Merkataritza guneei buruzko herri galdeketa eskatu dute Abadiñon »

Natalia Salazar Orbe

Abadiñoko Udalak Murueta auzoko lursail batzuei kalifikazioa aldatzeko harturiko erabakiak uste baino zalaparta handiagoa sortu du herrian. +Kaleartean plataforman batu diren merkatariek eta sindikatuek herri galdeketa eskatu dute. Lursail horiek lur komertzial moduan kalifikatzeak Durangaldearentzat “ondorio larriak” izango dituela uste dute. Hala, sinadurak biltzen hasi dira, herritarrek erabakitzea ahalbidetuko duen galdeketa eskatzeko.

Herri egitasmo hori udalaren osoko bilkuran aurkeztu ahal izateko, Abadiñon bozka dezaketen biztanleen %10en babesa behar dute. “550 sinadura inguru lortu behar ditugu”. Hala zehaztu du Ander Cimas Matienako merkatariak. Eta gehienak bihar lortu nahi dituzte, herrian festak ospatzen dituztela baliatuta. Maiatzaren azken aldera izango den osoko bilkura baino lehen denak bilduak izan behar dituzte.

Hiri Antolamendurako Plan Orokorra osatzeko prozesuaren barruan, ezer eraiki ezin den lurrak merkataritza lurzoru bihurtu gura ditu udalak. Prozesu hori guztia azkartu egin du, gainera. Mercadona eta Lidl han ezartzeko nahia dago presaz hartutako erabakiaren atzean.

Emaitzaz harago

Herritarrek Abadiñon Mercadona bat gura duten ala ez erabakitzea baino askoz gehiago da jokoan dagoena, Goretti Galan herriko merkatariaren aburuz. “Erabaki hau oso garrantzitsua da herriarentzat. Beraz, zergatik ez galdetu herritarrei?. Ondorioak ez dituzte pairatuko merkatariek soilik. Ezta Abadiñok bakarrik ere. Zaldibar eta Berriz ere herri txikiak dira. Eta horietan ere eragina izango du. Gure inguruan horrenbeste makrosupermerkatu baldin badaude, jendea ez da joango herrietako dendetara”.

Murueta auzoko lursailen kalifikazioa aldatzeak ondorio bikoitza izango lukeela dio plataformak. Batetik, aurrekari bat sortuko lukeela, “nahieran aukeratutako tokietan enpresa handien ezarpena errazteko orduan”. Izan ere, “udalak irizpide objektiborik erabili gabe eman eta kalifikatzen ditu lurrak”, Galanen hitzetan. Bestalde, iruditzen zaio luzera begira maila ekonomikoa murriztu egingo dela nahiz eta luze gabe diru sarrerak lortu. “Ondorioz, biztanleen erosahalmena ere murriztuko da”.

Arauak bi enpresa handiren mesedetan aldatzeak Durangaldeko biztanleen bizitza baldintzatuko duela sinetsita daude plataformako kideak. Hori dela eta, beharrezkotzat jo dute erabaki horrek herriaren baimena izatea “etikoki eta politikoki”.

Bizitza eredua kolokan

Cimasek eta Galanek argi azaldu dute merkatarientzako arazo bat izateaz gain Abadiñokoaren moduko erabakiek bizitza eredua jar dezaketela kolokan. Lehenengoaren esanetan, “komertzioa herriaren kanpoaldean jarriz gero, herritarrak etxetik autora joango dira, handik merkataritza guneetara, eta, horietatik, lanera. Era horretan, herriak, pixkanaka, hiltzen joango dira. Barakaldon eta Basaurin ikusi dugu hori”.

Segurtasuna ere izan du hizpide: “Zenbat eta jende gutxiago ibili herrian, orduan eta segurtasun gutxiago egongo da; argi gutxiago ere izango da kaleetan. Faktore askotan du eragina saltoki handien aldeko apustuak”.

Bestalde, Galanek kritikatu egin du horren azkar gauzatu izana Lidl eta Mercadonaren saltokiak jartzeko lurren kalifikazioa aldatzeko prozesua. “Egun batetik bestera egin dute hori, baina beste gauza batzuetarako oztopoak jartzen dituzte”.

