Euskara bizia, denen esku »

Euskararen aldeko adierazpena elkarrekin adostu dute erakundeek eta eragileek. Norberak euskararen alde egin dezakeenari buruz hausnartzeko deia egin dute. - Irakurri gehiago...

Argiak garai ilunen itzalari »

1936ko gerra eta euskal kultura. Erregimen frankistak hasieratik egin zuen euskararen eta euskal kulturaren aurka. Espainiaren batasuna «sakratua» zen faxistentzat; eta, hori argudio gisa hartuta, akulturazio prozesua abiatu zuten Bizkaian. - Irakurri gehiago...

Kulturen aniztasuna plaza bakarrean »

Natalia Salazar Orbe

Tradizioek kulturan duten eraginaren isla izan ohi dira bateko eta besteko herri musika eta dantzak. Horixe erakutsiko dute Barakaldon, gaur hasita, Herrien arteko XX. Folklore Jaialdian parte hartzen duten taldeek. Galiziako eta Avilako ordezkariak izango dira, jaialdia antolatzen duen Ibarra-Kaldu taldeaz eta Balmasedako Eguzki dantza taldeaz gain. Ibarra-Kaldurentzat aldi berezia izango da, eta ez XX. jaialdia delako soilik, baita mende erdia bete duelako ere.

Biharko ekitaldian A Coruñako Catalmibre Tradicional eta Avilako Urdimbre taldeek egingo dute erakustaldia. Galiziarrak lehenago ere egonak dira Barakaldoko jaialdian. Hala ekarri du gogora Aitor Gorostizak, Ibarra-Kaldu taldeko kideak: “Oso inpresio ona utzi zuten. Galiziako dantza alai eta biziak egiten dituzte, gaita banda eder batek lagunduta”. Urdimbre ez dute ezagutzen, baina hari buruzko “oso erreferentzia onak” dituzte.

Barakaldo antzokian egingo dute ikuskizuna. Han izango da talde anfitrioia ere. Bakoitzak ordu laurdeneko saioa egingo du bihar. Domekan, Balmasedara eramango dute erakustaldia. Urtero aukeratzen dute Barakaldotik kanpoko herri bat jaialdia hara ere zabaltzeko: “Hala, beste udalerri batzuekin partekatzen dugu jaialdiak dakarkiguna; batez ere, kultura zirkuitu nagusietatik urrun dauden udalerriekin egiten dugu. Helburua da kultura zabaltzea, eta ahalik eta jende gehienak bestelako folkloreak eta kulturak ezagutzeko aukera izatea”.

Horrez gain, tokian tokiko taldeei bultzada bat ematea ere badute xede: “Haiei uzten diegu egun horretan Euskal Herriko folklorea erakusteko ardura. Hala, jaialdira datozen kanpoko taldeen ondoan, euren herrietan egiten duten lana ikusaraz dezakete”. Hogei minutuko ikuskizuna eskainiko du talde bakoitzak.

Bestalde, gaur musika izango da jaialdiaren protagonista, urtero jaialdiaren lehen egunean gertatzen den legez. Kanpoko taldeak ekarri ohi dituzte. “Aurten, XX. urteurrenaren harira, txistu kontzertu berezi bat antolatu dugu, orain egiten direnen antzekoa: abesbatzak eta metalek lagunduta”. Bilbao Musikako kide Jasone Akizuk zuzenduko du. Eta Dzipoo eskolako abesbatzak ere parte hartuko du. Kilika bertso eskola ariko da aurkezpen lanetan. Horrez gain, Ibarra-Kaldu taldeko musikariek ere zerbait prestatu dute, propio, ikuskizunerako.

Argazki erakusketa batek osatzen du jaialdiaren egitaraua. Hilaren 15era bitartean egongo da ikusgai Clara Campoamor kultur etxean. Herrien arteko Folklore Jaialdiaren atzera begirakoa osatu dute. “Hogei urteotan jaialditik pasatu diren talde guztien emanaldiak gogorarazteko argazki bilduma ederra da”. Bideo bat ere ikusgai dago emanaldietako unerik ikusgarrienak gogora ekartzeko.

Ametsa, egia bihurtuta

Aspaldidanik taldeak zuen ametsa egia bihurtzen ikusi zuen duela hogei urte. “Euskal Herriko hainbat taldek egiten zituzten jaialdiak ikusita, guk ere gurea antolatu nahi genuen”. Bat-batean sortu zitzaien aukera. “Asturiasko talde batek hara joatera gonbidatu gintuen, bisiten trukea eskainita. Haien gonbitari erantzun beharrak eman zigun aspaldiko ametsa gorpuzteko bultzada”.

