Zu, iraila »

Nerea Ibarzabal

Buruilak uda ez du hiltzen, baina negua du oroitzen”, dio irailari dagokion egutegiko orriak. Argazkian sagar gorri batzuk saskiratzen ageri da norbait. Eta pentsatu dut asko esaten duela zutaz iraila bizitzeko duzun moduak, edo, are gehiago, hilabete bat bazina, ziur asko iraila zinatekeela.

Iraila da ingurukoen begiradak irakurtzea berriro- eta liburuak usaintzea. Bulegoko mahai bat da, udako beroak lurrunduko zituelakoan utzi zenituen mota guztietako tentsioak oraindik tiraderetan gordeta dauzkana. Derrigor, orain, idazten hasi behar duzun orri zuri bat da, inspirazio behartu bat, bertsolari txapelketa bat, ateak irekitzeari beldurra. Iraila elkarrizketa deseroso bat da, baina zeure buruarekin, iraila zeu zarelako.

Iraila erabakiak dira, zuri hainbeste gustatzen zaizkizun horiek, eta galderak etorkizunari buruz; besteek zutaz espero dutenari iskin egingo diozun beste behin, edo espero duten dena egingo duzun, beti bezala.

Tesiak, hizkuntzak, polikiroldegia, kanpora joan edo barrura begiratu, umerik oraindik ez edo bigarrena ekarri, zoriontasun indibidualaren edo ongizate kolektiboaren aldeko borrokan sakonduko ote duzun aurten. Irailak dena lotzera bultzatzen zaitu, eta itota sentitzen zara gero, iraila zeu zarelako.

Iraila da ez jakitea noiz eman gerra bat galdutzat eta borrokatzen jarraitzea, zure eguzkitako krema, soineko fin eta toallazko ezkutuari helduta. Aterki on bat erosteko momentua da, jakinik galdu egingo duzula —hainbeste gauza onekin gertatu izan zaizun moduan—. Iraila da argazkiak ikustea eta pentsatzea ez zarela inoiz hor bezain polit egongo bizitza osoan. Amaitutako gauzak idealizatzen ditu irailak, iraila zeu zarelako.

Irailak zeure onetik ateratzen zaitu, bi gauzaren artean egote horrek; ez jakiteak noiz den euri eta noiz bero, zerbait amaitzen ez jakiteak, zerbait hasten ez asmatzeak, eta birritan pentsatzeak biluzi aurretik.

Zeure onetik ateratzen zaitu, iraila zeu zarelako.

Eta hor zaude, parkean, tupea horitzen hasi zaien arbolen azpian, gaur eguzkia atera dela eta jertsetxo fin bat soilik hartuta soinean, dagoeneko hotzegia den iraileko haizeari entzungor eginez, eta disimuluan zeure burua besarkatuz epeltasun bila.

Hori baino metafora hoberik zure bizitzarentzat.

Hamaika urtaro, hileroko, azalberritze, ile mozketa, poz eta pena bizi izan dituzun arren, zeure baitan irail bat, trantsizio etengabe bat zaren horrek, oraindik ez duzulako zikloak onartzen ikasi.

Kalera, kalera! »

Igor Elordui Etxebarria

Mendian gora, burua galtzen dut maiz, herriko kaleetan sarritan galdu izan naiz. Nork bereizi zituen kultura, lurra sua ta ura? Gizakion arteko lotura, ere ez al da natura? Aldapan gora, pausorik pauso; aldapan behera, auzorik auzo. Gaztainondo ta pago, eskultura arraro, kaleak edo mendiak zerk galtzen gaitu gehiago?

Berriro galduta gabiltza, hau da hau marka ezin da ulertu aurrean daukagun mapa… Egunak argitu du. Itzali da txosnetako musika, mututu da euskal hit paradea eta etxera joateko ordua da. Ondo pasatu dugu aurten ere, nahiz eta, hasteko, onar dezagun, kale egin dugula beste behin, inoizko oporrik eta jairik onenak bizitzeko enegarren saioan. “Ez ez da” leloarekin atera gara denok, baina ez dugu lortu guztiz gure kaleetatik sexu-erasotzaileak botatzea. Zeozer aurreratu dugulakoan nago, halere, eta ez dugu etsiko. Eta saiatu dira, hori ere bai, boterearen kortsarioak eta agintarien eskopetariak piratak eta gautxoriak lotzen. Beraiek ere kale egin dute.