Denetariko herritarrek osatzen dute +Kaleartean plataforma: Abadiñoko merkatariek; Dendak Bai, Euskaldendak eta kontsumitzaileen eta erabiltzaileen elkarteko kideek, eta EHNE, ELA, LAB, UGT eta CCOO sindikatuetako ordezkariek. Alderdiez harago doan egitasmoa dela argi utzi dute hala deitzaileek.

Euskalkien lexiko aberastasuna ikusgai ipini dute Zabalgunean »

Ibai Maruri Bilbao

Bizkaian, ardia ez da bakarrik esnea eta artilea ematen duen azienda; Euskal Herriko beste eskualde batzuetan kukuso edo arkakuso deitzen duten intsektua ere bada. Hemengo arin beste leku batzuetan agudo, azkar, fite, zalu, zalui edo zalhe esaten da. Euskarak euskalkiz euskalki eta hizkeraz hizkera duen aberastasunaren adibide bi baino ez dira. Horiek eta gehiago Euskara ibiltaria erakusketan ikusi daitezke, berba bakoitza mapan dagokion lekuan kokatuta. Bilboko Zabalgunea eraikinean atondu dute, eta maiatzaren 27ra bitartean egongo da ikusgai, astegunetan, 08:00etatik 20:00etara.

Euskaltzaindiak 1983an sortu zuen Euskararen Herri Hizkeren Atlasa dago erakusketaren oinarrian. Orotara, hamabi liburukik osatuko dute. Asteon aurkeztu da zazpigarrena, erakusketa inauguratzeko ekitaldian. Adolfo Arejita Akademiako Iker Saileko buru eta atlasaren arduradunak azaldu duenez, etxeari, laborantza tresnei eta urari buruzko lexikoari eman diote garrantzia. “Nekazaritza mundutik aparteko jendearentzat arrotzak dira, baina landa ingurukoentzat ere hainbat kontzeptu ezezagunak dira, dagoeneko desagertu direlako”.

Orain arteko liburukietan bildutako adibideak aukeratu, eta paneletan atondu dituzte erakusketarako. Horrez gainera, atlasa sortzeko lanetan erabili duten materiala ere badago ikusgai. Besteak beste, herriz herri bete zituzten inkestak. Euskaltzaindiak berak, erakunde publikoek eta hainbat komunikabidek sustatu dute —tartean dago BERRIA—. Lexikoan, morfologian eta sintaxian hizkuntzak dituen aldaketak erakustea da helburua.

“Ondarea da jaso duguna, eta hurrengoengan proiektatu nahi duguna. Normalean, ondarea une jakin baten argazki estatikoa izaten da. Baina gure kasuan etorkizuna ere eduki dezala nahi dugu”, adierazi du Andres Urrutia euskaltzainburuak. Haren ustetan, euskarak “hizkuntza bizia izaten jarraitzeko, ezinbestekoa izango du herri hizkerek gordetzen duten altxor hori berreskuratu eta erabiltzea”.

Iritzi berekoa da Ana de Castro Bizkaiko Foru Aldundiko Euskara zuzendaria: “Atlasa etorkizuneko euskararen oinarrietako bat izango da”. Horregatik, garrantzitsua iruditu zaio bildutakoa gizarteari itzultzea. Eta, haren ustetan, atlasa ezagunago egiten lagunduko du erakusketak. “Denentzat dauka interesa: euskaldun arruntak etorriko dira, euskara ikasten ari direnak, ikastetxeetako ume eta gazteak, eta baita turistak ere”, iragarri du euskaltzainburuak.

Urrutiak eta Patxi Baztarrika Jaurlaritzako Hizkuntza Politikarako sailburuordeak azpimarratu dute herri hizkerak ezinbestekoak direla euskara batuarentzat. Eta alderantziz. “Euskara estandarizatuaren sustraiak, arima eta odola euskalkietan eta herri hizkeretan daude”.

Bizkaibus: hiru urtean hirugarrena »

Bizkaibuseko langileen lan baldintzak okertzen ari direla sumatzen dute sindikatuek, eta, egoera hori salatzeko, lanuzteak egingo dituzte datorren astetik aurrera. 2013tik hona egiten duten hirugarren protesta saioa izango da maiatzean abiatuko dutena. - Irakurri gehiago...

