Kaka »

Nerea Ibarzabal

Mundua ezaugarri askoren arabera banatu daiteke bitan, baina oinarrizkoenari erreparatuko diot; nire ustez, multzo batean daude kaka edonon eta edonoiz egiteko gaitasuna dutenak, eta bestean, bakarrik, atea itxita eta denboraz egin behar dutenak, diskretuki.

Eurokorrika »

Igor Elordui Etxebarria
Oharkabean pasatu da, kasik. Iragan asteburuan, Bretainiako Quimper herrian (bretoieraz, Kemper), Hizkuntzen Aldeko Lasterketen Europako Sarea osatu da. Eurokorrika ipini diote izena.

Gogoangarria »

Nerea Ibarzabal
Urduri jartzen naute Black Mirror serieko kapituluek, berez etorkizun teknologiko hipotetiko batean kokatuta daudela suposatzen den arren, ezin dudalako ziur esan etorkizun hori hogei urte barrukoa ote den, edo pare bat hilabete barru e…

Zahar hitzak, zuhur hitzak »

Igor Elordui Etxebarria

Non erromeri, han Santa Mari. Bihar izango da Sopelako Esaera Zaharren Txapelketaren 25. urteurrena. Hogeita bost edizio, jada, 90eko hamarkadan Lauaxeta AEK euskaltegiko bi irakaslek sortu zutenetik. Hasierako asmoa euskaltegiko ikasleekin joko bat egitea bazen ere, gaur egun Sopela osora zabaltzen da: bertsoak, euskara, kalea, musika, bazkaria, sariak, jai-giro itzela eta, nola ez, atsotitzak. Ahal izatera, bihar Sopelara joateko gonbidapena egiten dizuet. Jakinek ez deko kalterik.

Karnizeria »

Nerea Ibarzabal
Teoriek eta diskurtsoek tarte bat behar dute poroetan barrena sartzeko. Bizitza oso bat batzuetan. Ez da aski larruazalean behin eta berriro zabaltzea, barrura sartzeko denbora bat eman ezean. Dena ulertu eta barneratu duzula uste duzun…

Musua »

Igor Elordui Etxebarria
Musuz bete zaizkit Facebook, Twitter, WhatsApp… Arrazoia? Nonbait, Musuaren Nazioarteko Eguna da gaur. Bai, bai, hala da; ez dut asmatu. Ez da nazioarteko egun ofizial bat, Nazio Batuen Erakundeak ematen dituen horietako bat e…

Partekatzea bizitzea ei zen »

Nerea Ibarzabal
Sare sozialen baten parte baldin bazarete, nabarituko zenuten azken opor egunotan, ohartzeke ia, badakizuela zuen inguru hurbileko eta ez hain hurbileko jende guztia non egon den, zeinekin eta zertan. Behin bi hitz gurutzatu zenituen ti…

Bariku santu bateko oilo-zopa »

Igor Elordui Etxebarria

Bitxikeria batekin gosaldu dut gaur: Julien Joy gazte zeelandaberritarrak Hanburgotik bidali dioten gutun bat jaso du berriki. Joyk, 2010ean, artean 7 urte baino ez zituela, mezudun botila bat bota zuen Zeelanda Berrian itsasora. Orritxo batean idatzi zuen inork inoiz botila hura topatu eta barruko mezua irakurtzen bazuen, berari eskribi ziezaiola, arren. Orritxoa botilan sartu, eta uretara jaurti zuen. Bada, zortzi urte igaro ostean, eta itsasoko uretan 20.000 kilometro baino gehiago egin eta gero, Hanburgoko sendi batek aurkitu zuen aurreko udan. Non eta Mundakan aurkitu ere.

New Zealand Herald egunkariak jaso du pasadizoa, eta aboutbasquecountry.eus webgunearen bidez heldu zait niri.

Imajinatuko duzue 15 urteko (jada) mutiko koxkorraren poztasuna. Gutxienik balio izan dio hedabideetan agertzeko. Eta jakiteko badela Bilbotik hurbil Mundaka izeneko herri txiki bat (near Bilbao [in Spain], in the little village Mundaka at the Atlantic ocean coast, hala deskribatu dio familia alemaniarrak). Estimatuko ote du? Bost ogerlekoko proposamena Euskal Herriko turismo-bulegoei: ez baztertu, Internetaren sasoian egonagatik, mezudun botilen irismena.

