Oztopoak trenaren errailei »

Hamar urte dira AHTa eraikitzen hasi zirenetik, eta abiadura handiko trenak zeharkatzen dituen Bizkaiko herri gehienetan abiatu dituzte lanak. Atxondon eta Elorrion, ordea, ez dituzte derrigorrezko desjabetzeak egin oraindik. Legeen «akatsetatik» tiraka ari dira herri bietan prozesua atzeratzen. - Irakurri gehiago...

Mende erdia igarota, omena »

Aitziber Laskibar Lizarribar

Lauro ikastola: duela 50 urte sortu eta ikastolen aitzindari izandakoa. Lege baimena lortu zuen lehen ikastola izan zen; euskaraz ere irakasteko eskubidea aitortu zitzaion aurrenekoa. Ikasturte osoan egiten ari den ospakizunen barruan, aste honetan omenaldia egin diete egun Loiun dagoen ikastolaren lehen hazia erein zutenei. Egun berezia izan da Emakumeen Junta hura osatu zutenentzat eta haien oinordekoentzat. Aitortza publikoa jaso duten egun berean baieztatu da talde sustatzaile haren buru izan zen emakumearen izena izango duela Bilboko kale batek: Julita Berrojalbiz.

Omenaldia amaitzeko hitzartzean eman du jakitera albistea Juan Maria Aburto Bilboko alkateak: “Remigio Vilariño maisua kalea Julita Berrojalbiz kalea izango da”. Memoria historikoaren legea beteta, izen frankistak kentzeko udalak hartua duen konpromisoarekin lotuta dator erabakia. Eta frankismoarekin bat eginda aritu zen maisuaren izena duen kaleak frankismoari aurre eginez bestelako heziketa proiektu baten alde borrokatu zuen emakumearen izena izango du. Alkateak jakinarazi duenez, martxoaren amaierarako egingo da aldaketa Mallonako galtzaden ondoan dagoen kalean, erabakia ofizial bihurtu eta izen berria duten plakak egiten direnean.

Herritarren babes zabalarekin egingo da aldaketa, gainera. Udalak herritarrei aukera eman zien proposatutako izenen artean gustukoena babesteko, eta Berrojalbizenak izan do boto gehien.

Ikastolen sorrera

1957. urtean hasi zen Bizkaiko ikastolen mugimendua Bilbon, San Nikolas elizako ikasgela batzuetan. Hamalau ikasle zituela murgildu zen Maria Angeles Garai andereño lanetan, Julita Berrojalbiz eta Xabier Peña sustatzaileak ondoan zituela.

Garai zailak ziren, ordea. Euskaraz irakastea debekatuta zegoen, eta eskola itxiarazi egin zuten. Iralabarriko frantziskotarren egoitzara eraman zituzten eskolak. Hori ere itxi zuten, eta etxez etxeko garaia hasi zen 1960an: beren burua eskaintzen zuten familien etxeetan ematen ziren eskolak. Baina 1965ean Espainiako Hezkuntza Legea aldatu izanak egokitu beharra ekarri zuen: ikasleek batxilergoa egin ahal izateko eskolaratze kartilla beharko zuten aurrerantzean, eta hori ez zen posible etxez etxeko eskoletan.

Berrojalbizek eta harekin ari zen taldeak argi ikusi zuen bidea: beharrezkoa zen ofizialtasuna. Mugimendu horren beste zutoietako bat izan zen Tere Rotaetxek Elkano kalean zuen etxe bat alokairuan utzi, eta han kokatu zuten ikastola; gerora Lauro izango zen Resurreccion Maria de Azkue ikastola. 1966. urtea zen.

Euskaltzaindiaren laguntza

Beharrezko lege baimenak lortzeko, Euskaltzaindira jo zuen Berrojalbizek, laguntza eske. Babesa eman zion hark, eta baita Bizkaiko Foru Aldundiak ere. Horri esker jaso zuen baimena ikastolak.

Garai zail haietan egin zuten lan eta borrokagatik eskerrak eman dizkie bai sustatzaileei eta bai laguntza eman zuten instituzioei Itziar Laskurain Lauroko presidenteak: “Izan zirelako gara, garelako izango dira”.

Hain zuzen, aurrera begirako lanean jarraitzeko deia egin du Andres Urrutia euskaltzainburuak. Lauroko guraso izana da Urrutia; ikastolako errektore kontseiluko kide ere bai. Eta alde guzti horien izenean eskertu du “andre talde horrek izan zuen ikuspegi izugarria eta ausardia”. Orduan hasitako proiektuari eusten dietenei ere eman dizkie eskerrak, eta, aurrerantzean ere, “Lauro proiektuaren alde” indar berarekin jarraitzeko eskatu.

