Galdera berriak auzi zahar bati »

Ikuspegi feminista batetik, gerraz eta armagintzaz ariko dira gaur, Bilboko San Frantzisko auzo etxean, Rosa Luxemburg IV. Konferentzian. Mahai ingurua eta eztabaida izango dituzte. - Irakurri gehiago...

Deustuko gazte lokalaren ondare balioa aldarrikatu dute herritarrek »

Aitziber Laskibar Laskibar
Bilboko Udalak Deustuko merkatu zaharraren eraikina eraitsi eta etxebizitzak egiteko asmoa duela jakin dutenean, auzokideak mugitzen hasi dira. Azken 26 urteetan gazte lokala izan da eraikin hori, eta, kudeatzaileak udalareki…

Talde lanean trebatzea, lanpostua lortzeko giltza »

Aitziber Laskibar Lizarribar
Langabezian daudenei begira, enplegua bultzatzeko bost gune ditu martxan Bizkaiko Foru Aldundiak, enplegu anezka deiturikoak: Bilbon, Barakaldon, Muskizen, Erandion eta Basaurin. Enplegua, Gizarte Inklusioa eta Berdintasuna…

Oraina etorkizunaren oinarri »

Peru Azpillaga
Gizakion kontsumo zein bizi ereduak mota askotako ondorioak eragiten ditu. Horien artean, ingurumenari egindako kalteak berebiziko garrantzia hartu du azken urteotan. Hori dela eta, klima aldaketak mamu izateari utzi eta errealitate bila…

“Aro berrian”, euskal eskaintzan sakonduko du Campos antzokiak »

Aitziber Laskibar Lizarribar

“Aro berria” dator Bilboko Campos Eliseos antzokira. Hori iragarri dute kudeatzaile berriek. Azken urteetan SGAEk kudeatu du antzokia, baina emaitza onik gabe. “Noraezari” egotzi diote aurrera egin ezina, eta egoera iraultzeko helburuz dator kudeatzaile berria, batez ere Madrilen eskarmentu handia duena: Klemark sozietatea. Alejandro Colubi presidenteak aurkeztu du erronka: “Askotariko publikoa” bildu nahi du antzoki zaharrean, eta ikus-entzule hori “fidelizatu”. Hartarako, askotariko eskaintzaren aldeko apustua egin du: etxeko produktuak eta atzerrikoak eskainiko dituela azaldu du, eta lan klasikoak zein berritzaileak uztartuko dituela. Etxera begira jarrita, euskal produktuak areagotzeko asmoa plazaratu du aurrera begirako programazioaren norabidea zehazteko orduan. Esan duenez, eskaintza osoaren %25 izango da bertokoa, eta horien heren bat, gutxienez, euskarazkoa.

Publiko berriarengana iritsi nahian, Camposek askotariko ikuskizunak jasoko dituela ziurtatu du kudeatzaileak; datozen sei hilabeteetarako, adibidez, “mota guztietako” 60 lan programatu dituztela. Hori bai, jakinarazi du indargunea testu antzerkia izatea nahi duela, “saltzen gehien kostatzen ari den generoa” den arren. Baina Colubik uste du Bilbok betidanik izan duela lotura kulturarekin eta antzerkiarekin, eta gordea duen afizio hori berpiztu nahi dute kudeatzaile berriek.

116 urteko antzoki xarmanta

Gainera, sinetsita daude Campos Eliseos antzokia hartarako egokia dela. 1902an inauguratu zuten, eta antzoki handi eta berritzaile zena antzoki ertaina da egun. Halere, kudeatzaileek diote bere garaiko xarma bera duela gaur egun. Hain zuzen, handiegi ez izate horrek izaera berezia ematen diola: “Gertutasunak dantzarien oinak ere ikustea ahalbidetzen du”. Gainera, barrualdearen egituraketak soinu ederra ahalbidetzen duela nabarmendu dute, eta artistak gustura aritzen direla Camposen agertokian: “Biltzen duen soinua sortzen da, publikoaren eraginarekin itzuli egiten dena, eta aktorea handitu egiten duena”. Horri guztiari “zukua” atera nahi dio Klemarkek.

