Erralde inguruko bizilagunak kexu dira »

DURANGO. Erralde hiltegiaren inguruan bizi diren bizilagunen plataformak, Herriak, protesta egin du hiltegiaren aldeko eragileek komunikabideetara jo dutelako, auzotarrekin hitz egin aurretik. EHNEk, harakinek eta abeltzainek hiltegia ez ixteko eskatz…

Diputazioa ongizate estatuaz eztabaida eske »

EKONOMIA. Ongizate estatuari buruzko gogoeta eskatu du Jose Maria Iruarrizaga Ogasun diputatuak. “Sasoi zaila da hau, eta guztiok egin beharko diogu aurre, guztiok: pentsiodunetatik hasi eta funtzionario eta kargu publikoetaraino”, esan du. Zalantzan…

Alternatibaren jardunaldi internazionalistak »

BILBO. Jardunaldi Internazionalistak antolatu ditu Alternatibak datorren asterako. Martitzena eta eguena bitartean hainbat hitzaldi egingo dituzte Euskal Herriko eta Ameriketako mugimendu ezkertiarretako adituek; Arrupe Etxean lehen egunean, eta Batza…

Nork eta zenbat erabaki ezinik »

Jose Luis Bilbao ahaldun nagusia eta Ogasun diputatu Jose Maria Iruarrizaga zerga politikaz eztabaidatzeko uzkur agertu badira ere, azkenean Bizkaiko Foru Aldundiak hainbat zerga aldatzea adostu du PPrekin. Kutxa gero eta hutsago, zorra gora eta gora, nonbaitetik dirua biltzeko premian daude. Horretarako, ondarearen gaineko zerga berriz ere indarrean egongo da, bi urtez —aurten eta 2012an—. Neurri horrekin Bizkaiko Foru Ogasunak urte horietan 40 milioi euro jasoko dituela aurreikusi dute.

Duela hiru urte utzi zion indarrean egoteari. Iruarrizagaren esanetan, oraingoan “erdi mailako herritarrak” kanpoan uzten saiatu dira. Hala, horretarako salbuetsitako ondarearen zenbatekoa laukoiztea erabaki dute. Alegia, 2008ra bitartean 204.000 euro baino gehiagoko ondarea zutenek ordaindu behar izaten zuten zerga hori. Aurten eta datorren urtean, berriz, 800.000 euro bitarteko ondareak egongo dira salbuetsita —gehi ohiko etxebizitzaren 400.000 euro—.

Baina zelan kalkulatzen da pertsona bakoitzaren ondarea? Zelan jakin nork ordaindu beharko duen eta nork ez? Hona adibide bat. Ondarea kalkulatzeko, pertsonak dituen ondasun guztiak gehitzen dira, eta zorrak kentzen zaizkio. Gainera, ohiko etxebizitzaren balioaren 400.000 euro artekoak ere kentzen zaizkio. Kasurako, demagun bizkaitar batek 450.000 euroko etxea duela, 500.000 euroko gordailu bat, 700.000 euro akzioetan eta 200.000 euroko mailegu bat eskatuta. 450.000+500.000+700.000, 1.650.000 euroko ondarea dauka. Baina horri ohiko etxebizitzari dagokion 400.000 euroko kenkaria eta maileguaren 200.000 euroak kendu behar zaizkio. Alegia, 1.050.000 euroren arabera ordaindu beharko du zerga. Zenbateko hori 800.000 eurotik behera geratu izan balitz, ez zukeen zerga hori ordaindu beharko.

Zenbakiei erreparatuz gero, agerikoa da asko eta asko direla horrenbesteko ondarea pilatu ez duten bizkaitarrak; gehienak. Bizkaiko Foru Aldundiak egindako kalkuluen arabera, 3.000 herritarri eragingo die “bakarrik”; horrenbeste izango dira zerga hori ordaindu beharko dutenak. Hala ere, sarri salatu izan da ondare handia duten horiek iruzur egiten dutela. Horretarako bide ohikoena ondasunak diru sarrera zuzenik ez duten beste pertsona batzuen izenean jartzea izan da betidanik; senitartekoren baten izenean, adibidez. Familia batzuek, gainera, familiarteko merkataritza sozietateak sortzen dituzte, eta haren izenean jarri ondasunak. Bideak asko dira.