Uste dut Theodor Adorno filosofoa izan zela zera esan zuena, “mezu bat botila batean” garela gu, gizakiok. Ez dakit oso ondo zer esan gura izan zuen (filosofiaz ere gutxi dakit), baina oso iradokitzailea da, niretzat, mezudun botila batez espazioaren eta denboraren plano desberdinak lotzearen kontu hori, alegorikoki baino ez bada ere.

Espazioaren eta denboraren filosofia da, hain zuzen ere, filosofiaren adar bat. Sistema filosofikoen oinarrian dago horiei buruzko kezka. Kezka hori erlijioek ere badute. Azken batean, filosofiak eta erlijioak kezka asko dituzte amankomunean: espazio eta denboraren kezka, esan bezala; ontologia, morala… Baina alde handi bat badago bien artean: erlijioentzat existitzen da egia absolutu eta dogmatikoa; filosofiarentzat, ordea, erlatiboa da egia.

Gaur, bariku santua da; dogma-eguna: eliza katoliko erromatarrak Jesu Kristoren heriotza gogoratzen du. Eukaristia, prozesio, gurutze-bide, kalbario, penitentzia eta barau-bijilia eguna da gaurkoa. Nik, ordea, gurago dut plazera beldurra baino. Ai ni, bekatari, bizitzaren plazeren zalea! Epikurozalea naiz, hortaz, eta gorputzari eta arimari gustu ematen saiatzen naiz. Epikuro filosofoa aitatuta, hark —Kristo jaio baino 300 bat urte lehenago— egin zituen galdera berak egiten ditut nik: Jainkoak gaizkia saihestu nahi du, baina ezin du? Orduan, ez da ahalguztiduna. Ahal du, baina ez du nahi? Orduan, gaiztoa da. Ahal du eta nahi du? Zer dela eta, orduan, gaizkia? Ez du nahi eta ezin du? Orduan, zergatik deitu Jainko?

Esaera zahar batek zera dio: Filosofia baiño, oillozopia obe. Baliteke, bai, hala izatea. Edozelan, hori bezain egia da, gutxienez (egia erlatiboa, noski), oilo-zopa barau egitea baino hobea dela.

Ahal dun »

Nerea Ibarzabal

Dena hasi zen 2000 eta auskalo zenbatgarren urtean, nire lehengusu txikiari Gabonetan Scalextric bat oparitu ziotenean. Jolasteko deseatzen geunden, eta antsiaz zabaldu genuen kaxa. Banaka atera genituen errepidea osatzen zuten pieza solte guztiak, kotxeak, kableak, pilak, edo auskalo ze bateria mota; jolasa muntatu gabe zetorren -noski-.

Une hartan sentitu nuen alferkeria izugarri hura bizitza osorako iltzatuta geratu izan balitzait bezala da. Lehengusu mutil- zaharragoek lagundu zioten txikiari pista muntatzen, eta ni baztertu egin nintzen, itxaron beharrik eta prestakuntzarik eskatzen ez zuen beste zerbaitekin jolastera. Gaur gauza bera egingo nuke.

Ordutik ez baita aldatu mekanikarekin dudan harremana, saiatu ere ez naiz egin, gainera. Eta benetan arduratzen nauen gauza bat da, ze nire gogo urria alderantziz proportzionala da jakintza honen behar izugarriarekiko.

Bitrozeramika blokeatzen denean -normalean gainazala urez bustita dagoelako- gosez hilko naizela pentsatzen dut. Gidabaimena ateratzeko azterketan galdera praktikoak sartuko zituztela esan zidatenean nola aldatzen da olioa?- ia bihotzekoak eman zidan. Piztu/itzali/piztu da darabildan metodorik aurreratuena etxeko tresnak konpontzeko, eta Excell-a da nire ordenagailuko programarik konplikatuena. Aste honetan etxeko galdara izorratu zaigu, eta erremintak hartu eta zerbait egiten saiatu baino lehen, burutik pasatu zait ea zenbat manta beharko nituzkeen martxoan bizirauteko, eta zein laguni eskatu diezaiokedan uzteko dutxatzen bere etxean.

Nire barne-borroketako bat da. Ahalduntzen saiatzen nabil beste arloetan: oholtzetan, kaleetan, lanean, parrandetan, harreman afektiboetan, -ahalduntze ekonomikoa ere beranduagorako utzi dut-… baina, oraindik, ur beroa falta zaidanean, edo kotxean argi arraro bat pizten denean, gertuen daukadan gizonezkoarengana jo behar izaten dut beti. Eskale’s trick.