Datozen sei hilabeteetarako iragarritako antzezlanen artean, Juan Diegoren Una gata sobre un tejado de zinc caliente, eskola jazarpenari buruzko El pequeño poni, Malena Alterioren Los universos paralelos, T de Teatreren E.V.A?, Shakespeare on Tour klasikoa, eta Imanol Ariasen La vida a palos lanak nabarmendu dituzte programatzaileek.

Musikalak ere izango dira: Mayumanaren Rumba!, eta Miguel Molina al desnudo. Maskara antzerkia ere bai: Kulunka euskal taldearen Solitudes.

Umorea Faemino y Cansadok jarriko dute, Quien tuvo retuvo lanarekin, eta Moncho Borrajok, Madre mía, ¡como está España! emanaldiarekin. Dantzan, Monterreyko Balletaren Beltxargen aintzira nabarmendu dute. Magia Anthony Blake ilusionistak egingo die ikusleei, Praktikoki gertagaitza azken lanarekin.

Musikari dagokionez, bi taldek urteurrenak ospatuko dituzte Campos antzokian: Mabu talde bilbotarrak zuzenean aurkeztuko du hamargarren urteurrena ospatzeko disko berria. Revolver taldeak 25. urteurrena ospatuko du. Básico izan zen haren lehen diskoa, eta hara itzuliko da kontzertu berezian. Bere ibilbideko lanik arrakastatsuenak joko dituela iragarri du.

Haurrentzat eta familientzat

Publiko berriengana iritsi nahian, haur eta familientzako eskaintza bereziak iragarri ditu Camposek. Programazio berezi batekin saiatuko da, adibidez, rock talde mitikoen musika txikiei erakusten. The Beatles, Iron Maiden, Bon Jovi eta Guns N’Roses taldeen musika familia girora egokituko du. Haurrentzako opera bat ere programatu du, eta Pirritx, Porrotx eta Marimototsen Borobilean ikuskizuna.

Madrilen sustraitua dagoen sozietatea izanik, joan-etorriko bideak egiten saiatu nahi du Klemarkek. Colubik adierazi du Espainiako hiriburura iristen diren ikuskizun batzuk Bilbora ere ekartzen saiatuko dela, eta euskal taldeak Madrilen aurkezteko asmoa duela. Adibidez, jakinarazi du Kukai dantza taldeari Escorialeko San Lorenzo jaialdian parte hartzeko eskaintza egin diola. “Urtea amaitu aurretik nabarituko da euskal konpainia gehiagoren presentzia Madrilen”, esan du Jorge Culla programazio aholkulariak.

Undabaso, pinuditik basora »

Olaia Zabalondo

Jauzi garrantzitsua egitea lortu du Lurgaia fundazioak Urdaibain baso zabala sortzeko, Gure basoak, gure etorkizuna kanpainaren bidez. Izan ere, Muxikako Ibarruri auzoko Undabason, Urdaibaiko biosfera erreserba barruan egongo den hariztirik zabalena sortu nahi dute, eta hartarako behar zuten dirutza lortu dute herritarrek egindako ekarpenei esker.

Oraintsu amaitu berri den finantzaketa kolektiboko kanpainari esker, 385 finantzatzaileren babesa lortu dute, eta, guztira, 37.459 euro jaso dituzte. Azaldu dutenez, 20.000 eta 37.000 euro artean lortu nahi zituzten proiektuaren garapena ziurtatzeko, eta lortu dute. Hortaz, “oso pozik” agertu dira emaitzarekin.

Lurgaia fundazioko kide Mireia Valleren esanetan, 31 hektarea eskuratuko dituzte lortutako diruarekin; hala, guztira, 57 hektarea izango dituzte Undabason. Horiek guztiak pinudi izateari utziko diote, eta bertoko baso bihurtuko dituzte. Hala ere, orain arte kudeatzen dituzten lurren inguruetakoak ere kudeatzeko asmoa agertu dute; izan ere, 100 hektareako lur eremu oso eta jarraitu bat baso bihurtzeko helburua daukate, hortik gorako lursailak jotzen baitira basotzat.

Baikor agertu dira Lurgaia fundazioko kideak, eta daukaten helburua lortzeko aukerak badaudela uste dute.