Goizero legez, karrikak kale-zurrutariz hustu eta kale-garbitzailez bete dira. Silvio Rodriguezen ¿A dónde van? abestia datorkit burura akordatzen naizenean uda sasoian kaleratu diren milaka eta milaka jai-egitarau, ekitaldien eskuorri eta tabernetako menuen zerrendarekin. Baina terrazetako mahaiak batuta daude orain. Honezkero, joan dira udan kalerik kale ibili ohi diren turista asko eta, beraiek joatearekin batera, kalean utzi dituzte lau sos miserableen truke lan egin duten horrenbeste. Datorren astean kaleko arropa jantzita lanera, bai, baina guk behintzat, lagun, badaukagu lana.

Kalez kaleko joan-etorrian etxerako bidea erakusten didan kale-burura heldu gara. Kale-argi batek afixa bat argiztatzen du doi-doi. Zera irakur daiteke: “Irailak 10. Manifestazioa Donostian. Kalera, bakea eta askatasuna irabaztera”.

Eta hantxe geldi, kartelari begira pentsatu dut badela uda, opor eta jai guztietan aldatzen ez diren gauzen artean beste bat: euskal presoek eta beren lagun eta senitartekoek pairatzen duten sakabanaketa eta espetxe-politika mendekatia. Gomutan ditugu, bai, jaietan inoiz baino gehiago, txosnetan jartzen diren banderolen bidez, paparrean jartzen ditugun pegatinen bidez, egiten diren kalejiren bidez…

Eta akordatu naiz uztailean egin zen Kalera Martxarekin, eta nola berau amaitu eta gutxira izan genuen Kepa del Hoyo preso galdakoztarraren heriotzaren berri. Hil zen bihotzekoak jota, etxetik 700 kilometrora, bakarrik; ia hogei urte preso eta zigorraren bi herenak beteak. Handik bost egunera Galdakaoko kaleak jendez mukuru egon ziren haren heriotza salatu eta agur esateko (Peru del Hoyo semearen berba hunkitu eta hunkigarriek burrunba egiten dute oraindik nire buruan). Afixa gehiago kalean ez; banderola gehiago txosnetan ez; paparrean pegatina gehiago ez. Atera gaitezen kale itsu honetatik. Atera ditzagun. Orain etxera, igandean kalera.

Ockhamen labana »

Igor Elordui Etxebarria

Irailak bat gaur. Hilabete, beraz, Kataluniako urriaren 1eko erreferendumerako. Asteon, lerrook idazteko tenorean, bederen, Junts pel Siko eta CUPeko diputatuek Trantsiziorako Legea (deskonexiorako legerik garrantzitsuena, galdeketan independentziaren aldeko botoak irabaziz gero) aurkeztu dute; Mariano Rajoyk erreferenduma egiterik ez duela onartuko berretsi duen egun berean.

Erreferenduma, Bartzelona-El Prat aireportuko segurtasun kontrolaz arduratzen den enpresako langileen greba (erreferendumaren ingurumarian), Bartzelonan eta Cambrilsen izandako atentatuak (erreferendumaren ingurumarian), erreferenduma atzera ere (atentatuen ingurumarian)… Kataluniak ez dio utzi aspalditik, ezta utziko ere tarte luze batean, hizpide izateari.

Aitortu behar dizuet, harrotasun izpirik gabe, Bartzelonako aireportuko grebaren berri izan nuenean pentsatu nuela: “Galdeketaren egunera arte bertan denetarik/edozer gertatzeko billete ugari dauzka Kataluniak”. Eta bai, gerora izan diren atentatuen ideia ere pasatu zitzaidan burutik. Eta harrotasun izpirik gabe onartzen dut, berriro diot, halako burutazio baten oinarrian konspirazioaren teoriarako joera bat, konspiranoia moduko bat, dagoelako. Burutazio ala kasualitate, asmatu egin nuen, zoritxarrez.