Diskurtso dena lurruntzen zaidala iruditzen zait horrelakoetan, blablabla bai, baina bizitzako arazo txikiak konpontzerakoan kale. Askok aurpegiratzen diguten estereotipo hori oso-osorik betetzen dudalako haserretzen naiz neure buruarekin. Nahi dut lur zati hori konkistatu, batere interesatzen ez zaidan arren, behar dudalako.

Zin dagit ez dudala berriro “bai, bai, bai” esanez ihes egingo azalpen mekaniko/elektriko/ elektronikoak ematen dizkidatenetan oso gutxitan, normalean nire aldameneko mutilei ematen dizkiete-.

Eta zer diren gauzak, gaur bertan jaso dut kotxeari IAT/ITV-a pasatu behar diodala gogorarazteko mezua. Has dadila jolasa.

‘Be Country, my friend’ »

Igor Elordui Etxebarria

Hautsak harrotu zituen, lehengoan, apirilean egingo den Euskal Herriko txirrindulari-lasterketaren izenari Itzuliari, alegia, antolatzaileek Basque Country gehitzeko erabakiak (Itzulia-Basque Country); bai, behintzat, txiolandiako eremu haizetsuan. Hala, txio guztien artetik, pare bat dakartzat lerrootara: Mikel Urteagak zera txiokatu zuen: Espainian: Vuelta a España – Italian: Giro d’Italia – Frantzian: Le Tour de France – Euskal Herrian: Itzulia Basque Country #akonplejatuak. Eta, ironiaz, Igor Elortzak: Bertsolari Txapelketa Basque Country. Ez.

Lehenengo txioaren haritik: iruditzen zait baietz, badagoela konplexuek eragindako arazo bat hor. Ni neu Bienvenido, Mister Marshall (Berlanga, 1953) filmarekin akordatu nintzen. Ikusi duzuenok akordatuko zarete: Espainiako herri txiki batean aztoratuta dabiltza, zenbait diplomatiko estatubatuar bertara joango direla-eta. Herria goitik behera apaintzen dute, Welcome (ongietorri-mezu) erraldoi eta guzti. Eguna heltzean, ordea, amerikarrak arin batean igarotzen dira bertatik, geratu ere egin barik. Iragan mendeko 50eko hamarkadako Espainia haren konplexuetatik batzuek XXI. mendeko Euskal Herrian bizirik diraute? Hotzikara eragiten dit horixe pentsatze hutsak.

Baina, gero, Elortzaren txiotik tiraka: begiratzen dugu halako zenbat dauden eta, ai, ene! Basque Culinary Center, Urdaibai Bird Center, Be Basque Talent Network, Euskal Encounter, Bilbao Exhibition Centre, Basqueteam… Eta konturatzen gara konplexu-arazo batetik abiatuta (zein ez) estrategia baten neurrigabeko erabileratik ere badagoela. Orduan, galdera andana datorkit burura, bata bestearen atzetik: Bateko, zer nahi da bultzatu, “produktua” ala nazio-marka? Esaterako, lerroon abiapuntua izan den kasuan, Itzulia ala Basque Country? Besteko, mezua zer da, kanpora begira ala barrura begira? Agian eragin handiagoa dauka gugan, geure autoestimuan-edo, kanpoan baino. Eta non dago muga? Zeren eta horrela segituz gero… Bertsolari Txapelketa Basque Country, Santomas Basque Country, Aste Nagusia Basque Country (Gora Partymary!)…

Berlangaren pelikularen Villar del Rion ez, baizik eta Cuencako Olmeda de la Cuestan, Gernikako Arbolaren kimu bat landatu dute eta bertara joan da Ana Otadui Bizkaiko Batzar Nagusietako presidentea. Ondo dago hori. Kargu publiko asko, eta EAEko lehendakaria bera, joaten dira pitean-pitean Espainiara ez ezik, Asiara, Ameriketara… Nazio-marka indartzeko modu ona izan daiteke hori; gure paisaia ingelesezko deiturez betetzea baino hobea, nire ustez. Ai, ez balitz izango bidaia horien helburua, gehienetan, ekonomikoa izaten dela, eta soilik enpresariek lagunduta joaten direla. Sokatirako Munduko Txapelketara ez gara heldu, lehendakari jauna, baina zer moduz bihar Irlandara bagoaz? Irlandako Rith, Euskal Herriko Korrikaren “alabetako” bat, bihar amaituko da-eta. Zein ona litzatekeen han Basque Country ikusaraztea, for example.