Arantza Aurrekoetxea Hezkuntza eta Hizkuntza politikarako sailburuordeak ere babestu du ikastolaren eredua, Eusko Jaurlaritzaren izenean. “Orduan abiatutako proiektu aurrerakoiari” eusteko deia egin, eta “beste 50 urte” irauteko aldiro egokitu beharra plazaratu du. Gorazarre egin die Lauro ikastolaren sortzaileei Aurrekoetxeak: “Gaur egungo euskal hezkuntza sistemaren oinarri nagusietakoa da orduan egindakoa”.

Lorea Bilbao Euskara eta Kultura foru diputatuak emakume haien “adorea” goratu du, eta euskararen aldeko lanari eusteko gonbita egin die herritarrei. “Batzuek pauso bat aurrera eman zutelako dugu orain gizarte elebidunagoa”.

Juan Maria Aburto Bilboko alkateak Lauroren komunitate osoa zoriondu, proiektuaren beharra plazaratu, eta ikastolaren lehen haziak jarri zituzten emakumeen “ilusioa, ahalegina, lana eta konpromisoa” txalotu ditu: “Einsteinek esaten zuen bezala, bada elektrizitatea eta baporea baino indartsuagoa den indar bat: borondatea”.

Sustatzaile lanetan ari ziren emakumeei edo oinordekoei oroigarria eman, eta ikastolaren lehen egoitza izan zen Elkano kaleko atarian plaka jarrita amaitu dute eskertza ekitaldia ikastolako eta instituzioetako ordezkariek.

Alonsotegiko Udalaren beste irregulartasun bat salatu du EH Bilduk »

Aitziber Laskibar Lizarribar
Eta beste bat. Alonsotegin argia ikusten ari diren irregulartasun salaketek ez dute etenik. Ustez 2008tik aurrera izandako irregulartasun kasu baten berri eman du oraingoan EH Bilduk. Bi milioi euroren diru laguntza batzuk …

Euskara, uzten bizigarri »

Natalia Salazar Orbe
Gero eta jarraitzaile gehiago ditu Errigorak, euskara, elikadura burujabetza, Nafarroa hegoaldea eta auzolana ardatz dituen proiektuak. Bertako produktuak, nekazari txikiek ekoitziak, etxean prezio duinean jasotzeko aukera eskaint…

Aniztasun oro bistaratuz »

Gay-Lesbo-Trans Zinemaren eta Arte Eszenikoen Zinegoak jaialdia astelehenean hasiko da. Hausnarketarako espazio ugari eskainiko ditu. LGBT taldearentzako ahalduntze tresna gisa sortu zena hiri osora zabaldu da. Pau Guillen zuzendariak kolektiboaren egoera aztertu du. - Irakurri gehiago...

Arrantza kultura berpizteko »

Olaia Zabalondo
Esperientzia alde batean, eta ikasteko grina bestean. Jesus Gangoitiren eskuetan erraza dirudiena, praktikan, ez da horren erraza. Hala ere, pazientzia apur batekin eta behin eta berriro errepikatuta, lortzen da. Hain zuzen ere, arrantz…

Argi apur bat puntu ilunei »

Datozen hilabeteetan Bilboko ‘hiri debekatuaren mapan’ markatutako puntu guztiak desagerrarazteko plana adostu dute alderdi guztiek udalean; 2011n osatu zen mapa, eta konpondu gabeko eremuak daude oraindik ere. - Irakurri gehiago...

Iraganak baldintzatutako etorkizuna »

Natalia Salazar Orbe
Pedro Arronategi 1945ean hil zen, tuberkulosiak jota, gaixotasun hori zutenentzako Frantziako kartzela batean. II. Mundu Gerran borrokan ibilitakoa zen busturiarra. Hura frontean zebilela, haren emazteak eta amaginarrebak Busturin …

Euskarari esparru guztietarako bidea zabaltzeko batzordea eratu dute Bilbon »

Natalia Salazar Orbe

Euskarak Bilbon merezi eta behar duen lekua har dezan bermatzeko batzordea hasi da beharrean udalean: Euskararen Aholku Batzordea eratu berri dute. Bizitzaren arlo guztietan euskararen normalizazioa lortzea du helburu. Normalizazioa erakundeetan eta gizarteko eremu guztietan lortu gura dute. Hizkuntzaren arloan aritzeko aholku eta eztabaidarako organoa da Bilbokoa, eta Plan Estrategikoaren barruan egindako proposamenak gauzatuko ditu.

“Foro bat eta topagune bat izango da”. Hala azaldu du Koldo Narbaiza Euskara eta Hezkuntza zinegotziak batzordearen izaera. “Eztabaida, azterketa eta proposamenak egin eta informazioa jasotzea izango da eginbeharra; betiere, bateko eta besteko ordezkari eta eragileen parte hartzearekin”.