Aukerak sortu

Kanpaina abian jartzearekin batera lursail gehiago erosteko aukerak sortu zaizkiela azaldu du Vallek: “Hamabost urte daramatza Lurgaia fundazioak lanean, eta betidanik egin du hau. Hala ere, denborarekin harremanak handituz doaz, eta aukera gehiago sortzen zaizkigu. Hortaz, argi dago lortutakoa ez dela nahikoa, gure basoek asko behar baitute lehengoratzeko”.

Bizkaian, gainera, lursail gehienak pribatuak direla nabarmendu du. Hortaz, zenbat eta diru gehiago lortu, lursailak erosteko aukerak areagotuko dira Valleren arabera: “Horrela, gure etorkizunerako baso gehiago edukiko ditugu”. Kanpainaren bitartez, bestalde, ezagutzera eman dute beren burua, eta bazkide gehiago lortu dituzte fundaziorako; hori “oso ona” da, bazkideek urtero jartzen duten dirua lursailak erosteko erabiltzen baitute “zuzenean eta osotasunean”. Fundazioak egiten duen lana “asko hedatzea” lortu dute.

Dirua norbanakoek eta enpresek eman dute. Maier kooperatiba aipatu du Vallek, esaterako. Horiek, gainera, langileekin jardunaldi bat antolatuko dutela gaineratu du.

Diru ekarpena egin duten horien guztien izenak argitara emateko panelak egiteko asmoa iragarri dute. Oraingoz panel birtuala izango dela zehaztu dute. Hala ere, azaldu dutenez, ondo legoke egunen batean Undabason panelen bat jartzea bertoko basoa lehengoratzen lagundu duten guztien izenekin.

Kanpainak gizartearen ardura agerian utzi duela diote; “guk uste genuen baino ardura handiagoa dagoela erakutsi digute”. Vallek esan du, gainera, ardura ez dela euskal herritarrena bakarrik: “Galiziako pertsona batek 1.000 euro eman ditu, eta Madrildik ere dirua jaso dugu”. Lurgaia fundazioko kideak, hortaz, “pozik” daude, egiten duten lana jendearengana iristen delako.

Gure basoak, gure etorkizuna kanpainari buruzko balorazioa egiteko hitzaldi bat antolatu dute; hilaren 24an izango da, eguaztenean, 19:30ean, Lurgaia fundazioak Deustun duen egoitzan.

Boluntario eske

Undabason lortutako azken 31 hektareetan, 10.000 zuhaitz eta zuhaixka landatuko dituzte. Landaketa horiek egiteko, laguntza eskatu dute, fundazioak boluntarioekin egiten baititu landaketak.

Hurrengo landaketa datorren asteburuan egingo dute, urtarrilaren 27 eta 28an. Aurreko jardunaldietan egin bezala, Undabason zuhaitzak eta zuhaixkak landatzeaz gain, beste lan batzuk ere egingo dituzte: haritzen mintegi txiki bat prestatuko dute, anfibioentzako putzuak txukunduko dituzte, txorientzako etxetxoak jarriko dituzte, eta zuhaitz eta zuhaixkei babesleak ipiniko dizkiete.

Bi egunetako jardunaldiak 09:30ak eta 13:30ak bitartean izango direla jakinarazi dute, eta boluntarioak 09:30ean batuko dira Muxikako Ibarruri auzoko eliza ondoko aparkalekuan.

Lurgaia fundazioa arduratuko da beharrezko material guztiaz —eskularruak, lanabesak…—. Boluntarioei, hortaz, “gogoa” baino ez diete eskatzen, bai eta goiza igarotzeko behar beste ur eroatea ere.

Lurgaiaren jardunaldietan parte hartu nahi duten horiek aurretiaz eman beharko dute izena, info@lurgaia.org helbide elektronikora mezu bat bidalita edota 94-657 61 10 eta 606 141 837 telefono zenbakietara deituta. Ondoren, otsailaren 24 eta 25ean eta martxoaren 24 eta 25ean batuko dira gauza bera egiteko.

Asteburuetan egingo dituzten jardunaldietan parte hartzeko dei egin diete herritar eta enpresei; diotenez, gero eta gehiago baitira bere langileak zuhaitzak landatzera eramateko apustua egiten duten enpresak. Gainera, ekarpena egin duten guztiek jaso dute zuhaitzak landatzera joateko gonbidapena.