Horiek hala, sindikatuek iruzur hori bukatzeko eskatu diete agintariei, ez direla behar diren neurriak hartzen salatzearekin batera. Premiazko eginbeharra dela deritzote. Araban, Bizkaian eta Gipuzkoan izaten den iruzurra Eusko Jaurlaritzak duen aurrekontuaren bestekoa da. Bidenabar, ELAk gogor salatu ditu zergetan iragarri diren aldaketok. Herrialdekako irakurketarik egin gabe, ohartarazi dute oro har neurriok ez direla arazoak behar duen konponbidea. PFEZaren aldaketa eskatzen dute, gehiago dutenek gehiago ordain dezaten. LAB ere bat dator, eta etxebizitza hutsak grabatzea ere proposatu du.

Beste aldaketa batzuk

Ondarearen gaineko zerga ezartzeaz gain, Foru Ogasunak beste zerga batzuetan ere onartu ditu aldaketak. Horiek 2012ko apirilean hasi eta 2014a bitarte egongo dira indarrean. Izan ere, oraingoz ondarearen gaineko zerga baino ezin izan dute onartu Batzar Nagusiek, egunotan “lanez lepo” dabiltzalako.

PFEZean %2ko deflaktazioa egingo da, hau da, horrenbeste gutxituko da ordaindu beharrekoa. Neurri horrek 422.976 bizkaitarri eragingo die. Zergapetu bakoitzak 1.354 euroko onura izango du datorren urtean —4.114 euro, errenta aitorpena batera egiten duten bikoteen kasuan—.

Horretaz gain, dedukzio batzuk igo egingo dira: seme-alabak, urritasunen bat duten pertsonak edo adineko gurasoak euren kargura dituztenei egiten zaizkienak hain zuen. Adibidez, 6 eta 16 urteko seme-alaba bakoitzagatik egiten den kenkaria 50 euro igoko da umeko. Etxebizitza kenkaria, pentsio eta aurreikuspen planetara egindako ekarpenak eta aurrezkiaren tasak, ordea, jaitsi egingo dira. Etxebizitzen kasuan 2.160tik 1.800era jaitsiko da kenkaria —2.760 euroko kenkaria zuten orain arte 35 urtetik beherakoek; aurrerantzean 2.300 euro itzuliko zaizkie, baina 30 urtetik beherakoei bakarrik—.

Aurrezki oinarrian ere aldaketak egin dira. 10.000 euro arteko aurrezkiek %20 ordainduko dute, eta hortik gorakoek, %22. Sozietate zergari dagokionez, berriz, datozen bi urteetan lanpostuak sortzeagatik egindako dedukzioekin jarraituko da, eta dedukzio bakoitza 300 euro igoko da. Oinordetzen eta dohaintzen gaineko zergaren kasuan, oinordetzek ez dute zergarik ordainduko eta senide zuzenen arteko dohaintzek —alegia, jabea bizirik dagoen bitartean ondasuna familiako kide horri ematea— %1,5eko tasa ordainduko dute.

Neurriokin beste 53 milioi bilduko dira urtean. Aipatutako ondarearen gaineko zergaren 40 milioiekin, bada, guztira, 93 milioi gehiago.

“Betiko Zalla parte hartzaile eta bateratua berreskuratu gura dugu” »

Parke eder baten erdian dago Zallako udaletxea. Eguerdi partean, aitona-amonak eta umeak zuhaitz artean paseatzen eta jolasten ikus daitezke. Izan ere, parkea inguratzen duen hesia irekita dago beti. Udal gobernu berriak maiatzean hartu zuen lehen era…

Laugarren lanuztea T-Systems enpresan »

EKONOMIA. Laugarren lanuzte egunari ekingo diote gaur T-Systems enpresako Bizkaiko beharginek, hitzarmena betetzen ez delako. Sektore informatikoko enpresa da, eta, besteak beste, BBK, BBVA, Iparkutxa eta Barclaysen kutxa automatikoen mantentze lana …