Ospitalera heltzeko bide luzearen lehen pausoa »

Aitziber Laskibar Lizarribar

Aurrera doaz Urdulizko ospitalea egiteko lanak. Aurreikuspenen arabera, ekainean abiatuko ditu lehen zerbitzuak erizaindegi berriak, eta datorren urteko martxoan espero da martxa betean egotea. Argitu gabeko galderak, halere, asko dira oraindik, eta ez dago argi arazo nagusia nola konponduko den: bertara nola iritsi.

Horixe da Uribe Ospitalea Plataformaren kezka nagusia. Herri askotako herritarrentzako azpiegitura izanik, ezinbestekotzat du garraio publikoaren alde egitea; Bizkaibusen zerbitzua areagotu eta moldatzea oinarrizkoa dela dio. Eta, borroka luze baten ondoren, argi izpi bat ikusi du: EAJk, orain arte erantzun zehatzik eman gabe egon eta gero, pauso bat eman berri du: Uribe Kosta, Mungialdea eta Txorierriko alkate jeltzaleek Bizkaibus zerbitzua indartzeko eskatu diote Bizkaiko Aldundiari. Plataformak luzaro egin dituen eskaeretako bat bere egin dute jeltzaleek, eta berebiziko garrantzia du horrek, protestarien ustez. Izan ere, EH Bilduk eta Ahal Dugu-k plataformaren aldarriak babestu eta defendatu dituzten arren, aldundia gobernatzen duen alderdiaren keinuak balio praktikoa izan dezake.

Aurreko ostegunean egin zuen eskaera publikoa EAJk. Urratsa ikusarazi zuen hedabideei oharra bidalita. Erandio, Barrika, Mungia, Gorliz eta Gamiz-Fikako alkateak Vecinte Reyes Bizkaiko Garraio diputatuarekin bildu zirela jakinarazi zuen: “Alkateek foru arduradunari adierazi diote Bizkaibus linea batzuk aldarazteko beharra ikusten dutela, Urdulizko ospitalea irekitzen den unetik aurrera, Uribe Kostako, Mungialdeko eta Txorierriko herritarrek ospitalearekin lotura izan dezaten”. Plataformak egindako eskaera bere egin zuen, hitzez hitz, kasik: “Ezinbesteko jotzen dugu ospitalea garraio publikoarekin konektatzea”.

Hartarako, alkate batzuek ospitalerako linea zuzena eskatu dute; beste batzuek, metroarekiko lotura hobetzea, eta, besteek, maiztasuna areagotu eta ibilbide edo geltokiak moldatzea.

Diputatuaren agerraldia

Handik egun gutxira iritsi da diputatuaren pausoa iragartzen duen ekintza: Batzar Nagusietako garraio batzordean agerraldia egingo du Reyesek, Urdulizko ospitaleari lotutako asmoen berri emateko. “Diputatuak azaldu du aztertu egin behar dela Urdulizen aurten zabalduko den ospitaleak garraio publikoari dagokionez eragingo duen egoera, ospitalearen eraginpeko eremuko biztanleak haraino joan daitezela errazteko”, dio aldundiak bidalitako oharrak. Eskaera astelehenean egin zuen Reyesek, eta hurrengo garraio batzordean egin lezake agerraldia.

Itziar Iratzagorria Uribe Ospitalea Plataformako kideak begi onez hartu du ordezkari jeltzaleen pausoa: “Zer edo zer lortu dugu”. Hala ere, agintariek proposatuko dutena aztertu beharko dela zehaztu du, eta, edozein kasutan, Bizkaibus zerbitzua areagotzeaz gain beste neurri batzuk ere hartu behar direla.

Urdulizi ez ezik, Arrietari, Gamizi, Fruizi, Bakiori, Mungiari, Gatikari, Jataberi, Lemoizi, Laukizi, Meñakari, Plentziari, Gorlizi, Barrikari, Sopelari, Berangori eta Getxori eragingo die ospitale berriak. Herri horietako guztietako gaixoak hartuko ditu erietxeak, eta horrek nabarmen eragingo dio mugikortasunari. Herri horietako milaka auto ibiliko dira Urdulizerako joan-etorrian.

