Merkataritza guneei buruzko herri galdeketa eskatu dute Abadiñon »

Natalia Salazar Orbe

Abadiñoko Udalak Murueta auzoko lursail batzuei kalifikazioa aldatzeko harturiko erabakiak uste baino zalaparta handiagoa sortu du herrian. +Kaleartean plataforman batu diren merkatariek eta sindikatuek herri galdeketa eskatu dute. Lursail horiek lur komertzial moduan kalifikatzeak Durangaldearentzat “ondorio larriak” izango dituela uste dute. Hala, sinadurak biltzen hasi dira, herritarrek erabakitzea ahalbidetuko duen galdeketa eskatzeko.

Herri egitasmo hori udalaren osoko bilkuran aurkeztu ahal izateko, Abadiñon bozka dezaketen biztanleen %10en babesa behar dute. “550 sinadura inguru lortu behar ditugu”. Hala zehaztu du Ander Cimas Matienako merkatariak. Eta gehienak bihar lortu nahi dituzte, herrian festak ospatzen dituztela baliatuta. Maiatzaren azken aldera izango den osoko bilkura baino lehen denak bilduak izan behar dituzte.

Hiri Antolamendurako Plan Orokorra osatzeko prozesuaren barruan, ezer eraiki ezin den lurrak merkataritza lurzoru bihurtu gura ditu udalak. Prozesu hori guztia azkartu egin du, gainera. Mercadona eta Lidl han ezartzeko nahia dago presaz hartutako erabakiaren atzean.

Emaitzaz harago

Herritarrek Abadiñon Mercadona bat gura duten ala ez erabakitzea baino askoz gehiago da jokoan dagoena, Goretti Galan herriko merkatariaren aburuz. “Erabaki hau oso garrantzitsua da herriarentzat. Beraz, zergatik ez galdetu herritarrei?. Ondorioak ez dituzte pairatuko merkatariek soilik. Ezta Abadiñok bakarrik ere. Zaldibar eta Berriz ere herri txikiak dira. Eta horietan ere eragina izango du. Gure inguruan horrenbeste makrosupermerkatu baldin badaude, jendea ez da joango herrietako dendetara”.

Murueta auzoko lursailen kalifikazioa aldatzeak ondorio bikoitza izango lukeela dio plataformak. Batetik, aurrekari bat sortuko lukeela, “nahieran aukeratutako tokietan enpresa handien ezarpena errazteko orduan”. Izan ere, “udalak irizpide objektiborik erabili gabe eman eta kalifikatzen ditu lurrak”, Galanen hitzetan. Bestalde, iruditzen zaio luzera begira maila ekonomikoa murriztu egingo dela nahiz eta luze gabe diru sarrerak lortu. “Ondorioz, biztanleen erosahalmena ere murriztuko da”.

Arauak bi enpresa handiren mesedetan aldatzeak Durangaldeko biztanleen bizitza baldintzatuko duela sinetsita daude plataformako kideak. Hori dela eta, beharrezkotzat jo dute erabaki horrek herriaren baimena izatea “etikoki eta politikoki”.

Bizitza eredua kolokan

Cimasek eta Galanek argi azaldu dute merkatarientzako arazo bat izateaz gain Abadiñokoaren moduko erabakiek bizitza eredua jar dezaketela kolokan. Lehenengoaren esanetan, “komertzioa herriaren kanpoaldean jarriz gero, herritarrak etxetik autora joango dira, handik merkataritza guneetara, eta, horietatik, lanera. Era horretan, herriak, pixkanaka, hiltzen joango dira. Barakaldon eta Basaurin ikusi dugu hori”.

Segurtasuna ere izan du hizpide: “Zenbat eta jende gutxiago ibili herrian, orduan eta segurtasun gutxiago egongo da; argi gutxiago ere izango da kaleetan. Faktore askotan du eragina saltoki handien aldeko apustuak”.

Bestalde, Galanek kritikatu egin du horren azkar gauzatu izana Lidl eta Mercadonaren saltokiak jartzeko lurren kalifikazioa aldatzeko prozesua. “Egun batetik bestera egin dute hori, baina beste gauza batzuetarako oztopoak jartzen dituzte”.

Denetariko herritarrek osatzen dute +Kaleartean plataforma: Abadiñoko merkatariek; Dendak Bai, Euskaldendak eta kontsumitzaileen eta erabiltzaileen elkarteko kideek, eta EHNE, ELA, LAB, UGT eta CCOO sindikatuetako ordezkariek. Alderdiez harago doan egitasmoa dela argi utzi dute hala deitzaileek.