“Lesioek uzten didaten bitartean jarraitu nahi nuke” »

Leire Gutierrez Leioa Askartza taldearen bitartez murgildu zen waterpoloaren munduan. Taldeko kapitaina da, 37 urte ditu, eta gauza asko gertatu zaizkio hamabi urteko ibilbide luzean: batzuk, gogoangarriak; beste batzuk, berriz, gogorrak.Zenbat urtere…

Besakadaz besakada historia egin duen herria »

Espainiako waterpolo ligan mailarik gorenetan lehiatzen diren bi talde 30.000 biztanle inguruko herri batekoak direla esandakoan, galdera bat dator burura: zein da herri arrakastatsu hori? Bada, Leioa da, eta waterpolo talde horiek, berriz, Leioa Wate…

Azken puntua jarrita, eguneroko bidean »

“Herrian egin den arte garaikideko lehen erakusketa da”, dio Joseba Langarak. Baserrian egin dituen edo aretoan bertan egiten ari den lanak ditu ikusgai, Arrietako txoko zaharra egondako lekuan. Iragan azaroaren 19tik egunero-egunero izan du zabalik, eta halaxe jarraituko du abenduaren 19a bitarte —astebete luzatzen ahaleginduko da, Gabon egunera arte—.

Nekazaritzari lotuta egon da Arrieta herria, eta, Langararen esanetan, askok diote, barrura sartzera gonbidatzen dituenean, ez dutela ulertzen arteaz. Eskulturetako batzuk txokoko barra izandakoaren gainean dauzka jarrita, eta atondu egin behar izan du erakusketarako. Adibidez, barratik sabaira artekoa estali egin du. “Batzuek goikoari begiratzen diote. Beste batzuek behekoari, barrari berari. ‘Ze dotore jarri duzun’, esaten didate. Baina ez dira ausartzen erdira begiratzera”. Lanei erreparatzeko beldur direla uste du, eta, bere irudiko, bere egitekoa da beldur hori uxatzea.

“Musikaz jakin ez arren, askorik ulertu ez arren, denok entzuten dugu autoan edo irratian edo beste edonon. Eta gustatzen zaigu edo ez zaigu gustatzen entzuten ari garen hori. Eskulturarekin beste horrenbeste gertatzen da. Ez da ezer ulertu behar”, esaten die Langarak erakusketara joaten direnei. Musikarekin egindako alderaketa horrekin jarraituz, eskultura ere “melodia, erritmoa eta harmonia” dela iruditzen zaio.

Arratsaldero egoten da jendearen zain. 18:00etan irekitzen du lokala, eta 21:00ak arte izaten du zabalik, astelehenetik igandera bitartean. Udazken bukaerako egun laburrotan, ordurako gaututa egoten da. Hala, kriseilu batekin egiten die harrera Langarak. Atarian dauka jarrita, barruan dagoen kandelaren argia urrunetik ikus daitekeela.

Erakusketara sartu aurretik, hala ere, bada zer ikusirik. Plazatik iritsi eta aurrez aurrez ortuan lan egiteko erabiltzen dela edo erabili izan dela dirudien makina bat dago jarrita. Horman dago eskultura horren azalpena, ingelesez idatzita. Alde batean, zer den eta zertarako den azaltzen du testuak; aldamenean, osatzen duten piezak ageri dira. XX. mende hasierakoa dela irakur daiteke. “Tabernan zeuden bi gizon etorri zitzaizkidan lehengoan. Batek ingelesez bazekien, eta, testua irakurritakoan, makina zertarako zen azaltzen hasi zitzaion besteari. ‘Bai zera! Ez duzu ikusten aurrean autoko jasogailuak dituela ala?’, erantzun zion”, gogoratu du. Bisitariak asmatu beharko du zein den eskultura bihurtutako tramankulu horren egia.

