 2009an gobernuan sartu ginenetik, kudeaketa lana egin behar izan dugu, eta sindikatuek ontzat eman ez dituzten zenbait erabaki hartu behar izan ditugu”, esan du.

Hala ere, onartu du egoera ekonomikoaren ondorioz balitekeela gaur egun batzuetan langileen ordezkapenak ez egitea lehenago egiten ziren azkartasun berarekin. Halaber, langile kopuruak, oro har, gora egin duela baieztatu du, “zerbitzu berriak martxan jarri” dituztelako; besteak beste, Galdakaoko onkologia unitate berria.

Horrez gain, haren esanetan, zerbitzuren batean zenbait ohe itxi direla esaten denean hala gertatu bada, “okupazioak behera egin duelako da”. Perez Gilek alde baikorra nabarmendu du: “Eriek gero eta egun gutxiago egin behar dituzte ospitalean, teknika eta teknologia hobeei esker”.

Ospitaleetan pazienteekin lanean ari diren beharginak, baina, ez dira iritzi berekoak. Barakaldoko San Eloy ospitaleko UGTko ordezkari bat kritikoa da:”Murrizketak daude. Langile batek gaixo agiria hartzen duenean, haren lekua beteko duen inor ez dute kontratatzen, batez ere, gaixoaldi laburrak izango direla uste duten kasuetan”. Eta horrek pazienteengan eragina duela azaldu du. “Beharginok lan gehiago daukagu, eta horrek pazienteak artatzeko orduan kalitate gutxiago suposatzen du”, esan du. San Eloyn, gainera, egunero behar baino jende gutxiagok lan egiten duela adierazi du UGTko ordezkariak. “Izan ere, larrialdi zerbitzuan, esaterako, greba egunetarako aurreikusitako gutxiengo langile kopuru bera aritzen da lanean egunero”.

LABek gauza bera salatu du beste ospitaleetan ere. Bilbaoren ustez, osasun artaren kalitate gero eta txarrago horren atzean “osasungintza pribatua, mutualitateak, aseguru etxeak eta abar” bultzatzeko interesa dago. “Izan ere, itxaron zerrendak gero eta luzeagoak badira, jendeak pribatura joko du edo aseguru bat kontratatuko du”.

Hainbat proba egiteko —eskanerrak, besteak beste— Osakidetzak pazienteak klinika pribatuetara bideratzen dituela salatu du, gainera, eta adierazi du atal horretan “dirutza” gastatzen duela. “Osasun publikoan inbertitu beharrean gero probetxua ateratzeko, probetxurik ekarriko ez digun zerbaitetan inbertitzen dute”, esan du. Osasun publikoak irabaziak emango dituela pentsatzea ezinezkoa dela iritzi dio. “Horregatik da zerbitzu publiko bat!”.

Baieztapen horiek “min” egiten diote Perez Gili, “pribatizaziorantz baino guztiz kontrako jarrera” darabiltela uste baitu. 2009an, 17.435.516 euro gastatu zituen Osakidetzak klinika pribatuetara ebakuntzak edo proba osagarriak egitera bidali zituen pazienteengatik; 2011n, ordea, 9.098.847 euro izan ziren. “Hori itxaron zerrendetako pazienteei dagokienez. Horrez gain, azpiegitura berriak zabaldu ditugu, zerbitzu gehiago ematen ari gara eta pribatura gero eta paziente gutxiago bideratzen ari gara”, esan du. “Sarri beste autonomia erkidego batzuetako albisteak entzun eta gurean gauza bera gertatzen dela uste izaten dugu. Gurean osasungintza pribatizatzen ariko balitz, ni ere kalera aterako nintzateke”, erantsi du Perez Gilek.

Bilbaok, baina, Europako herrialde batzuek osasun sistema pribatizatzeko darabilten prozesuaren antzekoa gertatzen ari dela salatu du. “Diru gehiago daukanak arreta maila altuagoa izango du, eta ez daukanak bigarren mailako erdi oinarrizko arretarekin konformatu beharko du”.

Osakidetzako zuzendaritzako kargudun batzuek pizgarrietan kobratutakoa. »

LABek salatu du Osakidetzako zuzendaritzako 125 kargudunek urtean 12.000 euro inguruko pizgarriak jaso dituztela. Pizgarri horiek gastuak murrizteagatik ematen dizkietela gogorarazi dute.