Euskalkien lexiko aberastasuna ikusgai ipini dute Zabalgunean »

Ibai Maruri Bilbao

Bizkaian, ardia ez da bakarrik esnea eta artilea ematen duen azienda; Euskal Herriko beste eskualde batzuetan kukuso edo arkakuso deitzen duten intsektua ere bada. Hemengo arin beste leku batzuetan agudo, azkar, fite, zalu, zalui edo zalhe esaten da. Euskarak euskalkiz euskalki eta hizkeraz hizkera duen aberastasunaren adibide bi baino ez dira. Horiek eta gehiago Euskara ibiltaria erakusketan ikusi daitezke, berba bakoitza mapan dagokion lekuan kokatuta. Bilboko Zabalgunea eraikinean atondu dute, eta maiatzaren 27ra bitartean egongo da ikusgai, astegunetan, 08:00etatik 20:00etara.

Euskaltzaindiak 1983an sortu zuen Euskararen Herri Hizkeren Atlasa dago erakusketaren oinarrian. Orotara, hamabi liburukik osatuko dute. Asteon aurkeztu da zazpigarrena, erakusketa inauguratzeko ekitaldian. Adolfo Arejita Akademiako Iker Saileko buru eta atlasaren arduradunak azaldu duenez, etxeari, laborantza tresnei eta urari buruzko lexikoari eman diote garrantzia. “Nekazaritza mundutik aparteko jendearentzat arrotzak dira, baina landa ingurukoentzat ere hainbat kontzeptu ezezagunak dira, dagoeneko desagertu direlako”.

Orain arteko liburukietan bildutako adibideak aukeratu, eta paneletan atondu dituzte erakusketarako. Horrez gainera, atlasa sortzeko lanetan erabili duten materiala ere badago ikusgai. Besteak beste, herriz herri bete zituzten inkestak. Euskaltzaindiak berak, erakunde publikoek eta hainbat komunikabidek sustatu dute —tartean dago BERRIA—. Lexikoan, morfologian eta sintaxian hizkuntzak dituen aldaketak erakustea da helburua.

“Ondarea da jaso duguna, eta hurrengoengan proiektatu nahi duguna. Normalean, ondarea une jakin baten argazki estatikoa izaten da. Baina gure kasuan etorkizuna ere eduki dezala nahi dugu”, adierazi du Andres Urrutia euskaltzainburuak. Haren ustetan, euskarak “hizkuntza bizia izaten jarraitzeko, ezinbestekoa izango du herri hizkerek gordetzen duten altxor hori berreskuratu eta erabiltzea”.

Iritzi berekoa da Ana de Castro Bizkaiko Foru Aldundiko Euskara zuzendaria: “Atlasa etorkizuneko euskararen oinarrietako bat izango da”. Horregatik, garrantzitsua iruditu zaio bildutakoa gizarteari itzultzea. Eta, haren ustetan, atlasa ezagunago egiten lagunduko du erakusketak. “Denentzat dauka interesa: euskaldun arruntak etorriko dira, euskara ikasten ari direnak, ikastetxeetako ume eta gazteak, eta baita turistak ere”, iragarri du euskaltzainburuak.

Urrutiak eta Patxi Baztarrika Jaurlaritzako Hizkuntza Politikarako sailburuordeak azpimarratu dute herri hizkerak ezinbestekoak direla euskara batuarentzat. Eta alderantziz. “Euskara estandarizatuaren sustraiak, arima eta odola euskalkietan eta herri hizkeretan daude”.

Sudur gorriak baino gehiago »

Natalia Salazar Orbe
Estreinaldiz josita iritsi da Arrigorriagara aurten Clown eta Pailazoen Nazioarteko Jaialdia. Euskal Herrian lehenengoz eskainiko dituzten zortzi ikuskizun taularatuko dituzte; tartean, Japoniatik eta Kanadatik iritsitako Merikoren…

San Frantzisko zenaren oinak »

Aitziber Laskibar Lizarribar
Lur azpian egon dira urte luzeetan. Ilunpetan, ezkutuan. 2007. urtean aurkitu zituzten lehen arrastoak, aparkaleku bat egiteko lanak hasi zituztenean. Arrastoen garrantziaz ohartu, eta geldiarazi egin zituzten lanak; bertan…

Ikusten ez den Bilbo »

Ainhoa Larrabe Arnaiz
Itogina, inork zeharkatzen ez dituen tunel luze eta isilak eta inora eramaten ez duen atea. Anton Goiri bilbotarrak prestatutako argazki erakusketaren hiru ale dira horiek. Azalpenik eman gabe, nekez asma liteke argazkietako irudi…

Bizkaibus: hiru urtean hirugarrena »

Bizkaibuseko langileen lan baldintzak okertzen ari direla sumatzen dute sindikatuek, eta, egoera hori salatzeko, lanuzteak egingo dituzte datorren astetik aurrera. 2013tik hona egiten duten hirugarren protesta saioa izango da maiatzean abiatuko dutena. - Irakurri gehiago...