Eraikinaren atzeko aldean dago kaleko bigarren eskultura. Txokoa erre egin zen duela hiruzpalau urte, eta orduko sukaldea izandakoaren hondakinen artean ezkutatu du Langarak, Arrietako elizaren aterpean. Bilboko Erribera merkatuan jarri zuen erakusketa baterako egindako pieza baten zatia da. Harako lan hark Bilboko itsasadarra irudikatzen zuen, eta Arrietan dagoen zatiak Ibaizabalek itsasoratzean ezker-eskuin izan dituen garabien antza dauka.

Hain zuzen ere, sute haren lekukotza bildu du Langarak eskultura batean. Sukalde izandakoaren horma zati bat eta hondakin artean aurkitutako aiztoa izan ditu abiapuntu. “Lan honek seguruenik Arrietakoa ez den norbaitentzat ez du aparteko esanahirik izango, baina herrikoei kontu asko ekartzen dizkie gogora”. Azken batean, bere esanetan, bereziki Arrietan eta arrietarrentzat egindako erakusketa da berea. Hain zuzen ere, eskulturetako asko egunez egun aldatuz doaz; oraindik bukatzeke daude.

Zuzenean lan egiten du, arratsaldero bertan igarotzen dituen hiru orduetan. Berak bertsolaritzarekin alderatzen du erakusketa. “Bertsolariei gaia ematen zaie, eta haiek azken puntua pentsatzen dute aurrena. Gero hasiko dira bertsoa osatzen. Nik ere badakit nora joan nahi dudan erakusketa honekin, baina egunez egun noa bidea osatzen”. Dena den, arestian aipatu bezala, herrira bizitzen etorri aurretiko lanak ere baditu erakusgai. Zazpi urte izango ditu zaharrenak. Bakoitzak nortasun propioa duela dio, eta eurek eskatzen dutela bilakaera bat, dagokiena.

Parte hartzeko tartea

Gehienak bereak diren arren, bisitarietako batek ekarritako elementuak ere ikusgai jarri ditu Langarak. “Ez da erakusketa kolektiboa, baina hauek ere hemen egon behar zutela iruditzen zait”. Arrietako Jainko auzoko bizilaguna da Jon Bilbao. Txoko zaharretik igaro, erakusketa ikusi eta Langarari berak etxean egindako gailu batzuen berri eman zion.

Esaterako, makurtzeko arazoak dituela eta, galtzerdiak jartzeko berak asmatutako tramankulu bat ekarri dio. Edo intxaurrak tente dagoela biltzeko beste bat. Baita frontoian jokatzeko pala bat ere, aizkorarekin egindakoa. Langararen esanetan, “baserri diseinua ordezkatzen dute”, eta horiek ere lekua behar dute Arrieta bezalako nekazari herri baten egingo den erakusketan.

Izan ere, Langarak proposamenak onartzen ditu. “Baina ez hau edo beste egin behar duzu esatea”. Eskultura lana aurrean duela, hari buruzko elkarrizketaren baitan sortzen diren ideiak gustura hartzen ditu. Musikak ere badu garrantzia. Euskal kantu zaharren bertsio berri eta gaurkotuek osatzen dute soinu banda. Aukeraketak, gainera, ikusgai dauden eskultura, argazki edota margolanetara gerturatzen laguntzen du.

LEHEN EUSKAL HERRITARRA, 18. LEKUAN »

Hamazortzigarren lekura arte ez zen bizkaitarrik —ezta euskal herritarrik ere— ageri Igorreko Munduko Ziklo-kros Lehiaketan; Egoitz Murgoitio izan zen lehenengoa —irudian—. Belgikarrak izan ziren nagusi domekan. Hain zuzen, Kevin Pauwelsek bukatu zuen lehenengo Igorreko zirkuitua, ordubete pasatxoan; gertutik jarraitu zion Sven Nys herrikideak. Hirugarren lekua ere belgikarrentzat izan zen: Tom Meeusenek eskuratu zuen. Igorreko ziklo-kros proba aurten ez egiteko arriskuan egon dela azaldu du Juan Mari Zurinagak, Arratia Txirrindularitza Taldeko presidenteak, “erakundeen eta, batez ere, Jaurlaritzaren murrizketengatik”.