Beste leku askotan

Bizkaiko beste leku askotan ere lanean dago Lurgaia fundazioa. Larrabetzun, esaterako, lursail bat daukate: “Bertako anai-arreba batzuen lursaila da. Akordio bat eginda, lurra eman digute guk kudeatu dezagun, eta lursail horretan landaketak egiten ari gara. Joan den asteburuan egon ginen han lanean”.

Bestalde, zenbait udal beraiekin harremanetan jartzen ari direla esan dute, Plentzia eta Bakiokoa, adibidez.

Urdaibaiko biosfera erreserban, berriz, 2004an hasi zuen Lurgaia fundazioak Busturiko Amunategi errekaren leheneratze ekologikoaren proiektua. “Amunategin, eukaliptoak ibaiertzeraino iristen ziren. Gaur egun, berriz, erriberako benetako basoa ikus daiteke han egindako lanari esker”, azaldu du Vallek.

Vallek esan duenez, egitasmo honen helburu nagusia bertoko basoak leheneratzea eta horrekin etorkizuna hobetzea da. Haritzez osatutako basoa da bertoko bereizgarriena. Gaur egun, hala ere, basoen egoera “ez da ona”, bertoko zuhaitzak pinu eta eukaliptoekin ordeztu direlako. Bertoko basoak lehengoratzeak “etorkizun hobea” ekarriko duelakoan, lanean ari dira Lurgaia fundaziokoak, eta “bide onean” doaz.

Erakundeen “utzikeria” salatu dute Abiñakoek »

Urteak dira AbiƱa auzoan inbertsiorik egiten ez dutela, eta bizilagunak kexu dira egoera horrekin. San Antonio enklabea Busturiaren esku uzteko agindu du epaitegiak, eta aldaketa onartu dute Bizkaiko Batzar Nagusiek - Irakurri gehiago...

Errepidetik ateratzeko bidea »

Ainhoa Larrabe Arnaiz
Bukatzea nahi duten egoerak eraman dituzte kamera aurrera, desagertzea nahi duten eszenak. Euskal presoen sakabanaketak gernikarrengan uzten duen aztarna erakutsi eta egoerari irtenbidea eman behar zaiola aldarrikatzeko sortu du A…

Modaren estutasuna militantziaren habian »

Asier Arrate Iruskieta

Bilbo erdiguneko eraikinek historia eta istorio asko gordetzen dituzte. Horietako batzuk aski ezagunak dira; 1936ko gerran Euskal Gobernua Carlton hotelean ezarri zutela, esaterako. Beste eraikin askotan jasotakoa, ordea, misterioa da egunero horien aurretik pasatzen direnentzat. Horren adibide da Astarloa kalearen eta Bilboko Kale Nagusiaren elkargunean dagoen eraikina. Askok gogoratuko dute Kutxabanken egoitza izan zela orain Zara arropa etxearen denda erraldoi berria izango dena, baina gutxik jakingo dute duela 81 urte Euskal Emakume Antifaxisten Elkartearen egoitza izan zela.

XX. mende hasieran eraiki zuen Legizamon familiak Bizkaiko Foru Aldundiaren alboan dagoen eraikin hori. 1937ko urtarrilaren 10ean, gerraren erdian, erakunde, elkarte eta alderdi politikoen esku geratu ziren Bilbo erdiguneko beste hainbat eraikin bezala, Astarloa kaleko eraikina Euskal Emakume Antifaxisten Elkartearen egoitza bihurtu zen. Eraikin hura aukeratzea ez zen ausazkoa izan. Emakumeen eskubideen alde lan egiten zuen Emakume Garaikidearen Etxeak ere egoitza zuen bertan.

Borroka feministaren ikur

Euskal Emakume Antifaxisten Elkartea PCE eta EAE-ANV alderdietako eta UGT eta CNT sindikatuetako emakumeek sortu zuten. Bi helburu nagusi zituen: mehatxu frankistari eta matxismoari aurre egitea. Astarloa kaleko eraikina bihurtu zen borroka horren erdigune. Florentina Tasende izan zen presidentea, Faustina Balaño idazkaria, eta Astrea Barrios Mujeres aldizkariko erredaktorea.