Ospitalera heltzeko bide luzearen lehen pausoa »

Aitziber Laskibar Lizarribar

Aurrera doaz Urdulizko ospitalea egiteko lanak. Aurreikuspenen arabera, ekainean abiatuko ditu lehen zerbitzuak erizaindegi berriak, eta datorren urteko martxoan espero da martxa betean egotea. Argitu gabeko galderak, halere, asko dira oraindik, eta ez dago argi arazo nagusia nola konponduko den: bertara nola iritsi.

Horixe da Uribe Ospitalea Plataformaren kezka nagusia. Herri askotako herritarrentzako azpiegitura izanik, ezinbestekotzat du garraio publikoaren alde egitea; Bizkaibusen zerbitzua areagotu eta moldatzea oinarrizkoa dela dio. Eta, borroka luze baten ondoren, argi izpi bat ikusi du: EAJk, orain arte erantzun zehatzik eman gabe egon eta gero, pauso bat eman berri du: Uribe Kosta, Mungialdea eta Txorierriko alkate jeltzaleek Bizkaibus zerbitzua indartzeko eskatu diote Bizkaiko Aldundiari. Plataformak luzaro egin dituen eskaeretako bat bere egin dute jeltzaleek, eta berebiziko garrantzia du horrek, protestarien ustez. Izan ere, EH Bilduk eta Ahal Dugu-k plataformaren aldarriak babestu eta defendatu dituzten arren, aldundia gobernatzen duen alderdiaren keinuak balio praktikoa izan dezake.

Aurreko ostegunean egin zuen eskaera publikoa EAJk. Urratsa ikusarazi zuen hedabideei oharra bidalita. Erandio, Barrika, Mungia, Gorliz eta Gamiz-Fikako alkateak Vecinte Reyes Bizkaiko Garraio diputatuarekin bildu zirela jakinarazi zuen: “Alkateek foru arduradunari adierazi diote Bizkaibus linea batzuk aldarazteko beharra ikusten dutela, Urdulizko ospitalea irekitzen den unetik aurrera, Uribe Kostako, Mungialdeko eta Txorierriko herritarrek ospitalearekin lotura izan dezaten”. Plataformak egindako eskaera bere egin zuen, hitzez hitz, kasik: “Ezinbesteko jotzen dugu ospitalea garraio publikoarekin konektatzea”.

Hartarako, alkate batzuek ospitalerako linea zuzena eskatu dute; beste batzuek, metroarekiko lotura hobetzea, eta, besteek, maiztasuna areagotu eta ibilbide edo geltokiak moldatzea.

Diputatuaren agerraldia

Handik egun gutxira iritsi da diputatuaren pausoa iragartzen duen ekintza: Batzar Nagusietako garraio batzordean agerraldia egingo du Reyesek, Urdulizko ospitaleari lotutako asmoen berri emateko. “Diputatuak azaldu du aztertu egin behar dela Urdulizen aurten zabalduko den ospitaleak garraio publikoari dagokionez eragingo duen egoera, ospitalearen eraginpeko eremuko biztanleak haraino joan daitezela errazteko”, dio aldundiak bidalitako oharrak. Eskaera astelehenean egin zuen Reyesek, eta hurrengo garraio batzordean egin lezake agerraldia.

Itziar Iratzagorria Uribe Ospitalea Plataformako kideak begi onez hartu du ordezkari jeltzaleen pausoa: “Zer edo zer lortu dugu”. Hala ere, agintariek proposatuko dutena aztertu beharko dela zehaztu du, eta, edozein kasutan, Bizkaibus zerbitzua areagotzeaz gain beste neurri batzuk ere hartu behar direla.

Urdulizi ez ezik, Arrietari, Gamizi, Fruizi, Bakiori, Mungiari, Gatikari, Jataberi, Lemoizi, Laukizi, Meñakari, Plentziari, Gorlizi, Barrikari, Sopelari, Berangori eta Getxori eragingo die ospitale berriak. Herri horietako guztietako gaixoak hartuko ditu erietxeak, eta horrek nabarmen eragingo dio mugikortasunari. Herri horietako milaka auto ibiliko dira Urdulizerako joan-etorrian.