Orduz geroztik igaro diren urte guztietan, hainbat talde ekarri dituzte Barakaldoko agertokietara. Euskal Herriko eta estatuko dantzari eta musikariez gain, Belgika, Andorra eta Portugalgo ordezkariak ere izan dituzte. Eta ikusleek eskertu egiten dute Ibarra-Kalduren esfortzu hori: “Urtetik urtera jende gehiago erakarri du jaialdiak”.

Beste kultura adierazpen batzuk ezagutzeko aukera ematen duela eta, oso interesgarritzat jo du era horretako jaialdiek egiten duten ekarpena. “Gainera, gure kultura hemendik kanpo ezagutarazteko bidea zabaltzen digu, trukeen bidez”.

Taldearen hastapenak

Herrien arteko Folklore Jaialdia sortu baino 30 urte lehenago hezurmamitu zen herrian benetan zegoen amets eta nahi sakona. 1966a zen. Frankismoaren diktadura indarrean zegoen. Eta bide ofizialaren aldekoa ez zen elkarterik apenas zegoen. Beurko-Bagatzako gazte talde batek auzoan kultur elkarte bat sortu nahi zuen. “Gure elkarteak nola eta dantzan egin zituen lehen urratsak, dantzari taldea izan baitzen elkarteak eman zuen lehen kimua; sortu eta atoan”. Baliabiderik gabe eta batere laguntzarik gabe abiatu zuten bidea: “Irabazi asmorik gabe, nork bere apurra jarrita, eta auzolanean. Orain dugun egoera ahalegin eta sakrifizio askoren gainean dago eraikita”.

Gaur egun 2 eta 55 urte arteko 120 kide inguruk osatzen dute; dantzariak eta musikariak. Hala ere, elkartearen inguruan askoz jende gehiago ari da lanean, “aldian-aldian antolatzen ditugun jarduera eta ekitaldietan, auzoan oso errotuta egon garelako beti. Taldea Bagatzan sortu zen, auzoarentzat eta auzoari esker”.

Euskal Herri osoko dantzak egiten dituzte plazetan eta agertokietan. Garai guztietakoak: zaharrak eta berriagoak, “kultura eta folklorea etengabe biziberrituz doazelako”. Alardeetako esparruaz harago ere aritzen dira. “Talde diziplinatik kanpo daudenei ere helarazi nahi diegu dantza, erromeria dantzen ikastaroak eginez. Taldeok ez baikara dantza ondarearen jabe bakarrak: dantza guztiona da, herriarena”.

Ibilbide luzea bezain emankorra izan da Ibarra-Kaldurena. Pasadizo mordoa ere kontatzeko modukoak dira. Gogorarazten hasita, liburu bat idazteko beste abentura oroitu ditu Gorostizak. Hori dela eta, taldearen historia laburbiltzen duen liburua egin dute. “Taldeetako adinekoek gogoan dute nolakoak izaten ziren garai hartako dantza emanaldiak: beti baimena eskatu beharrean. Eta, gero, poliziaz inguratuta egin behar izaten zuten dantzan, zelatan, euskal usaina zerion edozer susmagarria zelako”.

Urteek aurrera egin ahala, bizipen samurragoak egokitu zaizkie. Baita elkartasuna agerian uzten dutenak ere: “Elurra zela eta, Andorrara heldu ezinik geratu ginen behin. Bidean aterpe eman zigun herrian bertan egin genuen emanaldia, harrera eta laguntza eskertzeko”.

Taldearen izena, berau eratu zen garaiko giro soziopolitikoaren eraginez aukeratu zuten. Elkartea sortu aurreko urteetan zabaldu zen Barakaldo izenak burdinolen edo galdategien ibarra esan nahi zuela. “Garai hartan gure udalerriak ukaturik zuen euskaltzaletasuna aldarrikatzeko modu bat iruditu zitzaien sortzaileei. Etimologiaren aldetik izenak ez zuen batere oinarririk, ordea. Ilusio bat zen”. Baina ilusioek izaten dute ametsak gorpuzteko eta proiektu sendoak abiatzeko indarra. Horren erakusle, Ibarra-Kalduren 50 urteko ibilia.

Talde kirola, jolasten ikasten »

Aintzina Monasterio Maguregi
Errespetua, talde lana, umiltasuna, elkartasuna, joko garbia… Balio horiek edozein kirolen oinarrian egon beharko luketen arren, egunerokoan ez dute leku askorik izaten kirol profesionalean eta eskola kiroletan.Arazo horr…

Literatura ereinez, adimena ernatu »

Haurrei amaren sabelean daudenetik hitz egitea, irakurtzea eta kantatzea oso garrantzitsua da. Hala diote adituek: heziketa prozesuan zeresan handia du jardun horrek. Bularretik Mintzora eta Azalerako Ipuinak egitasmoek horretarako tresna ugari eskaintzen dituzte. - Irakurri gehiago...