Hori bai, nire susmo ilunen kontrara, espero ez nuena izan zen ondorengo ordu eta egunetako argazkia. Hamabost hildako utzi dituen atentatuaren osteko Kataluniako Generalitateak, Mossoek eta, batez ere, Kataluniako gizarte zibilak eman duen irudiari The Guardian britainiar egunkariak jarri zion oin egokia: Kataluniak terroreari emandako erantzunak erakutsi du prest dagoela independente izateko. Izan ere, denborarekin, argazkian agertu ez edota mugituta atera direnak Espainiako Gobernua, Guardia Zibila, Espainiako zenbait komunikabide eta kazetari eta Felipe Erregea izan baitira, besteak beste.

Teoria konspiratzaileen egiazkotasuna neurtzeko erabiltzen den Ockhamen labanaren printzipioaren arabera baldintza berdinetan esplikaziorik sinpleena da aintzat hartu behar dena. Neure buruko deabruak uxa ditzadan, augurioa kasualitate malapartatu huts bat baino ez da izan. Asteleheneko BERRIAn, gatazken eta bakearen komunikazioan aditu Xavier Girok —nazioarteko gatazken, gatazka armatuen eta bakearen komunikazioaren masterra zuzentzen du— zioen, batetik, gertatutakoa zela “ikaragarria baina ez arraroa”, haren ustez, Europako hiri handietan gertatu den bezala, Bartzelonan ere gerta zitekeelako; eta bestetik, haren ustez, atentatuen kudeaketak ez du izango eraginik prozesuan.

Ikusteko dago hala izango den ala ez. Ockhamen labanaren printzipioa aplikatuz, baldintza berdinetan katalanek independentzia gura badute lortuko dute. Eta Katalunia prest dago, hala erabakiz gero, estatu gisa aritzeko; itxuraz behintzat hori erakutsi du.

Osoa »

Nerea Ibarzabal
Laranja erdiarena likuadoran sartu genuen, hasi ginen esaten fruta osoak ginela, gu osatzeko erdirik ez zaigula falta. Marrubi, madari, platano osoekin egon nahi dugula. Baina, hori bai, egon egin nahi dugula. Iruditzen baitzait lehen g…

Kalean; eta etxean? »

Igor Elordui Etxebarria

Duela bost urte baino gutxiago egiten da euskaraz kalean. Hori da pasa den astean Soziolinguistika Klusterrak aurkeztu zuen Hizkuntzen Erabileraren Kale Neurketaren emaitzaren ondorioa. Bost urtean behin egiten dute neurketa, behaketaz —azkena, beraz, 2006an egin zen—. Kalean ibiltzen dira behatzaileak, eta erreparatzen dute jendea zein hizkuntzatan ari den. Bada, kalean hizketan entzun dituztenetatik %12,6 ari ziren euskaraz. Portzentaje hori, Euskal Herri osoa aintzat hartuta, duela bost urtekoa baino puntu bat apalagoa da. Bizkaiari dagokionez, are okerragoa da datua, atzeraka egin baitu azken hamabost urteetan etengabe: 2001ean %10,5ekoa zen erabileraren ehunekoa, eta hamabost urte geroago %8,8ra jaitsi da (Bilbon, %4,6tik %2,5era).

Badira 472 urte Bernat Etxeparek Kontrapas olerkian euskara jalgi hadi kanpora, jalgi hadi plazara, jalgi hadi mundura aldarria betikotu zuenetik. Eta kasik bostehun urte geroago, hala jarraitzen dugu oraindino, kontrapasean. Hala behar zuen izan hamaseigarren mendean, eta hala behar du izan, zoritxarrez, hogeita batgarrenean ere.