Horrek errepideak egokitzea eskatzen duela ohartarazi du plataformak. “Ez dute sarbideei buruzko azterketarik egin, eta sarbide egokiak behar dira”, adierazi du Iratzagorriak. “Ospitalerako dagoen errepidea Urdulizera sartzeko dagoen sarbide normala da, baina horrek ez ditu beharrezko baldintzak betetzen”. Plataformako kideak azaldu duenez, ospitalerako sarrerek bazterbide zabalagoak eta zoru lodiagoa behar ditu, legez, eta ez du sakangunerik izan behar, besteak beste. “Gauza horiek ez dira kontuan hartu”, kexu da Iratzagorria.

Aparkalekuak ere kezkatua du plataforma. Dagoeneko zaila da Urdulizen aparkatzea, eta, ospitalea zabaltzen denean, milaka auto gehiago izango dira egunero. Arazoari aurre nola egin erabakitzeko herritarren iritzia galdetzeko eskatu du Iratzagorriak.

Ospitale aurrean hiru solairuko parking bat aurreikusita dagoela azaldu du. Urdulizko Udalak eta Osakidetzak akordioa egin zutela, eta parkingaren gastu guztiak Urdulizko Udala ordaintzekotan geratu zela. Izugarria iruditu zaio hori plataformari: “Ezin da onartu”. Parkinga egiteko zortzi milioi euroren aurrekontua iragarrita dago. Eta Urdulizko Udalak bost milioiko aurrekontua izaten du urte osorako. Tratua onartuz gero udala zor handian sartuko litzatekeela abisu eman du. Zerbitzua inguru handi batentzat izango denez, gastua guztien artean ordaindu behar litzatekeela dio. Arazo horiei guztiei aurre egiteko, eragileen arteko elkarlana eta koordinazioa eskatu ditu.

Bizitza gidatzeko erreminta »

Natalia Salazar Orbe
Edonora iristeko aukera ematen du. Atari batetik bestera iristeko ibilgailurik azkarrena da. Ekonomikoa da. Bizikleta da. Hala deskribatu du Biziz Bizi elkarteko kide Javi Umaranek. “Ez du alde txarrik. Etxetik bizikletan atera zai…

Galdakaoko Hirigintza zinegotziaren dimisioa eskatu du oposizioak »

Aitziber Laskibar Lizarribar
Galdakaon egiten ari diren bi lan handitan irregulartasun larriak gertatzen ari direla eta, bi dimisio eskaera jarri ditu mahai gainean oposizioak: Amaia Betolaza zinegotzi jeltzalearena eta Cirilo Davila komunikazio ardura…

Goi mailako musika, eskura »

Natalia Salazar Orbe

Basaurira kalitatezko musika zikloa eramateko helburuz sortu zen MAZ jaialdia, eta iritsi da, beste urtebetez. Bosgarren aldia du aurtengoa. Eta hasieran zuen ilusioz ez eze, esperientziak emandako indarrez lurreratuko da gaur. Lau egunez Euskal Herriko eta nazioarteko artistek hartuko dituzte herriko kaleak eta Social antzokia.

Nabarmentzeko hainbat ikuskizunek osatzen dute aurtengo egitaraua. Gaurkoan nazioarteko hiru artista handi ariko dira Social antzokian: The Long Ryders, The James Hunter Six eta Dan Stuart. Ikuskizun nagusia euren eskutik dator. Hala azaldu du Ibai Villapun MAZ Basauriko komunikazio arduradunak: “Lehen aldiz goi mailako kartel hirukoitza daukagu. Euskal Herrian emango duten kontzertu bakarra gurean egingo dute, gainera”.

Lehenengoa 1980ko hamarkadan Los Angelesen sortutako Paisley Underground soinuaren ordezkari esanguratsuenetakoen taldea da. Final Wild Songs izeneko lana argitaratu berri dute, eta taldearen formazio klasikoarekin aurkeztuko dute kontzertuan.

Bestalde, munduko soul eta rhythm and blues musikari interesgarrienetako gisa definitu dute James Hunter. Hold on! lan berria aurkeztuko du The James Hunter Six bere taldearekin batera.

Dan Stuartek Green on Red taldea sortu zuen 1980ko hamarkadan. Post-punk eta alt-country estiloak lantzen zituen bertan. Basaurira bakarka eta akustikoan aurkeztuko duen kontzertuarekin iritsiko da.

Nazioartean ospetsu egin diren taldeez gain, kalean edonoren esku jarriko dituzten saioek ere indar handia hartuko dute aurten. “Gero eta izen gehiago eta gero eta potoloagoak agertzen dira egitarau horren barruan”. Sonic Trash, Rubia eta Joseba Irazoki eta Lagunak azpimarratu ditu, besteak beste.