6.300 euroko zorra zuen emakume bat etxetik kaleratu du Alokabidek »

Alaitz Armendariz

Etxe kaleratze bat izan zen aurreko astean Bilbo Zaharrean Alokabidek dituen etxebizitzetako batean, EH Bilduk deitoratu duenez. Eusko Jaurlaritzaren sozietateari 6.300 euro zor zizkion kaleratutako emakumeak. Aitziber Ibaibarriaga Bilboko EH Bilduko zinegotziaren esanetan, kaleratutako pertsonak proposamen bat aurkeztu zuen irailean zorra kitatzeko, baina Eusko Jaurlaritzak ez zuen proposamen hori onartu. Horrelako kasu “larriek” EAJren “hipokrisia” agerian uzten dutela salatu du: “Pertsonak ardatza direla diote, baina prest daude 6.300 eurogatik jendea kalean uzteko”.

Koalizioko kideak gaitzetsi duenez, udalak badu etxe kaleratzeei aurre egiteko protokolo bat, baina protokolo horrek “ez ditu etxebizitza publiko batetik kaleratuak diren pertsonak barne hartzen”. Bilboko Udalak bi alternatiba dituela esan du Ibaibarriagak: “Eusko Jaurlaritzarengana jo eta Begoñak aurkeztutako akordiorako proposamen hori onartzea exijitzea”, edo “beste udal etxebizitzen bitartez indarrean dagoen protokoloa aldatzea, eta mota horietako kasuei aurre egiteko baldintzak ezartzea”.

Etxebizitza hutsen errolda

Iker Casanova EH Bilduko legebiltzarkideak etxebizitza politika guztia “koordinatuko” duen erakunde baten beharra aldarrikatu du, administrazioen arteko desadostasunak eta koordinaziorik ezak saihesteko. Horretaz gain, adierazi du “funtsezkoa” dela hutsik dauden etxebizitza guztien errolda bat egitea, eta, errolda horretatik abiatuta, etxebizitza horiek merkaturatzeko neurriak hartzea. “EH Bildun uste dugu etxebizitza politikaren ardatza alokairuzko etxebizitzen eskaintza dela, eta erakunde publiko guztiek inplikazioa erakutsi behar dute arazoak saihesteko”.

Casanovaren ustez, gaur egun etxebizitza publikoak lortzeko dauden minimo ekonomikoak ezabatzea beharrezkoa da. “Erakundeen babesa gehien behar dutenak dira, hain zuzen, diru sarrera txikienak dituztenak”, azaldu du. Haren hitzetan, oraingo parametroetan jende hori da “kanpoan” gelditzen dena. Horregatik, eskatu du etxebizitza publiko bat izateko pertsona edo familia bati eskatzen zaion ahalegina ez dadila izan bere diru sarreren %30 baino handiagoa. “Eta, gutxieneko soldataren azpiko diru sarrerak baldin badituzte, %15 baino ez liekete eskatu behar”, aldarrikatu du.

Pertsona bat bere etxebizitzatik kanporatzea “muturreko egoera bat” izan behar dela uste du EH Bilduko legebiltzarkideak. “Iruzur argien kasuetan bakarrik bota beharko litzateke pertsona bat etxebizitza publiko batetik”.

Zor “handiegia”

“Kasu partikularrei” buruz hitz egiteko ahalmenik izan ez arren, Eusko Jaurlaritzako Enplegu eta Gizarte Politiketako Sailak azaldu du pertsona bat etxetik kaleratu aurretik “hainbat bide” bilatzen dituztela egoera konpontzeko, diru gutxiago ordainduta edo zorrak era erosoagoan ordaintzea ahalbidetuta, adibidez. Baina, zorra “handia” bada, kuota oso txikia ordainduta ez da lortzen zorra kitatzea: “Pertsonei jartzen zaien kuota diru sarreraren araberakoa da; hori dela eta, andre horri ere bere diru sarreren arabera jarriko zioten kuota, eta ez dute lortu akordiorik”, arrazoitu du kaleratzea sailak.

Bestetik, zenbait lagunek protesta egin zuten atzo kanporatutako emakumearentzat irtenbide bat eskatzeko. Udaletxe aurrean elkarretaratzea egin zuten, udalbatzarra egiten ari ziren bitartean.