Ostera, bada niri iritziz XVI. mendetik hona aldatu den gauza bat; azken urte hauetan aldatu den gauza bat, eta ez onerako, gainera. Bazen garai bat —demagun zu eta ni haur izan ginen garaia, baina izan zitekeen duela lau mende— euskaraz kalean ezin egin eta etxean eginez jagoten eta bizirik iraunarazten genuena. Bazen garai bat kalean beste euskaldun batzuekin elkartzen ginelarik euskarak anaitzen gintuena. Bazen garai bat, hori ere bai, kalean euskaraz harrokeria apur batekin egiten genuena ingurukoek ulertzen ez zutelako. Eta hori horrela izaten zen, batez ere, eremu erdaldunetan. Ez daukat nik sasoi haren nostalgiarik, baina, zoritxarrez, lau mendean zehar euskararentzat kalea, plaza eta mundua aldarrikatzen egon eta gero, orain etxea aldarrikatzen hasi beharko dugu. Zeren eta bada garai bat, gaurkoa, alegia, apurka-apurka, gura barik, konturatu barik kasik, orain arte euskaldunak izan diren etxe askotan erdarak lekua egin duena edota egiten hasi dena. Eta hori horrela da, batez ere, eremu euskaldunetan; arnasgune deritzen diren horietan, alegia.

Horrenbeste berbalagun, euskararen egun, pixka bat es mucho eta txantxangorri… Denak baleko, denak beharrezko. Baina zeintzuk dira Euskararen Erabileraren Etxe Neurketaren emaitzak. Ba ote?

Areago, ez diot ezer berririk zera badiot: euskararen etorkizuna izango da euskaraz dakiten egungo gazte horiek guztiak etxerako egingo duten hizkuntza-hautuaren araberakoa. Beraz, segi dezagun kalera, plazara eta mundura begira lanean, baina aldarri dezagun, altzari-denda ospetsu harena gogora ekarriz, gure Etxeko Errepublika Aske Euskalduna. Berandu baino lehen, betiko esaera baita: etxean ze entzun, a ikesi.

Distantziak »

Nerea Ibarzabal

Gertatzen da batzuetan kantu baten letra, albiste bat, txio bat… zeuretzako preseski idatzia dagoela iruditzen zaizula, bat-batean iritsi dela zugana zerbait esateko. Horrelako zerbait sentitu nuen joan den astean Txomin Ezponda bertsolariari BERRIAk egindako elkarrizketa irakurtzean. Bere garaiko bertsolaritza eta egungoa konparatzeko iradoki zion Garbiñe Ubedak, eta honela erantzun zionk: “Giroa, entzuleak, bertsolariak, bizimodua; dena aldatu da. Lehen, jendea elkarretaratzen zelarik, besta zen. Orain, gazteak entzunda, irudi luke bertsolaritza lana dela. (…) Ailegatzen dira, eta hileta batean baleude bezala, serio-serio bertsoak egin, saioa bukatu eta ospa. Gu, taula gainean ordubete egin eta gero, ostatu txokoan beste bi orduz aritzen ginen bertsotan”.

Ez diot osotasunean bat natorrenik hitz horiekin, uste baitut oraindik ere giroa eta festa badirela gazteon bertso saioetan, badakigula barre egiten eta eragiten, eta bestelako umore mota batzuekin, gainera. Baina eman dit zer pentsatua azkeneko esaldiak, jendearekiko harremanarenak, saio aurrekoak eta ostekoak. Badirelako saioak eta herriak gorputzaldi arraroarekin agurtzen ditugunak, erdi presaka, beste saioren bat dugulako gero, edo familia, edo aste osoan pilatutako nekea dela eta. Horrelakoetan, bueltako bidean pentsatu izan dut zein iritzi geratu ote zaien tokikoei nitaz, herrien arteko distantziak hain laburrak diren garaiotan, pertsonen artekoak ez ditugulako ondo neurtzen beti. Benetako bertsolari bat ote naizen azken trago bat hartu gabe alde egin badut.