Ikusle batzuk eta besteak desberdindu beharraz jabetu dira MAZ Basauriko antolatzaileak. “Kaleko publikoak ez dauka zerikusirik antzokiko publikoarekin. Askotan, bertatik pasatzen den edozein herritar izaten da emanaldia ikustera geratzen dena, eta horrek balio handia dauka guretzat”.

Rock estiloak publiko zabalagoa behar du gaur egun iraun nahi badu. “Eta doako kontzertuok, askotan, hasiera batean inongo interesik ez zuen publiko baten arreta bereganatzeko gaitasuna izaten dute”. Izan ere, kontzertuak jende asko ibiltzen den kaleetan jartzen dituzte. “Musikariak publiko horrengana gerturatzen ditugu; ez alderantziz”.

Bertakoei lekua

Euskal Herriko doinu eta taldeek leku handia hartuko dute MAZ Basaurin. Gasteiztik Moonshine Wagon iritsiko da. Folk, hillbilly eta bluegrass estiloak lantzen ditu hirukoteak. We Are Standard ziren getxoztarrak WAS gisa eraldatuta agertuko dira agertoki gainean datorren asteko ostiralean. Egun horretan bertan argitaratuko dute Gau Ama. Pop elektronikoaren eta dantzatzeko musikaren aldeko apustuari eusten dio taldeak. Hala ere, bertako kutsua ematen dieten tresna eta baliabideak darabiltzate abestietan; besteak beste, txalaparta eta alboka.

Bestalde, Burgosko (Espainia) La Maravillosa Orquesta del Alcohol (La M.O.D.A.) izango da, bihar, Social antzokian. Musika akustikoa eskusoinu, banjo, mandolin eta saxofoiarekin batera nahasten du seikoteak. Taldearen musikak oinarria folk, country eta bluesean badu ere, izpiritua gertuago dute punk eta rock-and-roll estiloetatik.

Bistakoa da bost urtean estilistikoki garapena izan duela kontzertu zikloak. Hasieran soinu alternatiboak nagusitu ziren, oro har. Iaz hasi ziren Basaurin historikoki oso ondo funtzionatu duten beste estilo batzuk gehitzen. “Aurten, adibidez, La M.O.D.A. dator, printzipioz estilo ez hain alternatiboetara gerturatzen diren artistek osatutako taldea. Azken bi urteetan musika beltza ere gehitu dugu; aurten, The James Hunter Sixekin. Rock klasikoagoa ere iaz agertu zen. Nahiz eta pauso horiek eman, soinu alternatiboagoak ere mantendu ditugu: WAS, Yellow Big Machine, Sonic Trash… Guztiak uztartuta emaitza aberatsagoa eta eskaintza oparoagoa lortzen dugula uste dugu”.

Txikiak ere, protagonista

Helduen antzera, eta, haiekin batera, musikaz eta ikuskizunez gozatzeko aukera izan dezaten, etxeko txikientzako espresuki prestatutako saioak izango dira bihar. Herriko kaleetan izango da kultura bizi horrez gozatzeko aukera. TxikiMAZeko ikuskizunak Gacela Thomson talde bilbotarrak eta Txiki Txiki Rock antzezlanak osatuko dituzte aurtengoan. Azken hori euskara hutsean egingo duten lana da. TxikiMAZ bera ere “finkatu egin da”.

Kanpora begira Basauri “mapan jartzea” lortu dute. Fest sarietan bost izendapen jaso zituen iaz; eta Iberian Festival Awardseko bi mailatan finalista izan zen.

Barrura begira dute egiteko gehiago. Basauri “mapa kulturalean modu deigarrian jartzeko eta herriko ostalaritzari laguntzatxo bat emateko” sortu zuten. Hala ere, “elkarlan handiagoa” nahiko lukete herriko ostalarien eta jaialdiaren antolatzaileen artean, “emaitzak are hobeak izateko. MAZ Basaurik herriaren ondare izan behar du, eta horrela sentitu behar dute herritarrek eta agenteek. Hor badago zer hobetu: jaialdia herriaren beharren zerbitzura dago; ez alderantziz”.

MAZ Basaurik inguruko gainerako zuzeneko musika eskaintzaren osagarri izan behar zuela argi izan dute hastapenetik. “Badira nahikoa jaialdi, eta ez genuen izan nahi zerrenda horretara batzen zen beste bat”. Hala, jaialdi batek dituen gauzarik onenak dituzte —giroa, musika…—, jaialdiek dauzkaten gauza txarrak baztertuta. “Guk ez daukagu ilara amaigaberik eta sarrera edo edarien salneurri garestirik; eta gurera oso erraz eta eroso irits daiteke”.