1937ko urtarrilean abiatu zuten bideak ez zuen luze iraun. Ekainean, tropa frankistak Bilbon sartu ziren, eta Euskal Emakume Antifaxisten Elkarteko kideek erbestera ihes egin behar izan zuten. Atzean utzi zuten beraien lehen eta azken egoitza izango zena. 1944an, Bilboko Udal Aurrezki Kutxak erosi zuen eraikina. Berriztu, eta 1949an inauguratu zuten gerora BBKren eta Kutxabanken egoitza izango zena.

Kutxabankek 2014an saldu zion eraikina Mango arropa etxeari, 40 milioi euroren truke, eta horrek Inditexi alokatu zion 2017ko abenduan. Amancio Ortegaren arropa etxe erraldoiak Bizkaiko Zara denda handiena ireki nahi du bertan.

Memoria historiko falta

Emakumeen eskubideen aldeko borrokaren ikur izandako toki batean emakumeak estereotipoetan estutzen dituen Zara bezalako multinazional batek denda irekitzeak “kontraesana” sortzen duela ohartarazi du Eduardo Gonzalez Lau Haizetara Gogoan-eko kide eta Sare Antifaxistako bozeramaileak. Memoria historiko faltari leporatzen dio Zarak denda irekitzeko baimena lortu izana: “Udalak ez zuen inolako ikerketarik egin denda irekitzeko baimen eskaera jaso zuenean”.

Eraikin historikoetan edozein lan abiatzeko baimenak Ondarearen Batzordeak ematen ditu. Udaleko, aldundiko, Arkitektoen Elkargoko eta Deustuko Unibertsitateko ordezkariek osatzen duten batzorde horrek orain lau urte baimendu zuen eraikina eraberritzea. Gonzalezek azaldu duenez, txostenean eraikinaren balio arkitektonikoa nabarmendu eta bere horretan mantentzeko agindu zuen, baina ez zen ondare historikoaren aipamenik egin.

Gonzalezek onartu du informazio gutxi dagoela gerran eta gerra aurretik Bizkaian eta Euskal Herrian egon ziren erakunde feministen inguruan: “Garai hartako egunkari batetik ateratako artikulu batean aipatutakoaren harira hasi ginen aztertzen Euskal Emakume Antifaxisten Elkartearen presentzia”.

Hala ere, salatu du, informazio gutxi izanik ere, udalaren eginbeharra dela baimenak eman aurretik memoria historikoa behar bezala lantzea: “Ez dugu denda ixtera behartuko, baina udalak memoria landu behar luke horrelakorik ez errepikatzeko”. Gogoratu duenez, Eguna egunkariaren egoitzan oroigarria jarri zuen udalak otsailean. Horregatik, Astarloa kaleko eraikinean berdin egin beharko lukeela uste du.

Gonzalezen hitzetan, Astarloa kaleko eraikinarekin gertatutakoa ez errepikatzeko ezinbestekoa da udalak memoria lantzeko mahai bat osatzea. Mahai horren eginbeharra udaleko ordezkariekin batera memoria lantzen duten taldeek hirian gertatutakoa aztertzea izango litzatekeela azaldu du. Eta kritikatu du azken hiru udal gobernuek ez diotela kasurik egin euren proposamenari: “Urteak eman ditugu udalari gure laguntza eskaintzen, baina ez digute erantzuten”.

Hartara, Bilbon oraindik lan handia dagoela dio: “Ikertzen hasiko bagina, ehunka kasu aterako lirateke”. Memoria historikoarekin lantzeko dauden kasuen artean, bozeramaileak aipatu ditu, besteak beste, Kale Nagusian zeuden aire-erasoentzako bi babesleku eta Bilbok jasandako bonbardaketak. “Gernikan eta Durangon pentsaezina izango litzateke horrelako zerbait ez oroitzea”.

Mito bihurtu den pertsonaia »

Ainhoa Larrabe Arnaiz
Charlote eta Charles Chaplin (Ingalaterra, 1889-Suitza, 1977). Zaila da pertsonaia eta sortzailea bereiztea edota zein den zein asmatzea, fikzioak eraikitako pertsonaiak bere sortzailea gainditu baitu Chaplinen kasuan. Ezbairik ga…