Erronka erabilera da

Batzordearen lana hastapenetan besterik ez dago. Azterketak egin behar dituzte oraindik euskararen egoera zein den ebazteko eta hari bultzada emateko baliabiderik eraginkorrenak adosteko. “Bistakoa da azken urteetan eskola eta ikastolei esker hainbat herritar euskaldundu direla. Hala ere, erabili ez dute egiten. Zenbakiak ez dira txarrak; aitzitik, onak direla esan genezake. Euskarak duen oztopoa edo erronka erabilera da”. Horixe dute jomuga eta eginbehar.

Datuei erreparatuta —2011koak dira udalean dituzten azkenak—, herritar euskaldunen edo ia euskaldunen kopuruak nabarmen egin du gora azken hamarkadetan: 1981ean, %21,5 ziren; 1991n, %31,8; 2001ean, %42,1; eta, 2011n, %51,2. Zenbaki hutsez harago, maiatzean egingo duten bigarren bilerarako bestelako datu batzuk eraman gura ditu Narbaizak batzordera.

Talde lana baliatuta, hainbat erronkari begira jarri dira. Kideak sinetsita daude, besteak beste, batzordeak bide hauek zabal litzakeela: euskarazko kulturaren kontsumoa susta daiteke, erabilera eta ezagutza bermatuz; euskaldunen komunitatea indartzeko baliagarria izan daiteke, bertatik bertara aritzeko zein sare birtualak zabalduz eta sendotuz; euskararen erakargarritasuna azpimarratzeari garrantzitsu deritzote, baita modu egokian proiektatzeari ere, euskarak erabilera asko baititu, eta espazio nahikoa baitu beregana hurbiltzen diren guztiei lekua egiteko.

Batzordeko kideak

Guztira, 21 pertsonak osatzen dute batzordea. Udaleko alderdi guztietako ordezkariak, aldundiko Euskara zuzendaria eta Eusko Jaurlaritzako Hezkuntza saileko ordezkari bat daude erakundeen aldetik. Gainerakoan, honako hauek osatzen dute eratu berri den organo hori: Euskaltzaindiko eta Labayru fundazioko ordezkari bana; Bilboko euskaltegien izenean, Jon Maguregi; Bilbao Dendak erakundearen ordezkari bat; Athletic klubeko kide bat; Libe Agirre kazetaria; eta Xabier Monasterio kultura eragilea. Gutxienez, urtean birritan elkartuko dira.

Lehen batzarrean, EH Bilduk salatu du euskalgintzako eragile gutxi izan direla. Hura osatzen duten 21 kideetatik 16, hain zuzen, instituzioetako ordezkariak dira, eta bost besterik ez euskalgintzako eragileak.

Funtzionamenduari dagokionez ere zalantzak agertu ditu Alba Fatuarte zinegotziak. “Dagoeneko badakigu, alkateak hala adierazi baitzuen, batzordea ez dela izango erabakigunea, baizik eta aholkularitza espazio soil bat”. Koalizioaren ustez, erabaki hori ez dator bat Bilbok behar duen hizkuntza politika berrituarekin, ezta gaur egun herritar antolatuek dauzkaten parte-hartze eskakizunekin ere.

Hala, bileraren ondoren balorazio “gazi-gozoa” egin zuen. Batetik, positiboa deritzo batzordea eratu izanari, aukera paregabea eskaintzen duelako Bilbon hizkuntza politikak behar duen eraldaketan eragiteko. “Izan ere, Bilbon indarrean egon den hizkuntza politika berbera izan da azken hamarkadan, eta, orain, ausardiaz jokatu eta aldaketa sakonak egiteko garaia da”. Baina, beste alde batetik, batzordea eratzeko prozesua zein izan den aztertuta, beldur da aukera hori galdu ote den.

Eraginkortasuna xede

Narbaizak batzordearen eraginkortasuna aipatu du, kide kopuruari buruz mintzatzean. “Ezin dugu egin aholku batzorde bat jende askorekin. Kontuan izan behar da gero gai batzuk lantzeko batzorde teknikoak egingo direla, eta horietara deitu ditzakegu eragile gehiago. Ezin duguna da batzar handi bat bihurtu; batzordeak erraz funtzionatzea da asmoa”.

Eztabaidak eztabaida, Euskara zinegotziak uste du euskara bultzatzeko bidean helburu berak dituztela denek: “Arlo horretan denok egiten dugu bat oso erraz. Hori horrela da”.

Baratze eta landetatik, mahaira »

Natalia Salazar Orbe
“Azafrai ona erosi gura badugu, ez dugu ekarriko Kuala Lumpurtik [Malaysia]. Gauza bera tipula bat nahi badugu: Zallan zein bertako beste herri batzuetan bikainak aurki ditzakegu”. Hala uste du Sergio Alert Gustoko azokako zuzendar…