Maldari aurre egin ezinik »

Natalia Salazar Orbe

Eremu ikusgarria da Bilboko Mallonako Galtzadena; Donejakue bidea handik pasatzen da. Paisaia polita da. Zazpikaleetako Unamuno plazatik gora Begoñarantz doan kalea da. Aldapa hori oso maldatsua da, ordea. Eskailera mordoari egin behar diete aurre egunero bertako bizilagunek etxetik auzora jaitsi eta igotzeko. Auzokoek oso gustuko dute eremua, baina konponbideren bat behar dute. Sakon aztertu ondoren, proposamen bat jarri dute mahai gainean: Begoñako metroaren igogailua doan erabiltzeko aukera izan nahi dute. Horrez gain, sinetsita daude Santo Domingo Guzmanera arteko igogailu batek haien egunerokoan lagun lezakeela.

Kexu dira. Adinekoentzat eta mugikortasun arazoak dituztenentzat gero eta zailagoa da auzotik ateratzea. Hala ekarri du gogora Javier Muñozek. Bihotzean auzo elkarteko presidentea da bera: “Osasun arazo bat izanez gero, etxera ezer ordaindu gabe iristeko aukera izan beharko genuke. Gurpil aulkia dutenek handik jaisteko aukera izan beharko lukete”.

Ezinegona adierazteko protestak ere egin dituzte. Irisgarritasuna hobetzeko neurriak gura dituzte. Konponbidea ez da erraza. “Ez dugu nahi ez arrapalarik, ez eskailera mekanikorik. Zaratak sortzen dituzte”. Horrez gain, paisaia aldetik balio handiko kalea izanik, sakon hausnartu behar dituzte aukerak. “Goiko aldean arrapala bat jartzea azter liteke, eragin bisuala handia ez bada”.

Hiru dira iristeko arazoak sortzen dituzten eremuak: Mallonako Galtzadak, Santo Domingo Guzman urbanizazio pribatua eta Gurutzea. Arazoa larria dela diote. “Anbulantziarik ezin da pasatu. Zaborra botatzeko ere, beheko alderaino joan behar dugu”.

Arkeologia museoaren ondoan igogailu bat dago, Prim kalean. Mallona kalean plataforma bat urbanizatu dute oraintsu, eta haraino iristen da igogailua. “Horri esker, Mallonako hirugarren zenbakiraino iristen gara. Hala, 1, 3 eta 5 zenbakietara iristeko modua bermatuta dago. Baita 9.erako tarte handi batera iristeko modua ere”. Santo Domingo Guzmanekoek uste dute posible dela plataforma horretatik euren urbanizazioraino iristea. Eta igogailu berri bat proposatu dute. Bihotzean elkarteak babestu egingo du proposamena, urbanizazioko bizilagunek aurrera egitea erabakitzen badute. Elkarteak batzarra eskatuko du udalarekin, euren eskaerak serio aurkezteko.

Metroaren arazoak

Irisgarritasun arazoak gutxi ez, eta metroaren hirugarren lineak ere buruhausteak sortu dizkie Mallonako Galtzadak kaleko hainbat bizilaguni. Linearen obren ondorioz, arrakalak sortu dira zenbait etxebizitzatan. Horrez gain, zarata handiak pairatu behar dituzte.

Metroa egiteko lanei duela bi urte berriz ekin zietenean sortu ziren arazoak. Kalean, eraikinetan eta etxebizitzetan arrakalak azaldu ziren. Irune Uria izan zen kaltetuetako bat. Fatxadakoak konpondu zituzten, eta etxe barrukoak konpontzeko diru laguntza eman zioten.

Baina arazoak hor dirau. Apirilaren 8an, metroa martxan jarri aurreko asteburuan, zaratak entzuten hasi ziren. “Geroztik, metroaren hirugarren linea egunero, orduero, denbora guztian entzuten dugu. Zarata handia egiten du. Sei minutuan behin trumoiarena bezalako zarata entzuten dugu. Zoramena da”.

Metro zerbitzurik ez dagoenean ere, zaratek ez dute etenik, gainera. “Gauez ere entzun egiten da. Esan ziguten probak egiten aritzen direla trenekin eta gidariekin”.

Eusko Trenbide Sareak da hirugarren linea hori kudeatzearen arduraduna. Asteon jarri da harremanetan enpresa Uriarekin. “Esan didate deituko didatela, eta etorriko direla neurketak egitera. Dardara eta zarata zenbatekoak diren ikusi nahi dute”.

Metroaren lehenengo eta bigarren lineen geltokiaren gainean dago Mallonako Galtzadak. “Horrekin ez dugu izan arazorik. Obren ondorioz izan genituen molestia batzuk. Gainerakoan, metroak primeran funtzionatu du”. Orain, zaratez gain, arrakala gehiago ikusi ditu. “Txikiak dira, baina, honek jarraitzen badu, arazoa larriagoa izan daiteke. Nahiz eta dardara txikia izan, kontua kezkagarria da guretzat”.