Gabarra ere, erasoen aurka konkistatzera »

Aitziber Laskibar Lizarribar
Bizkaiko industrializazio prozesuari lotuta daude gabarrak. XIX. mende amaieran, meatze guneetako mendietatik ateratako burdina Labe Garaietara eta Bilbo inguruko zein Ezkerraldeko lantegietara eramateko sortu ziren motor g…

Euskarazko istorioen agertokia »

Natalia Salazar Orbe
Atzean istorio onik ez duen film batek ez dauka zentzurik”. Hala ondorioztatu du Arantza Ibarrak. Euskal Herriko Gidoigile Profesionalen Elkarteko zuzendaritzako kidea da. Eta, hala ere, behar duten garrantzirik ez zaie aitortzen l…

Haur eta gazteentzako 120 film Zinetxiki zikloan »

N. S. O.

Zinetxiki zikloa iritsi da, lehenengoz, Bilbora. Batik bat, haur eta nerabeentzako filmak eta jarduerak prestatu dituzte. Denera, 120 film eskainiko ditu, familia osoarentzako saioetan eta ikastetxeetan egin dituzten emanaldietan banatuta. Hamabost herrialdetan ekoitzitako lanak dira. Joan den astean hasi zen, eta gaurtik domekara bitartean, 38 saiorekin gozatzeko aukera izango da.

Hainbat kategoriatan nazioarteko lehiaketarako deialdia eginda, 500 lanetik gora jaso dituzte: film laburrak eta film luzeak. Horietatik 51 aukeratu dituzte sei kategoriatan parte hartzeko: adinaren arabera bereizitako lau atal, Egile Berrien lanen aurkezpena eta Zine Eskolek egindako filmen aurkezpen atala. Zinema egileen belaunaldi berrien aldeko apustua egin du Zinetxikik.

Haur eta nerabeentzako zinema zikloak programa berezi bat eskaini du eskoletarako: haur hezkuntzako, lehen hezkuntzako, bigarren hezkuntzako eta batxilergoko zikloetarako. Hainbat ikastetxetako 1.500 ikaslek baino gehiagok hartuko dute parte saio horietan guztietan. Ziklo bakoitzerako proiekzio bereziak antolatu dituzte. Horrez gain, ikasleek eskoletan lan ditzaketen gida didaktikoak banatu dituzte antolatzaileek, osagarri moduan.

Jatorrizko bertsioak

Lehiaketatik kanpo, Zinetxikik hainbat film emango ditu jatorrizko bertsioan. Saio horiek Bilborocken, Arte Ederren Museoan, Docken, El Carmen aretoan, Itsasadarra Itsas Museoan eta Fnac saltokian izango dira.

Japoniar Animazioaren atzera begirakoa da nabarmendu daitekeen sailetako bat. Hayao Miyazakiren lanak ditu protagonista. Bihar eta etzi bi film proiektatuko dituzte: Nausicaä eta Arrietty. Biak ala biak El Carmen aretoan ikusi ahalko dira, 19:00etatik aurrera.

Estreinaldiak atalerako animazioko zazpi film luze eta film labur bakarra iritsi dira, lehenengoz, Bilbora. Bihar Mune, Ilargiaren zaindaria ikusi ahalko da, Arte Ederren Museoan, 18:30etik aurrera.

Haurrak, protagonista

Beste Begirada atalerako hainbat adinetako umeak protagonista dituzten filmak aurkeztu dituzte. Errealitate sozial desberdinei buruz ikuspuntu komuna duten lanak dira. Igandean, Danimarkako Antboy eta Mexikon egindako Little Boy emango dituzte.

Sail berezia antolatu dute Zinetxiki zikloan Zinearen Magia eta Iraganerako Bidaia ataletarako. Animazioko zineman aitzindari izan diren hainbat egileren lanak bildu dituzte bertan. Igandean hamabost saio eskainiko dituzte, Arte Ederren Museoan eta El Carmen aretoan. AEBetako, Brasilgo, Frantziako, Suitzako eta Erresuma Batuko lanak izango dira. Film laburrak dira guztiak. Filmik luzeenak 20 minutuko iraupena du. 11:30ean hasita emango dituzte.

Haurren Nazioarteko Lehiaketaren barruan parte hartzen duten hainbat film ere ikusteko aukera izango da datozen egunetan. Nazioarteko lehiaketako egileen, Zinema Eskoletakoen eta egile berrien lanak ere emango dituzte.

‘.eus’ domeinuaren aldeko apustua handitzen ari da »

Euskara eta euskal kulturaren komunitatearen Interneteko lehen mailako domeinua da .eus. Euskara eta euskal kultura sustatu, eta euskara eta euskal kulturaren komunitatea kohesionatzea du helburu.