Bertsolari beteranoekin kantatu izan dudanetan ikusi dut Txomin Ezpondak kontatzen duenaren arrastoa. Horiek badute nik hainbeste eskertuko nukeen jendearekin egoteko patxada edo disimulatzeko gaitasuna, gertutasuna, aspaldiko anekdotak oroitzeko dohain hori… Ni ez naiz gai antolatzaileen izen bakar bat gogoratzeko urtebete pasatuta. Eta berriro pentsatzen dut benetako bertsolari bat ote naizen behin saioa amaitu ostean ez badut kantuan segitu nahi, edo parrandetan bertsoak eskatzen dizkidatenetan haizea hartzera bidaltzen baditut denak.

Ezpondak ere argi esaten du, garaiak aldatu dira, eta artista gutxik dute egun emanaldiaren ostean bi ordu tabernan igarotzeko pribilegioa. Baina pertsonen arteko harremanak ez hozteaz arduratu beharko ginateke, oholtzak geroz eta handiagoak diren honetan, eta auzo txikiak geroz eta txikiago. Jendearekin parez pare jarri, amona baten hitzak entzun, herriko gertaeren berri jakin eta hor egoteagatik zortedun sentitu. Bai, egin beharko litzatekeena esaten nabil, jakinik ni beti ez naizela horretarako kapaz. Azkenean, zerbait izango dut benetako bertsolaritik.

Guay »

Igor Elordui Etxebarria

Hauxe pasa den zapatuko BERRIAn argitaratu zen Zaldieroaren De Rerum Natura zinta: landa batean jesarrita daude, lasai antzean, Gorentasuna eta Yoda. Gorentasunak diotso Yodari “Atzo euspañolez ari ziren gazte batzuk ikusi nituen kalean…”. “Euskañolez?” galdetzen dio Yodak; “Ez, ez: Euspañolez. Euskañolaren eboluzio are garatuago bat! %10a euskara zen (gutxi gorabehera!)”, erantzuten dio Gorentasunak.

Egunotan Euskaltelen udako kanpainako iragarkia ematen ari dira ETB1en (euskaraz) eta ETB2n (gaztelaniaz). GUAY-FI oporretan da kanpainaren leloa, eta, hitz-jokoak argi iradokitzen duen moduan, xedea da oso modu guayan jakinaraztea konpainia laranjarekin kontratua edukiz gero oporretan wifia eduki dezakezula, zoazen lekura zoazela, mugikorretarako aplikazio baten bidez.

Spota nerabeei zuzenduta dago (edo hobe esanda, nerabeak amua dira eta nerabeen gurasoei zuzenduta dago) eta, horrexegatik, nerabeak dira protagonistak. Gurasoei egiten diete berba spotean, preseski. Iragarki landua, estetikoki akatsik gabekoa, marketinaren ikuspegitik zuzena… baina, ai, erdarazko bertsioan gaztetxoek gurasoei “los aitas“, eta aitona-amonei “los aitonas” esaten diete. Badakit kalean horrela esaten dela eta Euskalteleko kanpainaren arduradunak horixe bera ihardetsiko lidake. Edozelan ere, erraza zen, ba, ondo egitea; nahikoa zen “aita y ama” eta “aitona y amona” esatea. Nik ikasleei, halakoak botatzen dituztenean, egiten diedan txantxa da esatea Euskal Herria guraso gayz beterik dagoela (“son los aitas de“, “han venido los aitas de“…).

Baina txantxatik harago, Boli-Dorreko euspañolaren euskarazko %10 horrek ez ninduke gehiegi kezkatuko ez balitz, kasu honetan bezala, okerreko erabilera egiten dela; hizkuntzaren erabilera sexista, heteropatriarkala eta espainola ezkutatzen duela (nire lagun batek esan zidan bezala, ikuskera españomatxista); eta, gainera, hizkuntza batetik besterako joan-etorria egin dezakeela, alegia, euskaratik gaztelaniara eta gaztelaniatik euskarara, boomerang batek bezala.