Kalea etxe bihurtuta, halabeharrez »

Natalia Salazar Orbe
Kale gorrian nago. Horixe da nire egoera”. 23 urteko gazte baten hitzak dira. Angel du izena. A-8 autobideko zubi baten azpian bizi da, Gurutzetan. Garita zahar baten barruan. Han ditu bere ondasun guztiak. Lau hilabete daramatza e…

Mendeurrena, berrindartzeko urtea izateko »

Lander Muñagorri Garmendia

Ospakizun urtea dute Portugaleteko Arraun Taldean. Mendea bete dute lehen trainerua itsasoratu zutela, eta hori nahikoa arrazoi izango da bihar ospakizun ekitaldiak egiteko. Urteurren berezi hori, ordea, inflexio puntu ere izango da era berean. Hiru urte dira klubaren gidaritza eskuz aldatu eta Karlos Belasko presidente dela, eta, orduz geroztik, egoera ekonomiko zailari aurre egin nahian ari da taldea. “Aurreko zuzendaritzak agurreko batzarra egin zuenean 4.000 euroren irabaziak uzten zituela adierazi zuen, baina gu iritsi ginenean egoera guztiz bestelakoa zela ikusi genuen”, azaldu du egungo presidenteak. 260.000 euroko zuloa topatu zuten arraun taldearen kontuetan, eta, horregatik, azken urteetan gerrikoa estutzea beste aukerarik ez zaie geratu. Horregatik, mendeurren ekitaldietara egoera berezian iritsiko da arraun taldea.

Kirol lorpenak egoera ekonomikoari lotuta joan ziren iaz, eta San Miguel ligan jarraitzeko aukera galdu zuen taldeak. Aurten, baina, liga horretan aritzeko kanporaketan egoteko aukera izango du. Belaskok, ordea, ez du hortik askorik espero. “Ez dago gure helburuen artean, apurka indartzen joateko aukera baliatu nahi baitugu”. Arraun eskola gero eta emaitza positiboagoak ematen ari dela nabarmendu du, eta pixkanaka hazten joatea nahiago du berak. “Aurreko zuzendaritzak zuena baino gehiago gastatu zuen, eta errealitatetik aparteko irudi bat eskaini”. Horregatik, pausoak pixkanaka ematea lehenetsi du.

Arraun eskola egiten ari den urrats horien lekuko da, halaber, aurten lehenengoz emakumeek trainerua osatzea lortu izana. “Hogei kideko talde bat osatzea lortu dugu, eta ilusio handiarekin ari da entrenatzen nesken taldea”. Eusko Tren ligan dagoeneko Bizkaiko hiru talde izango direla ere nabarmendu nahi izan du Belaskok, eta hori aurrerapauso bat dela azpimarratu.

Hori guztia dela eta, klubeko presidentea gustura azaldu da arraun taldea izaten ari den bilakaerarekin. “Alor ekonomikoa kenduta, kirol esparruan taldearekin oso gustura gaude, albiste onak iristen ari direlako”. Arraun eskolarekin zortzi urte daramatzatela azaldu du, eta horien emaitzak jasotzen ari direla dio.

Liburua eta dokumentala

Egoera ekonomiko eta kirol arloko lorpenez aparte, Portugaleteko Arraun Taldeak ospakizun eguna izango du biharkoa. Taldearen ibilbidea kontatzen duen bideoa eta liburua aurkeztuko dituzte bihar Ballonti merkataritza zentroko zinemetan. Ospakizunetan, Unai Rementeria Bizkaiko Ahaldun nagusia izango da, baita Mikel Torres Portugaleteko alkatea eta Jon Iriondo Eusko Jaurlaritzako Jarduera Fisikoaren eta Kirolaren zuzendaria ere. Film eta liburuak aurkeztuta, arraun taldearen instalazioak ezagutzera joango dira horiek guztiak.

Arnasa luzeago baten bila »

Lander Muñagorri Garmendia

Gisa honetako makinek beste denbora batera eramaten gaituzte; baina ez soilik denbora kronologikora, baita beste erritmo batera ere. Denbora bizitzeko beste modu batera”. Hori dioen bitartean, inauguratu berri duen Erredakzioa egitasmoaren lokalean dago Tania Arriaga kazetari eta EHUko irakaslea. Mende inguru duen inprenta zahar bat dago sarreran, eta, barrurago joanez gero, berunezko eta egurrezko tipoz betetako armairu bat, edo txibaletea. Iragan kutsua dario inguruari, eta horiek eramaten dute Arriaga beste denbora edo beste erritmo batera. Kazetaritzari askotan falta zaion arnasa luzeago edo pausatuago hori eman nahi dio makina horiekin, garai horietan egiten zen lanaren modua gaur egun egiten jarraitzeko. Makina badute, eta, hilabete barru inguru, erreportaje batekin osatutako Minerva aldizkaria ere argitaratuko dute, besteak beste inprentako makina zahar hori erabilita.