Horrek errepideak egokitzea eskatzen duela ohartarazi du plataformak. “Ez dute sarbideei buruzko azterketarik egin, eta sarbide egokiak behar dira”, adierazi du Iratzagorriak. “Ospitalerako dagoen errepidea Urdulizera sartzeko dagoen sarbide normala da, baina horrek ez ditu beharrezko baldintzak betetzen”. Plataformako kideak azaldu duenez, ospitalerako sarrerek bazterbide zabalagoak eta zoru lodiagoa behar ditu, legez, eta ez du sakangunerik izan behar, besteak beste. “Gauza horiek ez dira kontuan hartu”, kexu da Iratzagorria.

Aparkalekuak ere kezkatua du plataforma. Dagoeneko zaila da Urdulizen aparkatzea, eta, ospitalea zabaltzen denean, milaka auto gehiago izango dira egunero. Arazoari aurre nola egin erabakitzeko herritarren iritzia galdetzeko eskatu du Iratzagorriak.

Ospitale aurrean hiru solairuko parking bat aurreikusita dagoela azaldu du. Urdulizko Udalak eta Osakidetzak akordioa egin zutela, eta parkingaren gastu guztiak Urdulizko Udala ordaintzekotan geratu zela. Izugarria iruditu zaio hori plataformari: “Ezin da onartu”. Parkinga egiteko zortzi milioi euroren aurrekontua iragarrita dago. Eta Urdulizko Udalak bost milioiko aurrekontua izaten du urte osorako. Tratua onartuz gero udala zor handian sartuko litzatekeela abisu eman du. Zerbitzua inguru handi batentzat izango denez, gastua guztien artean ordaindu behar litzatekeela dio. Arazo horiei guztiei aurre egiteko, eragileen arteko elkarlana eta koordinazioa eskatu ditu.

Bizitza gidatzeko erreminta »

Natalia Salazar Orbe
Edonora iristeko aukera ematen du. Atari batetik bestera iristeko ibilgailurik azkarrena da. Ekonomikoa da. Bizikleta da. Hala deskribatu du Biziz Bizi elkarteko kide Javi Umaranek. “Ez du alde txarrik. Etxetik bizikletan atera zai…

Galdakaoko Hirigintza zinegotziaren dimisioa eskatu du oposizioak »

Aitziber Laskibar Lizarribar
Galdakaon egiten ari diren bi lan handitan irregulartasun larriak gertatzen ari direla eta, bi dimisio eskaera jarri ditu mahai gainean oposizioak: Amaia Betolaza zinegotzi jeltzalearena eta Cirilo Davila komunikazio ardura…

Hegazti migratzaileen bidaide »

Urdaibai leku paregabea da hegaztiek migrazio bidaietan pausaldia egiteko. Arrano arrantzaleek eta antzarek hala egiten dute Europa zeharkatzeko bidaietan. Ibilbidea jarraitzeko egitasmo bat sustatu du Urdaibai Bird Centerrek: Europako hamasei zentro biltzen dituen ‘Birdflyway’. - Irakurri gehiago...

Herritarrak ikasle eta irakasle »

Natalia Salazar Orbe
Teknologia berriek egunerokoa asko erraztu badute ere, harremanak hoztu egin diren froga bat baino gehiago aurki daiteke nonahi. Bi lagun elkarren ondoan eserita, sakelako bana eskuan dutela eta elkarri aurpegira begiratu ere egin …

Handien kopurua handiago »

Abadiñoko Murueta auzoan Mercadona eta Lidl supermerkatuak jartzeko prozesua hasi du udalak. Eztabaida piztu du egitasmoak herritarren artean, eta alderdi politikoek ere jarrera kontrajarriak hartu dituzte: EAJ merkataritza gunearen alde dago, eta EH Bildu, berriz, aurka. - Irakurri gehiago...

Lanerako mahaia eratzeko zain »

Natalia Salazar Orbe
Oiolako urtegiko uraren kutsadurak urteetan herritarren artean sortu duen kezkari konponbidea jartzeko urratsak abian dira. Europar Batasuneko Ingurumen Batzordeak eska daitezkeen hainbat diru laguntzaren berri eman die Oiolako Urt…