Argi gera bedi, ez da garbizaletasun (edo garbizalekeria) kontu bat. Nire etxean leihoa bentanie, sardexka tenedorea eta dilistak lentejak dira eta ez naute horrenbeste kezkatzen euskañolaren osea, eske eta pues guztiek.

Dena dela, tentazioari ezin eutsi, hemen tartetxo bat eskaini gura diot hain gurea eta hain jatorra den ba(da) oso modu guayan gaztelaniazko pues-arekin ordezkatzen hasi den euskaldun peto andanari: Zergatik egiten duzue?

Baina ez, ez naiz ari horretaz. Zaldieroaren euspañolari buruz ari naiz, eta bereziki, euskarazko berbak gaztelaniaren zentrifugagailuan sartu eta gero, txarto, oker eta desegoki erabiltzeari buruz; “los aitas” esatea bezain asaldagarriak izan daitezkeenak edota, beste barik, guaykeria nardagarriak.

Eta amaitzeko, irakurle,

eskerrik, muxus eta agurrak.

Ondo »

Nerea Ibarzabal

Helduen margotzeko ohitura faltari buruzko sarrera bat irakurri nuen behin Argia aldizkarian, nola umetan denontzat hain normala den jarduera bat pixkanaka desagertuz joaten den gure bizitzetatik, “nik ez dakit marrazten” esatera iristeraino. Francesco Tonucci pedagogoaren ustez, nagusitu ahala hezkuntza sistemak eta inguruak beste jarduera batzuei ematen die garrantzia, eta sormenarekin lotura duten arloak gutxietsi egiten dira —kantua, marrazketa, eskulanak…—.

Kontzientzia falta horregatik, beharbada, adin batetik aurrera “ondo marraztea” errealitatearen antz handia duten gauzak egitea dela esaten digute. Eta “ondo kantatzea”, tonu altuetara erraz iristea. Eta “ondo dantzatzea”, beti erritmoa errespetatzea soinketako aerobik klaseetan.

Pentsatzen jarri naiz txarto egiten ditugula esan diguten gauza guztietan, eta nora joan ote diren jarduera horietan izan gintezkeen “gu” guztiak, sor genitzakeen gauzak. Hor nonbait geratu dira ertzetatik irtendako zuriunedun marrazki desproportzionatuak, ganbararen batean erraketak, behin bakarrik erabili, partidua galdu eta gorde genituenak.

Apartatu ginen futbitoko taldetik gainerakoei garaipenerako bidea ez oztopatzeko, utzi genuen bertso-eskola bertsoak soilik idatziz ateratzen zitzaizkigulako, trikitia hautsa hartzen pianoaren ondoan. Orain arraroa da berriro eustea, 13 urterekin ez baginen nabarmendu… ezta?

Banaketa argia da horrelakoetan; edozein ikasgelatan daude “onak direnen” taldetxoak, izan marrazteko, izan kirolerako, izan dantzarako… eta denok dakigu zeinetan gauden eta zeinetan ez.

Jakin nahi nuke non amaitzen den jarduera batekiko pasioa eta non hasten den, beste behin, besteen onarpena eta espektatibak asebetetzeak dakarren plazera. Eta jakin nahi nuke noraino iritsiko ginatekeen albo batera utzitako jarduera guztietan, “ederto egiten duzu” esan izan baligute, edo besterik gabe, lasai egiten utzi izan baligute.

Agian gozatzera iritsiko ginateke, eta hori bera oso urruti iristea da.

Lagun batek kontatu zidan lehengoan gazte batzuekin egin zutela ariketa bat, udalekuren batean edo —memoria kontuetan inoiz ez naiz ona izan—. Bakoitzak “txarto” egiten duen —edo hala esan izan dioten— zerbait aurkeztu behar zuen jendaurrean, eta erakustaldi txiki bat egin.

Emaitza izugarria izan omen zen, balleteko dantzaldiak, bertsoak, marrazkiak… denetik egin zuten, eta poz-pozik gainera.

Imajinatu jendarte bat, zerbaitetan onena izan gabe, hori publikoki erakustera ausartzen dena.

Zu gai izango zinateke?