Bilboko Solokoetxe auzoan dago Erredakzioaren lokala, La Taller grabatu gunearen parez pare. Hain zuzen, La Tallerren hedapena dela azaldu du Arriagak. “Maite [Martinez de Arenaza, La Tallerreko arduraduna] grabatuekin dabil, eta arte grafikoa egiten du; berak erabiltzen dituen makinak eta hau aski hurbil daude elkarrengandik”, dio, inprentari erreferentzia eginez. Azken finean, bietan teknika grafikoa eta inprentaren erabilera partekatzen dute, eta horregatik daude horren hurbil elkarrengandik. “La Tallerren, teknika grafikoen bidez sortutako arte irudien ekoizpena da helburua, eta Erredakzioa, berriz, testuak ekoizteko eta hedatzeko bulego gisa pentsatu dugu”. Baina, finean, kazetaritza berreskuratu nahi du Arriagak, dena presaka egin behar hori alboratu, eta patxadaz egindako lanak ekoiztu nahi ditu espazio horretan. Eta horretarako daukate gaur egun erabiltzen ez den inprenta bat.

Minerva aldizkari hori izango da gune horrek eskainiko duen lehen proiektua. XIX. mende amaiera eta XX. mende hasierako aldizkari ilustratuen itxura eman nahi diote aldizkariari, eta, horretarako, kazetari eta ilustratzaile bati egingo diote testua eta irudiak egiteko enkargua. Lehen zenbakia ekainaren erdi aldera argitaratzea aurreikusten du Arriagak, eta Mirentxu Purroyk AEBei eta Donald Trumpi buruz idatzi duen erreportajea izango du ardatz. Ilustrazioak egiteko ardura Higi Vandisi eman diote. Aldizkariak testu bakarra izango du, eta kazetaritza lanari berari prestigioa emateko modu bat izango da. “Produktua bera artea balitz bezala saltzea izango da asmoa, kazetariaren lanari balioa emanez”. Aldizkariaren 250 ale inprimatuko dituzte; edizio mugatua, beraz.

Hala ere, aldizkaria ez dute eskuratu berri duten makinan inprimatuko. Ez, behintzat, osorik. Hala egitekotan, orri guztietako testuak eskuz osatu beharko baitzituzten, lerro bakoitza osatuz, eta letra guztiak alderantziz jarriz. Duela mende bat egiten zen bezala. “Hala egiteak lan handia eskatzen du”. Azala, ordea, gisa horretan egingo dute, eta ilustrazioak ere inprenta horretatik pasatuta inprimatuko dituzte. Ilustrazio bakoitzaren fotograbatu bat egingo dute La Taller gunean, eta horiek inprenta horretan jarri ahal izango dituzte ondoren aldizkarian inprimatzeko. Testuak Deustuko Anotherpress inprentan egingo dizkiete. “Teknologia ezberdinak erabiliko ditugu aldizkari hau inprimatzeko”.

Aldizkari hori izango da espazio berritik aterako den lehen egitasmoa, “baina auskalo zer gehiago eman dezakeen”. Izan ere, plataforma zabala da Erredakzioa, eta inork gune hori erabili edo proiekturen bat garatzeko aukera izan dezan nahi du Arriagak. Horregatik, proiektu ezberdinei ateak irekiko dizkien espazio baten moduan definitu du Erredakzioa.

Makinak berreskuratzen

Iraganeko inprenta eta erredakzio bat sortzeko aukera aztertzen ari zirela topatu zuten makina honen erreferentzia Arriaga eta Martinez de Arenazak. “Kantabriako inprenta batean zeukaten, baztertuta eta hautsa biltzen; hori erosi, eta txibaletea eta gillotina bat ere oparitu ziguten”, gogoratu du. Lokal bat alokatu, eta bertan jarri dituzte makina hauek. “Auzoko adineko pertsona batzuk dagoeneko etorri dira inprenta ikustera, eta eurek lan nola egiten zuten erakustera”, dio. Arriagak ez du baztertzen etorkizunean makina horiekin dibulgazio lana egitea, kazetaritzako ikasleek ikus dezaten garai batean nola egiten zuten lan inprentetan.

Hain justu, horretarako balio dezake inprentako makina zahar horiek egungo kazetaritzako ikasleei erakusteak: beste patxada eta arnasa batekin nola lan egiten zen ikusteko. Oraingoz, ordea, aldizkari bat argitaratzen hasiko dira, “urtean bi zenbaki-edo”. Aurrerago emango duena ikusteko dago.

“Ez da egin batuaren eta euskalkiaren arteko elkarbizitzarik” »

Koldo Zuazok uste du euskalkiak galduz gero euskara bera hilko litzatekeela. Mendebaldeko euskara ikertu du azken liburuan, eta euskalkiaren kalitatea kaskartzen ari dela sumatu du hizkuntzalariak. - Irakurri gehiago...