Ia bi urte dira .eus domeinua erabilgarri dagoela, eta, bi urte hauetan, 6.000 enpresa, hainbat erakunde eta norbanakok bat egin dute komunitatearekin domeinu izenak erregistratuz.

Gaur egun, .eus da Hego Euskal Herrian hazkundean dagoen Interneteko domeinu bakarra; gainerako domeinu guztiak (.com, .net, .es eta abar), batez beste, %7 jaisten ari dira, baina .eus-ek %18ko hazkundea izan du 2016ko lehen bederatzi hilabeteetan.

Lurralde guztietan eta sektore guztietan ari da gertatzen .eus domeinuaren hazkundea. Bizkaian, esate baterako, domeinu-izenen %30 enpresek erregistratu dituzte, %16 erakunde publikoek eta %20 euskararen eta kulturaren arloko erakundeek. Webgune askok egin du .eus domeinuaren aldeko jauzia; eta, horri esker eta webgune horien kalitateari esker, munduko 783 domeinu berriren artean egindako azterketan 4. postua lortu du .eus-ek kalitateari eta SEOri (Search Engine Optimization) dagokionez, hau da, bilaketa motorretan hobereneratzean.

Bizkaiko erakunde publiko nagusien .eus domeinuaren aldeko apustua garbia da. Bizkaiko Foru Aldundia eta Eudel elkartea adibide batzuk dira. Domeinua erabiltzeaz gain, erakunde horiek dei egin diete Bizkaiko enpresei, erakundeei eta abarri beren webguneetan .eus domeinua erabil dezaten.

6.000 .eus horiek asko eta askotarikoak dira, izaeran eta motibazioan. Izen handiko erakundeak daude komunitatean. Bizkaiko Foru Aldundia eta Eudel elkarteaz gain, Eusko Jaurlaritza, Euskal Herriko Unibertsitatea, Bilboko Udala, Athletic Club eta BERRIA egunkaria, besteak beste. Baita, enpresa handiak ere: hala nola Petronor, Gallastegi Harategiak eta Bidaguren Gozotegia saltokiak, Gaurko Abokatuak bulegoa, edota kulturaren munduko hainbat idazle eta musikari —Bernardo Atxaga, Kepa Junkera, Gatibu, Esne Beltza eta Petti—.

Azken batean, edonork atera diezaioke probetxua .eus domeinuari.

Batz Group kooperatiba igorreztarrarentzat, batz.eus webgunea baliabide bat da, “zuztarrak bertan eutsita eta adarrak mundura zabalik, gure hizkuntza eta kultura garatzeko”.

Gero eta gehiago dira webgunea duten merkatariak. Gili-Gili, Bilboko alde zaharreko arropa dendako arduraduna da Manoli Bengoetxea, eta .eus domeinupean dauka webgunea: “giligili.eus gara, euskaldunak garelako. Bizitzako arlo guztietan euskaraz bizi garenez .eus-ekin identifikatzen gara”.

Nabarnizen dagoen Nabarniz jatetxeko Lorena Zubizarretak nortasunarekin lotzen du jatetxenabarniz.eus helbidea: “Guk .eus izatea pentsatu dugu, gure jatetxearen markari nortasuna ematen diolako”.

Profesionalen arloan, Aiert Buruaga Durangoko arkitektoaren webgunea ab-ark.eus da: “Nire marka mundu digitalean kokatzeko eta euskararekin lotzeko, .eus naiz”.

ESKAINTZA BEREZIA

.eus domeinuak bi urte beteko ditu abenduaren 3an, Euskararen Nazioarteko Egunean eta Durangoko Azokaren erdian. Urtemuga hori ospatzeko, eskaintza berezia egingo da azaroaren 25etik abenduaren 6ra, eta domeinua 9,95 euroren truke erregistratu ahal izango da.

Gainerako domeinuak bezalaxe, .eus domeinu izenak enpresa erregistratzaileen bitartez eskuratzen dira. Aukeraketa errazteko, www.domeinuak.eus Interneteko helbidean begira daiteke aukeratutako izena eskuragarri dagoen. Baita enpresa erregistratzaileen eskaintzak ere. Domeinu izena erregistratzeko informazio guztia, berriz, helbide horretan lor daiteke.

Zalantzak izanez gero, Puntu Eus fundazioan atsegin handiz argitzen dituzte, eta lagundu ere egiten dute erabiltzaileak erraztasun guztiak izan ditzan. Telefonoz (943-08 50 51), posta elektronikoz (laguntza@omeinuak. eus) eta Whatsapp bidez (665-77 09 45).