Zer daukazu gordeta ganbaran?

Gaua »

Igor Elordui Etxebarria
Zure altzoan jaio nintzen, urteberri eguneko ordu txikietan. Imajinatzen dut nire bizitzako lehen hilabetetan guztiz emankorra suertatuko zinela, guztiontzat bezala, pertsonoi jaio berritan dagozkigun zereginetarako: bularra edo…

Etxeko kontuak »

Nerea Ibarzabal

Badira estatu mailako sekretuak, gutun azal marroixka klandestinoetan edo disko gogorretan ezkutatuak, batzar gela ilunetan giltzapetuak, heriotzaz mehatxatuak, informazio gorenak, arriskutsuak… eta, gero, horien guztien gainetik daude etxeko kontuak. Gurasoek ahalegin berezia egin zuten zuk ezberdindu zenitzan lagunei kontatzeko moduko gauzak eta kontatu ezinekoak. Gauza hauek etxekoon artean geratzen dira, bai txiki? Eta horrela pixkanaka ulertuz zoaz kanpora begira gerta dakizukeen gauzarik txarrena dela zutaz baino, zureez gaizki hitz egiten dela ohartzea. Pertsona orekatu bat emateko beharrezkoa baita zure familia den instituzio hori garbia eta fidagarria izatea, bestela badakizu, traumak eta hori guztia.

Mahai bueltako elkarrizketa haiek iraun dute zugan, eta ziurrenik inori kontatu gabeko zerbait baldin baduzu, etxeko kontuen artxibokoa izango da, familiakoa ez den beste edozein harremani, luzea eta sakona izanagatik ere, aitortzeko beharrik sentitu ez duzun informazioren bat. Eta aitortu baldin baduzu, ahulezia momentu batean aitortu duzu, edo pertsona hori ere zure instituzio pribatu horretan sartzeko momentua heldu dela ikusi duzulako. Funtzionamendua uler dezan kontatu diozu, beldurtu ez dadin, zure jendea onar dezan. Azken finean, familiara pertsona berriak sartzen dituzunean, benetan beldurtzen zaituena pertsona horri familia ez gustatzea da, eta ez alderantziz.

Instituzioak isiltasunaren aldeko apustua egiten du ia beti arazoen aurrean, eta zaratarik ez egiteak gehiago kezkatzen du konponbidea aurkitzeak baino. Horregatik, denok dakigu nola jokatu senideen bilera nagusietan, zein eserleku dagokion bakoitzari, zein ezin den zeinen ondoan jarri, zeini ez zaion utzi behar gehiegi edaten eta, hori lortu ezean, zeinek egin beharko duen alde denbora baino lehen, eztabaidak saihesteko. Etxekoen barruan ere etxe asko daudelako, eta odoletik gertuen dagoena defenditu behar delako sutsuen.

Lotsaren eskalan, kalera biluzik zoazela amestearen edo okerreko pertsonari sekulako agurra egitearen gainetik dago etxeko kontu bat zabaltzen denean sentitzen dena —instituzioa gogor saiatu arren, etxeko kontu ia denak jakiten dira azkenean beste etxeetan—. Auzo lotsa asmatu zuenak ez dakit nola ez zuen jasota utzi etxe lotsa kontzeptua. Maitasunetik baino, taldetasunetik edo jatorritik gertuago funtzionatzen du familiak askotan, eta horregatik momentu onetan egotea gustatzen zaio, baina txarretan ez du beti asmatzen. Etxe lotsa.

Batzuetan gustatzen zait senide gaiztoarena egin eta nire arbasoei huts egitea, nahikoa konfiantza ez dudan jendeari etxeko kontuak aitortuta. Ondorengo minutuak urduri pasatzen ditut, ea tximista bat eroriko ote den eta gure baserria erre. Baina hala ere batzuetan bandoa botako nuke, pintadak egin eta hainbeste belaunalditan pilatutako sekretu guztien karga aireratu, inori axola ez arren, gutxienez denok bizi izandako milaka arazo normaliza daitezen.